Çekya’nın Moravia bölgesindeki Morkůvky köyünde, bir mülkün yenilenmesi sırasında ortaya çıkan taş bir bronz döküm kalıbı, Tunç Çağı’ndaki üretim ve tedarik ağlarına ışık tutuyor. Bilim insanları, kalıp parçasının türü ve üzerindeki üretim izlerini inceleyerek bu bulgunun uzun mesafeli hammadde/teknoloji etkileşimiyle ilişkili olabileceğini öne sürüyor.

Heisenberg belirsizlik sınırını aşmaya dönük retrodiction deneyi: Hindsight ile eşzamanlı kestirim
Heisenberg belirsizlik sınırını aşmaya dönük retrodiction deneyi: Hindsight ile eşzamanlı kestirim
İçeriği Görüntüle

Yeryüzünden çıkan taş kalıp: XRF ve XRD incelemeleri

Buluntu, Morkůvky’de mülkünde toprak işleri yapan J. Tomanec tarafından 2007’de fark edildi. İncelemeye konu olan parça, volkanik bir kaya türü olan rhyolite tufftan yapılmış bir mızrak ucu döküm kalıbının yarısı. Çalışmada, kalıbın kimyasal bileşimi ve yapısı X-ışını floresansı (XRF) ile X-ışını kırınımı (XRD) yöntemleriyle değerlendirildi. Sonuçlarda, kalıbın çok sayıda döküm sürecinde yoğun biçimde kullanıldığına işaret eden çatlaklar ve “camımsı, kabarcıklı cüruf” benzeri bir bileşim yorumu yer alıyor.

Urnfield dönemi üretimi ve Karpat etkisi

Araştırmacılar, kalıbın Urnfield kültürü bağlamında ve Geç Tunç Çağı dönemine yakın bir tarihle ilişkilendirilebileceğini belirtiyor. Kalıbın, yuvalı (saplı) ve boyuna kaburgalı bir mızrak ucu dökmek için kullanıldığı ifade ediliyor. Bölgesel ölçekte bu tip kalıp düzeneklerinin Moravia’da sınırlı biçimde belgelenmesine karşılık, Karpat Havzası’nda daha sık görülen örüntülere dikkat çekiliyor. Çalışma ayrıca, döküm kalıbının hammaddesinin rhyolite tuff türünden olmasının ve bu kaya türünün Kuzey Macaristan’daki kaynak alanlarıyla ilişkilendirilebilecek olmasının, Karpatlar üzerinden Çek topraklarına uzanan kültürel etkileşim ve tedarik bağlantılarına dair ek kanıt oluşturabileceği görüşünü taşıyor.

Makale Archeologické rozhledy dergisinde yayımlandı. ScienceAlert’teki haberde aktarılan bulgular, dergideki çalışma ve özetine dayanıyor.