Katalonya’nın (İspanya, kuzeydoğu İberya) Cova de la Font Major mağara sisteminde, girişin 1957’de temizlenmesinden bu yana sayısız ziyaretçinin geçtiği alanda Paleolitik kaya sanatı uzun süre fark edilmedi. Araştırmacılar 2019’da belirledikleri işaretler sayesinde, Gatoneres de Cal Palletes adı verilen bölümde duvarlara kazınmış 280 farklı Paleolitik motifin ve bunlar içinde 55 zoomorf figürün varlığını ortaya koydu.
Uzun süre gözden kaçan bulgu: 2019’daki işaretler
Cova de la Font Major’ın girişinin 1957’de temizlenmesinin ardından mağara, tarih meraklıları ve turistler de dahil olmak üzere düzenli biçimde ziyaret edilmeye başlandı. Ancak Josep Maria Vergès’in ve ekipte yer alan arkeolog Míriam Salas-Altès’in belirttiğine göre, Paleolitik kökenli figürler onlarca yıl boyunca tanınmadı. Vergès, 2019’da mağarada paralel uzanan bazı çizgiler fark ederek motiflerin kaynağına dair ipuçlarını yakaladıklarını anlatıyor.
Bugüne kadar Gatoneres de Cal Palletes’te yapılan belgeleme çalışmaları, Paleolitik işaretlerin yalnızca hayvan figürleriyle sınırlı olmadığını da gösteriyor. Bazı bezemeler, düz paralel çizgilerden oluşan “çit” benzeri sıralar ve karmaşık döngüsel formlar gibi daha soyut düzenlerden oluşuyor. Döngüsel şekillerin yazıyı andıran bir kompozisyon oluşturduğu belirtilirken, bu motiflerin yaşına dair kronoloji henüz kesinleşmiş değil.
Akdeniz İberyası’nda üçüncü büyük topluluk ve yeni tarihleme planı
Çalışmaya göre Cova de la Font Major, Akdeniz İberyası’nda bilinen buz çağı mağara sanat toplulukları içinde üçüncü en büyük örnek durumunda. Ayrıca bölgesel karşılaştırma, kuzeydoğu İberya’nın Paleolitik parietal sanat açısından sanıldığından daha zengin olabileceğini ortaya koyuyor. Salas-Altès, Akdeniz geleneğinin Fransa-İspanya (Franco-Cantabrian) bölgesinden farklı bir kimliği olan yeni bir parietal sanat birikimiyle zenginleştiğini ifade ediyor.
Mağaradaki zoomorf figürler arasında atlar, geyikler, keçiler, sığırlar, bir bizon türü (aurochs) ve hatta ayı betimleri yer alıyor; ancak bazı figürlerin tür düzeyinde tanımlanamadığı da belirtiliyor. Araştırmacılar, stil ve ikonografiyle uyumlu olabileceği gerekçesiyle bu sanatın Magdalenian kültüründen önceye tarihlenebileceğini düşünüyor; ancak bu yalnızca yaş konusunda en iyi tahmin düzeyinde.
Kronolojiyi güçlendirmek için ekip, hayvan tasvirlerinden birinin üzerinde birikmiş kalsit (kalsiyum karbonat içeren çökelti) kullanarak uranyum tarihleme yöntemine başvurmayı planlıyor. Çalışmanın sonuçları Antiquity dergisinde yayımlandı.
Öte yandan araştırma, mağarada insan varlığının farklı dönemlerde iz bırakmış olmasına da dikkat çekiyor: Üst Paleolitik’e işaret eden kömür ve flint destekli küçük yonga buluntuları; geç Neolitik’e tarihlenen bir insan uyluk kemiği; ayrıca mağara girişindeki çöküşün (muhtemelen Roma dönemi sırasında) ardından kapalı kalan bir Bronz Çağı eser birikintisi bilgisi aktarılıyor. Bugün mağara, Paleolitik sanatın korunması için Gatoneres bölümü kapalı tutulacak şekilde düzenlenmiş durumda.




