Kahverengi yağ dokusu (brown fat) görülen kişilerin tıbbi kayıtlarında kaygı ve depresyon tanılarının daha az yer aldığı bildirildi. Araştırmacılar, bu ilişkinin sigara öyküsü, kanser türü ve tedavi gibi etkenler dikkate alındığında da sürdüğünü belirtti.
Kayıtlar üzerinden karşılaştırma: Tanılar daha düşük
Nature’da yayımlanan çalışmada, New York’taki Memorial Sloan Kettering Cancer Center’da 100 binin üzerinde hastanın kayıtları incelendi. Klinik nedenlerle çekilen PET/BT görüntülerinde kahverengi yağın varlığı değerlendirildi; buna eşlik eden tanılar ve kullanılan ilaçlar da gözden geçirildi.
Araştırma ekibi, kahverengi yağ tespit edilen ve edilmeyen hastaları yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve dış ortam sıcaklığına göre eşleştirdi. Bu eşleştirilmiş gruplarda depresif dönem tanıları, kahverengi yağ tespit edilen hastalarda %5,4; tespit edilmeyenlerde ise %8,2 oranında kaydedildi. Kaygı bozukluğu tanıları da kahverengi yağ tespit edilen kişilerde daha seyrek görüldü.
Kahverengi yağın miktarı ve yeri de etkili olabilir
Araştırmacılar ayrıca kahverengi yağın miktarının ve vücut üzerindeki konumunun önem taşıyıp taşımadığını incelemek için yapay zekâ temelli bir yöntem kullandı. Yaklaşık 8 bin 700 hastada kahverengi yağ hacmi ve glukoz kullanımı ölçüldü; elde edilen veriler, dokunun aktivitesini vücudun altı farklı bölgesine göre tahmin etmeye yaradı.
Özellikle koltuk altı çevresindeki kahverengi yağ aktivitesi, daha iyi kardiyovasküler ve metabolik sağlık göstergeleriyle ilişkilendirildi. Depresyon ve kaygı bulguları ise ayrıca, hastaların kaydedilmiş tanılarından elde edilen karşılaştırmalar üzerinden değerlendirildi.
Metabolik göstergeler ve kullanılan bazı ilaçlar
Çalışmada, kahverengi yağ tespit edilen hastalarda kan şekeri ölçümlerinin de daha düşük olduğu; uzun dönem kan şekeri durumunu yansıtan bir belirtecin de daha düşük bulunduğu belirtildi. Araştırmacılar, bunun en olası açıklamasının kahverengi yağın daha iyi bir metabolik profil, daha sağlıklı yağ dağılımı ve daha düşük düzeyde iltihaplanma belirteçleriyle birlikte görülmesi olduğunu ifade etti. Bu etkenlerin psikiyatrik sonuçlarla bağlantılı olabileceği vurgulandı.
Öte yandan, depresyon ve kaygı tedavisinde kullanılan SSRI sınıfından bazı antidepresanları kullanan kişilerin kahverengi yağının tespit edilme olasılığının daha düşük olduğu bildirildi. Araştırmacılar bu ilişkiyi ilgili psikiyatrik tanılara göre de güncelledi ve daha önceki insan çalışmalarının bulgularıyla uyumlu olduğunu söyledi.
Ayrıca bazı tansiyon ilaçlarının kahverengi yağ tespit edilme olasılığını artırabildiği görüldü. Ekip, bu ilaçlardan biri olan losartanı laboratuvarda oluşturulan kahverengi yağ hücrelerinde ve farelerde test etti. Losartan’ın kahverengi yağ aktivitesini artırdığı; tedavi edilen farelerin daha fazla enerji harcadığı gözlendi. Ancak bu deneyler kaygı ya da depresyonu ölçmedi.
Nedensellik değil ilişki: İleri çalışmalar gerekli
Araştırmacılar, çalışmanın geriye dönük bir analiz olduğuna dikkat çekerek bunun nedensellik kanıtlamadığını söyledi. Bulguların, kahverengi yağın psikiyatrik durumlarla ilişkisini işaret ettiği; ancak bu ilişkinin nasıl oluştuğunu anlamak için ilaç veya diğer yöntemlerle kahverengi yağın aktivitesini artırmayı hedefleyen denemelerde, hastalarda kaygı ve depresyon değişiminin de kayda alınması gerektiğini belirtti.
Çalışma verileri, kanser merkezi hastalarından derlendiği için gruplar arasında tümör türleri ve kanser tedavilerinin farklılaştığı da not edildi. İstatistiksel düzeltmelere rağmen bu farklılıkların bulguları etkileme ihtimali tamamen dışlanamadı.
