Ahtapotların dar aralıklardan geçerek en küçük sığınaklara ulaşabildiği biliniyor. Yeni bir araştırma, bu yeteneğin arkasındaki hareket stratejilerini farklı boyutlardaki deliklerde ayrıntılı biçimde ortaya koydu; bilim insanları, ahtapotların “motor” hareket parçalarını koşullara göre nasıl birleştirdiğine dikkat çekiyor.
“Motor parçaları” delik boyutuna göre değişiyor
Çalışma kapsamında üç yavru-ergen Octopus vulgaris (yaygın ahtapot) farklı boyutlardaki açıklıklardan geçirildi. Araştırmacılar, ahtapotların hareketlerini videolarla kaydederek sinir sistemi tarafından kontrol edilen ve farklı eylemlere dönüştürülebilen temel hareket birimlerine, yani “motor parçaları” yaklaşımına odaklandı.
Yazarlar, delik nispeten daha geniş olduğunda ahtapotların genellikle üç aşamalı tutarlı bir sırayı izlediğini belirtiyor. Bu sırada önce kollarla delik yoklanıyor, ardından bir kolun—çoğunlukla soldaki ön iki koldan birinin—önden geçmesiyle birlikte kalan kolların bir bölümü daha içeri aktarılıyor. Son adımda ise daha önce delikten geçmiş iki kol, açıklığın çevresindeki bölmeye emici dokunaçlarını sabitleyip itiyor; böylece mantonun ve geride kalan kolların tamamı aynı anda dikkatle içeri sıkıştırılıyor.
Daha küçük açıklıklarda stratejiye iki ayrı adım ekleniyor
Delik daha küçük olduğunda ise son sıkışma aşamasının iki ayrı adıma bölündüğü ifade ediliyor. Araştırmacılara göre bu durumda önce kalan kollar yer değiştiriyor, ardından mantonun içeri alınması ayrı bir aşama olarak gerçekleşiyor. Böylece genel plan dört aşamalı bir yaklaşıma dönüşüyor.
Bu sürecin özellikle baş ve mantoyu delikten geçirirken daha hassas ilerlediği vurgulanıyor. Çünkü ahtapotun hayati organları, üç kalp, sindirim sistemi ve yemek borusunu halka gibi saran merkezi beyin dahil olmak üzere bu bölgede konumlanıyor.
Esnek iskelet yerine sert kıkırdak referans alındı
Araştırmacılar, ahtapotlarda katı bir iskelet bulunmadığını; bunun da aşırı şekil değişimlerine izin verdiğini söylüyor. Ekip ayrıca merkezi sinir sisteminin sert bir kıkırdak kılıf içinde yer aldığını belirterek, kılıfın boyutunu açıklığın uygunluğu için bir ölçüt olarak kullandı.
Sonuçta yaygın ahtapotların, gözler arasındaki mesafeden biraz daha küçük açıklıklardan geçebildiği görülmüş. Videolar ise ahtapotların kaslarını kullanarak mantoyu “neredeyse imkânsız” görünen deliklerden geçirirken dikkatli bir biçimde yeniden şekillendirdiğini ortaya koydu.
Arama-kurtarma için yumuşak robotlara yol açabilir
Çalışmanın yazarları, bu hareketlerin arama-kurtarma görevlerinde kullanılabilecek yeni nesil yumuşak robot tasarımlarına ilham verebileceğini düşünüyor. Böyle robotların mevcut tasarımlarda sıkça yılan benzeri bir forma yöneldiği; oysa ahtapot esinli bir yaklaşımın daha fazla sensör ve manipülatörü aynı sisteme sığdırmaya imkân sağlayabileceği aktarılıyor.
Ekip ayrıca, davranışın altında yatan ortak stratejilerin belirlenmesinin hem hareket parçalarının yeni bir kombinasyonuna dair olası bir çerçeve sunduğunu hem de ahtapotların çevresel kısıtları aşmasını sağlayan “evrimsel zekâ” hakkında fikir verdiğini savunuyor. Araştırma, Journal of Experimental Biology’da yayımlandı.
Metin, Peter Dockrill tarafından kontrol edilip Peter Dockrill tarafından editoryal süreçten geçirildi. Kurumun ifade ettiği şekilde, yayın sırasında hata ihtimali her zaman bulunduğundan okuyucular olası bir yanlışlık fark ettiklerinde bildirmeye davet ediliyor.
