Batı Asya’da savaşın etkisi Yemen cephesinde yeniden hissedilirken gerilim enerji koridorlarına da sıçradı. İran destekli Husiler, Suudi Arabistan’ın Yemen sınırına yakın Hamis Muşayt’taki askeri hava üssünü hedef aldıklarını açıklarken, Umman’ın Hürmüz Boğazı için planlanan kritik toplantısı da ertelendi.
Saldırı sonrası Hamis Muşayt başta olmak üzere bazı güney kentlerde kısa süreli acil durum uyarıları yayımlandı. Enerji taşımacılığını etkileyen gelişmeler, petrol fiyatlarındaki yükselişi de hızlandırdı.
Hamis Muşayt’taki hava üssüne füze ve İHA iddiası
Husiler, pazartesi günü Suudi Arabistan’ın Yemen sınırına yakın Hamis Muşayt kentindeki askeri hava üssüne “onlarca” füze ve insansız hava aracı (İHA) fırlattıklarını bildirdi. Grup, hedef olarak uçak hangarları, radar sistemleri, pistler ve mühimmat depolarını gösterdi.
Suudi Arabistan ise saldırının yol açtığı hasara dair ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Saldırıdan sonra Hamis Muşayt’ın yanı sıra daha önce Husi saldırılarının hedefi olmuş üç güney kentte acil durum uyarıları yayımlandı.
Daha sonra Suudi Arabistan Sivil Savunma yetkilileri, dört kentteki uyarıların kaldırıldığını duyurdu. Husiler ise hamleyi, Suudi Arabistan’ın son günlerde Yemen’e yönelik düzenlediği yüzlerce hava saldırısına misilleme olarak sundu.
Yemen’deki tırmanış Kızıldeniz hattını yeniden baskı altına aldı
Yemen’de düşük yoğunluklu seyreden çatışmalar son günlerde yeniden tırmandı. Husiler geçen hafta Kızıldeniz kıyısında hızlı ilerleme kaydederek tarihi Muha limanı ve stratejik bazı noktaları ele geçirdi.
Ardından Babulmendeb Boğazı içinde yer alan Meyyun Adası’nın kontrolünü sağladıkları belirtildi. “Gözyaşı Kapısı” olarak da anılan Babulmendeb, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan ve küresel deniz ticareti için kritik önemde bir güzergâh.
Askeri gerilimin yükselmesi, Suudi Arabistan’ın petrol ihracatına yönelik baskıyı da artırdı. Cuma günü ise Suudi Arabistan’ın doğu-batı petrol boru hattı devre dışı kaldı. Riyad yönetimi, saldırıdan İran destekli Iraklı grupların sorumlu olduğunu öne sürdü.
Kaynaklara göre boru hattı, Hürmüz Boğazı kullanılmadan Suudi petrolünü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu’ya taşıdığı için küresel enerji arzında özel bir rol oynuyor. Hattın kısa sürede yeniden faaliyete geçmemesi halinde, dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 4’üne denk gelen günlük 4 milyon varile kadar sevkiyat riski oluşabileceği ifade edildi.
Hafta sonunun ardından piyasaların yeniden açılmasıyla petrol fiyatları yüzde 3’ten fazla yükseldi. Brent petrolün varili 107 doların üzerine çıkarken ABD tipi ham petrol 100 doların üzerinde seyretti. ABD’de ortalama perakende motorin fiyatının da galon başına 6,23 doların üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaştığı bildirildi.
Hürmüz görüşmeleri ertelendi: Gemi trafiği ve seyir kuralları gündemde
Gerilimin diplomasi gündemine de yansıdığı bir dönemde Umman’ın pazartesi günü İran ile Körfez ülkelerini bir araya getirmesi planlanan Hürmüz Boğazı toplantısı ertelendi. Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, kararın “uzlaşmanın sağlanması amacıyla” alındığını söyledi.
İran tarafı ise toplantının Suudi Arabistan’ın talebi üzerine ertelendiğini belirtti. Görüşmelerde, savaş nedeniyle büyük ölçüde aksayan Hürmüz’deki deniz trafiğinin yeniden normalleşmesine dönük adımların ele alınması bekleniyordu.
Öte yandan İran, boğazda seyir kurallarını ihlal ettiğini öne sürdüğü 77 geminin listesini yayımladı. İran, bu gemilerin gelecekteki geçişlerinde para cezası, alıkoyma veya el koyma gibi yaptırımlarla karşılaşabileceğini açıkladı.
Savaş öncesinde dünya ham petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz’de gemi trafiğinin son dönemde belirgin biçimde gerilediği belirtiliyor.
Çatışmalar Washington’u zor durumda bırakıyor
Yemen’de çatışmaların yeniden genişlemesi ABD yönetimi açısından da yeni bir ikilem yaratıyor. Washington’un bir yandan Suudi Arabistan’a destek vermesi yönünde baskı altında olduğu, diğer yandan ise İran’la aylardır süren gerilimin yeni bir cepheye daha taşınmasını istemediği vurgulanıyor.
Çatışmaların siviller üzerindeki etkisi de artıyor. Husilerin Kızıldeniz kıyısında ilerlemesiyle birlikte binlerce Yemenlinin çatışma bölgelerinden iç kesimlere kaçtığı aktarılıyor. Babulmendeb çevresindeki hareketliliğin, yalnızca Yemen ve Suudi Arabistan için değil Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirilen küresel ticaret ve enerji sevkiyatları için de risk oluşturduğu ifade ediliyor.
Hürmüz’deki aksaklıklar, Suudi Arabistan’ın doğu-batı boru hattındaki duruş ve Husilerin Babulmendeb çevresindeki ilerleyişinin aynı döneme denk gelmesi, küresel petrol ticaretinde üç kritik güzergâhı aynı anda zorluyor.
