Greenland’da 2017’de meydana gelen ve Nuugaatsiaq yerleşimini vuran ölümcül tsunami, Karrat Fiyord’daki dev bir heyelanın ardından ortaya çıkmıştı. Bilim insanları şimdi, aynı bölgedeki iki yeni belirlenen kararsız eğimin şekli ve büyüklüğünden hareketle benzer bir senaryonun tekrar yaşanabileceği uyarısını yapıyor.

2017 Nuugaatsiaq tsunamisinin arka planı

Greenland’ın Nuugaatsiaq adlı yerleşimi, 17 Haziran 2017 gecesi yaklaşık 10 metrelik (33 feet) bir su yükselmesiyle vuruldu. USGS verileri, olayın heyelan kaynaklı tsunamiyle ilişkilendirildiğini ve Nuugaatsiaq’ta dört kişinin hayatını kaybettiğini bildiriyor. USGS ayrıca, uydudan görüntü analizi ve sayısal yükseklik modeli (DEM) farklaması gibi yöntemlerle heyelanla harekete geçen malzeme hacmi için 35–51 milyon metreküp aralığına işaret ediyor.

Kediler insan varken daha fazla meleyerek dikkat arıyor: Brezilya’daki çalışma
Kediler insan varken daha fazla meleyerek dikkat arıyor: Brezilya’daki çalışma
İçeriği Görüntüle

Bu tsunamiye yol açan heyelanın kaynağı, yakınlardaki Karrat Fiyord’da kararsız olduğu düşünülen bir eğimdi. Bilimsel değerlendirmelerde, Ummiammakku Dağı’ndan kopan kaya kütlesinin çok büyük hacimlere ulaştığı belirtiliyor.

Uummannaq fiyort sisteminde iki yeni risk alanı

İngiltere’deki değil, Danimarka ve Greenland ile Norveç’teki kurumların jeologlarının da yer aldığı bir çalışma kapsamında, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan analizle Uummannaq fiyort sistemi içindeki iki kararsız eğim ele alındı. Çalışma tanıtımına göre araştırmacılar, Karrat Fiyord’daki 2017’deki olaya yaklaşık 3 kilometre mesafede bulunan büyük eğim için 400 milyon metreküp ölçeğinde malzeme potansiyeli olduğuna dikkat çekiyor.

Aynı sistemde Kangerluarsuk Fiyord tarafında ise daha küçük ama “daha acil” olabilecek bir kararsız eğim bildiriliyor. Haberde, bu eğimden kopması durumunda yaklaşık 30 milyon metreküp civarında bir dağ kütlesinin yer değiştirebileceği ifade ediliyor. Çalışmanın yaklaşımına göre, bu tür eğimlerin hızla gelişip başarısızlığa yönelmesi; fiyortlarda heyelan kaynaklı tsunami riskini artırabilir.

Jeoloji literatüründe fiyortlarda heyelanların doğal bir süreç olduğu bilinse de bilim insanları, Arktik bölgelerde permafrostun erimesiyle birlikte riskin yükselmesine zemin oluşabileceğini vurguluyor. Araştırmacılara göre, iklim değişimiyle ilişkili permafrost bozulmasının ilerlemesi, bu tip yıkıcı olayların sıklığını ve etkisini büyütebilecek bir mekanizma oluşturuyor.