Amerika’da 40 milyondan fazla kişi tarafından kullanılan glukozamin takviyesiyle ilgili yeni bir çalışma, erken hafıza sorunları yaşayan bireylerde demansın daha hızlı ilerleyebileceğine dair ilk kanıtlar ortaya koydu. Nature Metabolism’te yayımlanan analiz, hafif bilişsel bozukluğu olan kişilerde demansa gidişin daha yüksek olasılıkla hızlandığını bildiriyor.
Glukozamin ne işe yarıyor?
Glukozamin, vücutta doğal olarak bulunan şekerle ilişkili bir molekül. ABD’de eklem sağlığını desteklemek ve özellikle artrit belirtileri ile eklem rahatsızlığını yönetmek amacıyla yaygın biçimde reçetesiz satılıyor. Yaşlı yetişkinler arasında popülerliği dikkat çekiyor. Ancak yeni bulgular, özellikle bazı gruplar için beklenmedik riskler olabileceğine işaret ediyor.
Erken hafıza kaybında demans ilerlemesi hızlanabilir
Florida Üniversitesi (UF) araştırmacıları, elektronik sağlık kayıtlarından hareketle glukozamin kullanımının, hafif bilişsel bozukluğun demansa ilerlemesiyle ilişkili olabileceğini değerlendirdi. Çalışmada, glukozamin kullananlarda hafif bilişsel bozukluğun demansa ilerleme olasılığının %25 daha yüksek olduğu görüldü. Araştırmacılar, bunun bir neden-sonuç kanıtı olmadığını; ancak klinik açıdan daha fazla inceleme gerektiren güçlü bir sinyal bulunduğunu vurguluyor.
“Şeker kaplamaları” hipotezi ve Alzheimer’la bağlantı
Takviyenin olası etkisini açıklamak için öne sürülen mekanizmalardan biri, Alzheimer’da görülen biyolojik değişimlerle ilgili. UF’den biyokimyacı Ramon Sun’ın aktardığına göre, Alzheimer hastalığında beyin hücreleri ve proteinlerin “ek şeker kaplamaları” denilebilecek bir birikim eğilimi gösterebileceği düşünülüyor. Glukozaminin vücudun proteinlere bağlanabilen şeker zincirleri (glikanlar) üretmesine katkı sağlayabildiği belirtiliyor. Çalışmada, Alzheimer nedeniyle hayatını kaybeden üç kişinin ölüm sonrası beyin dokusunda, sağlıklı kontrol grubuna kıyasla glikan yapılarında genel bir artış ölçüldü. Hastalığın evresi ilerledikçe gri maddede bu şekerli yapılarının daha fazla görüldüğü de bildirildi.
Demans riski her zaman aynı olmayabilir
Çalışma, yalnızca insan verisiyle sınırlı değil. Bulgular fare deneyleriyle de destekleniyor. Genetik olarak Alzheimer benzeri belirtiler gösterecek şekilde tasarlanan hayvanlarda, glukozamin benzeri şekerlerin üretiminde rol oynayan enzimin engellenmesiyle demans belirtilerinin iyileştiği bildirildi. Ayrıca farelere glukozamin verildiğinde hafıza kaybının kötüleştiği ifade ediliyor. Öte yandan, sağlıklı farelerde aynı takviyenin anlamlı bir etki göstermediği görülüyor. Bu durum, glukozaminin bilişsel gerilemeyi her zaman tetiklemeyebileceğini; ancak bazı biyolojik koşullarda risk oluşturabileceğini düşündürüyor.
Takviyenin bırakılmasıyla ne olur?
Araştırmacılar, sonuçların insanlarda da doğrulanması için yeni bir izlemenin gerekli olduğuna dikkat çekiyor. Sun, glukozamin kullanmış olup daha sonra bırakmış demans hastalarının durumunu, takviyeye devam edenlerle karşılaştırmayı hedeflediklerini belirtiyor. Böylece takviyenin hastalık gidişatı üzerindeki etkisi daha net biçimde değerlendirilebilecek.
Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, glukozaminin yaygın kullanımına karşın bazı gruplarda potansiyel zarar ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini gösteriyor. Araştırma, Nature Metabolism dergisinde yayımlandı.
