ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile varılan dizel yakıt anlaşmasının ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’yi sert şekilde hedef aldı. Trump, Washington yönetiminin Rusya’ya yönelik yaptırımlarda geçici gevşemeye gitmesini de içeren süreci savunurken, Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerilerine saldırılarını eleştirdi.
Trump’ın 10 Ekim’de Beyaz Saray’da gazetecilere yaptığı açıklamalar, Kiev yönetiminde rahatsızlıkla karşılandı. Zelenski, ABD’nin adımının Rusya’yı cesaretlendirdiğini savunarak sert tepki gösterdi.
Trump: Ukrayna’nın yeni lider ihtiyacı var
Trump, Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını gündeme getirerek Zelenski’nin görevden ayrılması gerektiğini söyledi. “Ukrayna’nın yeni bir başkan edinmesinin zamanı geldiğini düşünüyorum” diyen Trump, saldırıların küresel dizel yakıt arzını olumsuz etkilediğini öne sürdü.
Trump açıklamasında, “Rusya dünya genelindeki dizel yakıtın önemli bir bölümünü sağlıyor. Zelenski, çiftçilerimiz ve hayvancılıkla uğraşanlarımız için dizel yakıt konusunda sorun yaratmak istiyor” ifadelerini kullandı. Ayrıca Rusya ile barış anlaşması sağlanamamasından Zelenski’yi sorumlu tutarak Kiev yönetisine yönelik eleştirilerini sürdürdü.
Ukrayna’nın Rus enerji tesislerini hedef alan saldırılarına son vermesi gerektiğini belirten Trump, bu konuda daha önce de uyarı yaptığını ifade etti. Trump, “Ona istediğini yapabileceğini ama rafinerileri vurmaması gerektiğini söyledim. Vurabileceği çok sayıda hedef var. Rafinerileri vurma dedim. Ama gidip vurdu. Buna kesinlikle son vermesi gerekiyor” diye konuştu.
Trump, lider değişikliği çağrısını yenileyerek, “Anlaşma yapabilecek yeni bir lider bulmalarını öneriyorum. Çünkü birçok kez anlaşma yapabilirdi ama nedense bunu hiçbir zaman yapmıyor” dedi.
Dizel anlaşması yaptırımları gevşetti, Zelenski öfkesini dile getirdi
Trump, 9 Ekim’de Putin ile yaptığı görüşmenin ardından, Rus dizel yakıtının uluslararası piyasalara sunulmasını sağlayacak bir anlaşmaya vardıklarını duyurmuştu. Bu kapsamda ABD yönetimi, Rus dizel yakıtına uygulanan yaptırımları geçici olarak gevşetti.
Şubat ayından bu yana süren İran savaşının ardından küresel dizel fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, ABD’de 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi Parti üzerindeki ekonomik baskıyı artırmıştı. Trump yönetimi ise anlaşmanın küresel yakıt arzını artırarak fiyatların düşmesine katkı sağlayacağını savunuyor.
Öte yandan enerji piyasası uzmanları, piyasaya sunulacak yakıt miktarının Rusya’nın normal ihracat hacminin altında kalabileceğine dikkat çekerek kalıcı bir fiyat düşüşünün zor olabileceğini belirtiyor.
Zelenski ise ABD’nin Rusya’ya yönelik yaptırımları gevşetmesine sert tepki gösterdi. 10 Ekim’de Zaporijya kentine düzenlenen saldırıyı hatırlatan Zelenski, Washington’un kararının Moskova yönetimini cesaretlendirdiğini ileri sürdü. Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Rusya bugün dizel ihracatına yönelik yaptırımların kaldırılmasına, Zaporijya’daki konutların üzerine beş güdümlü bomba bırakarak teşekkür etti” ifadelerini kullandı.
Yaptırımların hafifletilmesinin Rusya’ya savaşı sürdürme konusunda alan açtığını savunan Zelenski, “Dün gece yaşananlar, Rusya'nın baskının her azaltılışını savaşmaya ve kentlere bomba yağdırmaya devam edebileceğinin işareti olarak gördüğünü bir kez daha doğruladı. Farklı mesajlar verilmesi gerekiyor” dedi.
Kiev yönetimi, Washington’un Moskova üzerindeki baskıyı artırmasını ve savaşın sona erdirilmesi için ciddi müzakerelerin başlamasını istiyor. Bu süreç, ABD içinde de tartışmalara yol açtı. Cumhuriyetçi Parti’den Temsilciler Meclisi üyesi Don Bacon ise, Rusya’ya yönelik yaptırımların kaldırılması yerine Kongre’nin yakın zamanda kabul ettiği yeni yaptırımların uygulanması gerektiğini savundu.
İngiltere’den yaptırım vurgusu, Miami görüşmelerinde belirsizlik
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 10 Ekim’de Zelenski ile telefon görüşmesi yaptı. İngiltere Başbakanlık Ofisi’nden yapılan açıklamaya göre Burnham, Rusya’ya yönelik yaptırımları güçlendirmeye devam edeceklerini belirtti. Görüşmede, Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına ve Karadeniz’deki deniz taşımacılığına yönelik saldırılarını durdurması gerektiği vurgulandı.
Burnham ve Zelenski’nin önümüzdeki günlerde yüz yüze görüşme konusunda da anlaştığı bildirildi. Bu arada Ukraynalı ve Avrupalı yetkililerin, ABD’li müzakerecilerle Miami’de gerçekleştirdiği görüşmelerde savaşın sona erdirilmesi için ortak bir öneri hazırlanmasının ele alındığı belirtildi.
Trump’ın Rusya ile dizel yakıt anlaşmasını müzakereler sürerken açıklaması Kiev yönetiminde rahatsızlık yarattı. Zelenski, kararın kendileri açısından beklenmedik olduğunu söylerken, Putin ise Trump ile görüşmenin ardından barış görüşmelerinin kısa süre içinde yeniden başlamasının düşük ihtimal olduğunu ifade etti.
Rus haber ajansı TASS’a göre, ABD’li müzakereciler Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın önümüzdeki iki hafta içinde Moskova’yı ziyaret etmesi gündemde.
