Ottessa Moshfegh'in Eileen romanının başkahramanı, kendisinden ve çevresindeki insanlardan nefret eden yalnız bir kadın. Natsuko Imamura'nın Mor Etekli Kadın romanında ise bir kadın, tanımadığı başka bir kadının hayatını saplantılı biçimde takip ediyor.
Bu karakterler, internetin kitap topluluklarında zaman zaman Femcel Lit etiketiyle ilişkilendirilen kadın anlatıcıların özelliklerini taşıyor.
Ancak femcel kelimesinin internet kültüründeki anlamıyla romanları tanımlamak için kullanılması arasında önemli farklar bulunuyor.
Femcel ne demek?
Femcel, İngilizcedeki female ve involuntary celibate ifadelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir kelime.
Genellikle romantik veya cinsel ilişki yaşamak istediği hâlde bunu gerçekleştiremediğini düşünen kadınları tanımlamak için kullanılıyor.
Kavram, internette zaman zaman çok daha geniş bir anlam kazanıyor. Erkeklere karşı düşmanca düşünceler besleyen, kendisini çekici bulmayan veya romantik ilişkilerden uzaklaşmış kadınlar için de femcel etiketi kullanılabiliyor.
Ancak erkeklerden hoşlanmayan her kadını femcel olarak adlandırmak doğru olmaz. Bu kullanım, internet kültürünün genellemelerinden biri.
Femcel Lit nedir?
Femcel Lit, belirli bir edebiyat akımından ziyade çevrim içi okurların kullandığı gevşek bir kitap etiketi.
Bu başlık altında genellikle yalnız, takıntılı, sosyal ilişkilerde zorlanan veya kendisine zarar veren kadın karakterlerin bulunduğu romanlar paylaşılıyor.
Bazı eserlerin bu kategoriye yerleştirilmesi tartışmalı. Çünkü bir romanın kadın karakterinin yalnız olması, onun mutlaka femcel olarak tanımlanabileceği anlamına gelmiyor.
Femcel Lit, Weird Girl Lit ve Sad Girl Lit etiketleri arasında da sık sık geçişkenlik yaşanıyor.
Femcel Lit ile ilişkilendirilebilecek Türkçe kitaplar hangileri?
Türkçeye çevrilmiş, kadın yazarların kaleminden çıkan beş roman; yalnızlık, dışlanma, takıntı ve toplumsal beklentilere karşı farklı tepkiler veren kadın karakterleri konu alıyor.
1. Eileen – Ottessa Moshfegh
Eileen
Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.
Goodreads'te görüntüle →1960'ların başında küçük bir kasabada yaşayan Eileen, alkolik babasıyla aynı evde kalıyor ve bir ıslahevinde çalışıyor.
Kendisiyle kurduğu ilişki son derece sorunlu. Genç bir kadınla tanışmasının ardından hayatının değişebileceğini düşünmeye başlıyor.
Moshfegh'in yarattığı karakter, femcel estetiğiyle ilişkilendirilen yalnız ve kendinden nefret eden kadın anlatıcıların erken örnekleri arasında değerlendirilebilir.
2. Grotesk – Natsuo Kirino
Grotesk
Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.
Goodreads'te görüntüle →Tokyo'da seks işçiliği yapan iki kadının öldürülmesi, güzellik, kıskançlık ve toplumsal hiyerarşilerle örülmüş karanlık bir hikâyeyi açığa çıkarıyor.
Kirino, kadınların fiziksel görünümlerine göre değerlendirilmelerini ve bunun yarattığı rekabeti sert bir anlatımla ele alıyor. Güzellik ile toplumsal kabul arasındaki ilişki, romanın önemli meselelerinden.
Grotesk, özellikle kendisini diğer kadınlarla karşılaştıran, dışlanmışlık ve aşağılanma duygularıyla yaşayan karakterleri nedeniyle Femcel Lit tartışmalarına dahil edilebilir.
3. Mor Etekli Kadın – Natsuko Imamura
Mor Etekli Kadın
Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.
Goodreads'te görüntüle →Sarı Ceketli Kadın, yaşadığı mahallede sık sık karşılaştığı Mor Etekli Kadın'la arkadaş olmak istiyor. Ancak onunla doğrudan konuşmak yerine günlük alışkanlıklarını takip etmeye başlıyor.
Nereye gittiğini, ne yediğini ve kimlerle görüştüğünü izliyor. Arkadaşlık kurma arzusu giderek rahatsız edici bir saplantıya dönüşüyor.
Imamura'nın romanında yalnızlık, başkalarının hayatına duyulan merak ve sosyal ilişkiler kurmakta zorlanma öne çıkıyor. Kitap, femcel kelimesinin dar tanımından çok internet kültüründeki genişletilmiş kullanımına yakın duruyor.
4. Boşluğun Güncesi – Emi Yagi
Boşluğun Güncesi
Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.
Goodreads'te görüntüle →Çalıştığı iş yerinde kadın olduğu için kendisinden sürekli ek sorumluluklar üstlenmesi beklenen Shibata, hamile olduğu yalanını söylüyor.
Bu yalan sayesinde çevresindeki insanların ona karşı davranışları değişiyor. Fakat Shibata zamanla gerçekte var olmayan hamileliğini kendi gündelik hayatının merkezine yerleştiriyor.
Emi Yagi, kadınların iş yaşamında maruz kaldığı beklentileri ve anneliğin toplumsal konumunu kara mizahla ele alıyor. Shibata'nın hikâyesi, femcel tanımına doğrudan uymasa da kadınların kabul görmek için üstlenmek zorunda kaldıkları rolleri tartışmaya açıyor.
5. Kasiyer – Sayaka Murata
Kasiyer
Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.
Goodreads'te görüntüle →Keiko, yıllardır aynı markette çalışmaktan memnundur. Çevresindekiler ise onun evlenmesini ve toplumun uygun bulduğu hayatı yaşamasını ister.
Keiko romantik ilişki eksikliğinden yakınmadığı için femcel tanımına doğrudan uymaz. Roman, femcel tartışmalarında sıkça gündeme gelen kadınlardan beklenen evlilik ve ilişki normlarını anlamak açısından ilginçtir.
Femcel karakterler neden ilgi çekiyor?
Femcel etiketiyle anılan romanlarda kadınların davranışları çoğu zaman rahatsız edici. Bazıları yanlış kararlar alıyor, çevrelerine kötü davranıyor ve kendi yaşamlarını zorlaştırıyor. Bazılarıysa toplumun kendilerine uygun gördüğü hayatı yaşamayı reddediyor.
Eileen ve Grotesk gibi romanlarda kendinden nefret etme, kıskançlık ve dışlanmışlık belirgin. Mor Etekli Kadın, yalnızlığın saplantıya dönüşebileceği bir hikâye anlatıyor. Boşluğun Güncesi ve Kasiyer ise kadınların iş, evlilik ve annelik konusundaki beklentilerle kurduğu ilişkiyi ele alıyor.
Bu eserlerin aynı internet etiketi altında değerlendirilmesi, kadın karakterlerden ne beklendiğine ilişkin bir tartışma da yaratıyor.
Femcel Lit kavramını kullanırken karakterleri tek bir etiketle açıklamamak gerekiyor. Özellikle yalnızlık, romantik reddedilme, toplumsal baskı ve ruh sağlığı sorunları birbirinden farklı deneyimler.
