Ay’a giden insanlı uçuşlar çoğu zaman fırlatma anıyla hatırlansa da Artemis 2 ekibinin gündemi artık dönüş. 2 Nisan’da yola çıkan ve 54 yıl sonra Ay’a giden ilk insanlı görev olma özelliği taşıyan Artemis 2, Orion kapsülüyle rota tamamlanırken Dünya’ya yaklaşmanın kritik aşamasına hazırlanıyor.
Takımın beklediği “en sıcak” anlar, Ay’ın dönüşten sonra kalan kısmı değil; Dünya’ya giriş olacak. Çünkü hız, Dünya’nın çekimine girdikçe artacak ve atmosferdeki sürtünme uzay aracının ısı kalkanını zorlayacak.
Dünya’ya yaklaşırken hız artıyor
Artemis 2, dönüş yolunda saatte 5390 kilometre hızla Dünya’ya yaklaşırken hızın artışı da doğal olarak sürece yansıyor. Astronotların rotası, Dünya’nın atmosferine yaklaşmanın yanı sıra iniş hazırlıklarının da önünü açacak.
Kaynakta belirtildiği gibi, astronotların kırdığı “en uzak mesafe” rekoru da bu yolculuğun dikkat çeken parçalarından biri. Ancak ekibin zorlayıcı bulduğu bölüm, Ay’ın karanlık tarafında iletişim ve benzeri sorunlar değil; asıl sınav Dünya’ya girişte başlıyor.
Ay’ın çevresinde yaklaşık 6 saatlik bir süre boyunca dolaşan mürettebat, uçuşu tamamlayıp yeniden atmosfere “ateş topu” şeklinde giriş için hazırlıklara geçiyor. Bu, hem hız hem de ısınma bakımından görev planının en hassas noktalarından biri.
Atmosfere giriş: 38 bin km/s ve ısı kalkanı testi
Artemis 2 ekibi, Dünya atmosferine girerken saatte yaklaşık 38 bin kilometre hıza ulaşacak. Görevin riskli aşaması olarak tanımlanan bu bölümde, sürtünmeden kaynaklanan yüksek ısı uzay aracının ısı kalkanını doğrudan etkisi altına alacak.
Artemis 2 pilotu Victor Glover, dönüşle ilgili duygularını aktarırken “Aslında 3 Nisan 2023'te bu göreve seçildiğimizden beri atmosfere giriş hakkında düşünüyorum. Atmosferde bir ateş topu içinde yolculuk etmek çok etkileyici olacak.” ifadelerini kullandı.
Öte yandan Artemis 2’nin komutanı Wiseman, mürettebatın görev sırasında aileleriyle iki kez “çok kısa” görüşme yaptığını söyledi. Uçuşun yedinci gününde ise Orion ve mürettebat, Ay’dan dönerken uzaydaki diğer astronotlarla iletişime geçti. Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki Jessica Meir, Jack Hathaway, Chris Williams ve Sophie Adenot ile 15 dakikalık sesli bir görüşme yapıldı.
Artemis ekibi günün geri kalanında dinlenmeye geçerken, Dünya’ya doğru gelişini “düzeltmek” için planlanan ateşleme işlemlerini de gerçekleştirdi. Hazırlıklar kapsamında 15 saniyelik ateşleme gerçekleştirildi.
“Zıplamalı” yeniden giriş senaryosu ve dik açı planı
Artemis 2’nin uçuşunun finali, Glover ve diğer astronotların atmosfere giriş yapmasıyla tamamlanacak. Kaynakta, NASA’nın başlangıçta iki aşamalı bir atmosfere giriş planı düşündüğüne yer veriliyor. Bu yaklaşımda, kısa süreliğine üst atmosfere dalarak “kaldırma kuvveti” oluşturma ve enerjiyi dağıtma hedefleniyordu; ayrıca iniş hassasiyetini artırmak için “atlamalı yeniden giriş” yöntemi planlanmıştı.
Ancak Artemis 1’de ısı kalkanında beklenenden fazla aşınma görülmesi, Artemis 2’de daha dik açılı bir atmosfere giriş denemesi fikrini gündeme getirdi. Böylece yüksek ısı yüküne karşı aracın dayanımı açısından daha kontrollü bir yaklaşım hedefleniyor.
Atmosfere girişte hız açısından da rekor konusu gündemde. Artemis 2’nin bu alanda yeni bir rekor kırması beklenmiyor. Atmosfere en hızlı giriş rekoru, 1969’da Apollo 10 sırasında 39 bin 900 km hızla kırılmıştı ve Apollo kapsülü bu hızla atmosfere girmeye dayanabilmişti.
Isı kalkanı aşınması bazı soru işaretleri oluştursa da NASA, Artemis 2’nin sorunsuz inişinin planlandığını belirtiyor. Plana göre astronotlar TSİ 12 Nisan sabaha karşı 03.00'da ABD’nin Pasifik Okyanusu kıyılarındaki San Diego açıklarına inecek. Astronotları USS John P. Murtha adlı ABD gemisi karşılayacak; geminin karşılama görevi için limandan ayrıldığı ifade edildi.
Bilim verisi ve sonraki Ay görevlerine hazırlık
Artemis 2’nin Ay’a dair gözlemlerinin bilimsel çalışmalara katkı sağlaması bekleniyor. Görev boyunca 6 saatlik yakın uçuşta gerçek zamanlı bilimsel veri akışı sağlanacağı belirtiliyor. Bilim insanları, Artemis 2’yi Güneş Sistemi’nin oluşumuna dair gizemleri çözmede “önemli bir erken adım” olarak görüyor.
Programın Ay’a dönüş çizgisi bununla sınırlı değil. Ardından gelecek Artemis 3’te, NASA’nın daha sonraki görevlerde astronotlarını Ay’a indirmek için kullanmayı planladığı 2 iniş aracı ile Orion kapsülü arasında alçak Dünya yörüngesinde kenetlenme testi yapılacak. Bu testin benzeri, 1969’da Apollo 10 görevinde gerçekleştirilmişti.
2028 hedefi ise Artemis 4 olarak öne çıkıyor. Artemis 4, programın ilk insanlı Ay inişi olmayı hedefliyor ve 1972’deki Apollo 17’den sonra insanlığın Ay’a yeniden dönüşünü simgeleyecek.