Diz osteoartriti, kemiklerin etrafındaki koruyucu kıkırdağın zamanla aşınmasıyla ortaya çıkan ve uzun süreli tedavisi zor olabilen bir sağlık sorunu. Cerrahi ve diz protezi bazı hastalar için gündeme gelse de, Charité - Universitätsmedizin Berlin’den araştırmacıların geliştirdiği yeni bir yaklaşım diz ağrısını hedef alıyor. Genicular artery embolization (GAE) adı verilen işlemle yapılan 12 aylık takipte, diz ağrısında önemli bir azalma raporlandı.
GAE nasıl çalışıyor?
GAE, osteoartrit sürecinde eklenen anormal damar yapılarını ve ağrı sinyaliyle ilişkili sinirleri hedef alıyor. Mantık, bu damarların kapatılmasıyla birlikte ağrı algısını güçlendiren ortamın sakinleşmesi. İşlemin kendisi uzun süredir bilinse de, bu çalışmada kan damarlarını tıkamak için kullanılan madde yeni bir uygulama alanı sunuyor. Daha önce antibiyotik bazlı tıkayıcıların kullanıldığı yöntemlerde, ilave iltihaplanma riski ve antibiyotik direnci endişeleri gündeme gelmişti. Bu araştırmada ise kanda giderek çözünen mikroskobik jel tanecikler kullanıldı.
12 ayda ağrı düşüşü ve işlev artışı
Çalışma, daha önce fizik tedavi, iltihap giderici ilaçlar ya da eklem içine yapılan enjeksiyonlarla yanıt vermeyen osteoartritli 194 kişiyi kapsadı. Ortalama yaş 69 olan katılımcılarda 12 aylık sürecin başında ağrı düzeyi ortalama 10 üzerinden 7’ydi. Takibin sonunda bu değer 3’e geriledi. Günlük aktiviteler, spor ve eğlence faaliyetleri, yaşam kalitesi ve osteoartrite bağlı belirtiler alanlarında da belirgin iyileşmeler gözlendi. Ayrıca dikkate değer bir yan etki bildirimi yapılmadı.
Radioloji uzmanı Florian Nima Fleckenstein, GAE’nin eklem çevresindeki anormal aşırı damar oluşumunu hedefleyerek hastalığın seyrini değiştirme potansiyeli taşıdığını söyledi. İşlemin, mikroskobik jel taneciklerin saatler içinde ortadan kalkması nedeniyle kalıcı tıkanma yaratmadan iltihap-diz ağrısı döngüsünü kırmaya yardımcı olabileceği belirtiliyor. Fleckenstein, embolizasyonla birlikte damar yapısının ve buna bağlı olarak dizdeki sinir yapısının da düzenlenebileceğini ifade etti.
Kontrol grubu yok, araştırma yine de umut verici
Çalışmada karşılaştırma yapmak üzere bir kontrol grubu bulunmuyor; katılımcılar da tek bir hastaneden seçildi. Buna rağmen tedavinin farklı alanlarda işe yaraması araştırmacılar açısından güçlü bir işaret olarak görülüyor. Elde edilen sonuçların, daha geniş gruplarla ve daha uzun süreli takiplerle desteklenmesi; ayrıca tamamen randomize klinik araştırmalarla etkinliğin başka bir tedaviye ya da plaseboya kıyasla netleştirilmesi hedefleniyor.
Araştırma sonuçları Radiology dergisinde yayımlandı. Fleckenstein, diz osteoartriti olan birçok hasta için günümüzde gerçek bir tedavi boşluğu bulunduğunu; eklem içine enjeksiyonların her zaman yeterli rahatlama sağlamadığını, diz protezinin ise tıbbi ya da kişisel nedenlerle her zaman bir seçenek olmadığını vurguladı. Bu nedenle, GAE’nin enjeksiyonlar ile diz protezi arasında anlamlı bir alternatif olabileceği belirtiliyor.
