Bolivya’nın Yungas bölgesindeki bulut ormanlarında yaşayan küçük bir yabani kediyle ilgili yapılan genetik çalışma, beklenen sonucu verdi: Bu hayvanın daha önce bilinmeyen yeni bir tür olduğu belirlendi. Böylece günümüzde yaşayan kedi familyası içinde uzun süredir ilk kez, resmen adlandırılıp tanımlanabilen bir tür kayda geçti.
Yerel halkın “tilcayo” olarak bildiği bu kedi, korunarak bilimsel ismiyle literatüre kazandırıldı. Araştırmacılar, türün biyolojisi ve yaşam alışkanlıklarına dair henüz sınırlı veriye ulaşıldığını, ancak genetik bulguların ayrımı net biçimde ortaya koyduğunu vurguluyor.
Genetik analizler tür ayrımını ortaya koydu
Current Biology dergisinde yayımlanan araştırmada, Güney Amerika’nın farklı ülkelerinden toplam 38 kedinin DNA’sı incelendi. Çalışmanın bulguları, kaplan kedileri (Leopardus) içinde genetik olarak birbirinden ayrılan beş ayrı soy bulunduğunu gösterdi.
Bu soylar arasında yer alan tilcayo hattının, diğerlerinden yaklaşık 1,4 milyon yıl önce ayrıldığı belirtildi. Araştırmacılar, bu genetik ayrımın “yeni bir tür” statüsünü desteklediğini ifade ediyor.
Yaklaşık 46 santimetre uzunluğa ve 1,4 kilogram ağırlığa sahip olduğu aktarılan Leopardus tilcayo, ortalama bir ev kedisinden de küçük bir yapıda. Kürk renginin açık kahverengi olduğunu ve vücudunun tamamında düzensiz rozet desenler görüldüğünü belirten araştırmanın yazarlarından Paola Nogales-Ascarrunz, bu ayırt edici görünüme dikkat çekti.
Adlandırma yerel isimle korundu, yaşam verileri sınırlı
Yeni türün adlandırılmasında yerel halkın kullandığı “tilcayo” ifadesi esas alındı. Böylece hayvanın bilimsel adı Leopardus tilcayo olarak kayda geçti. Türün biyolojisi ve yaşam biçimi hakkında ise hâlâ çok az bilgi olduğu belirtiliyor.
Genetik çalışma kadar, saha verilerinin de ipuçları sunduğu aktarılıyor. Nogales-Ascarrunz, dışkı örneklerinde görülen küçük kemirgen kalıntılarının, kedinin beslenmesinde rol oynayabileceğini ifade etti. Ayrıca fotokapan kayıtlarının, kedinin geceleri daha aktif olabileceğine işaret ettiğini söyledi.
Bu noktada araştırmacılar, elde edilen verilerin sınırlı olduğuna dikkat çekiyor ve daha geniş örnekleme ile yaşam alanı davranışlarının daha net anlaşılmasının hedeflendiğini ima ediyor.
Orman kaybı ve insan kaynaklı baskılar tehdit oluşturuyor
Leopardus tilcayo’nun yaşam alanına yönelik baskıların da altı çiziliyor. Araştırmada, ormansızlaşma, tarımsal genişleme, insan kaynaklı yangınlar ve madencilik faaliyetlerinin türün bulunduğu bölgeyi tehdit ettiği belirtildi.
Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) beş soyu ayrı ayrı değerlendirdiği süreç kapsamında tilcayonun tehlike altında sınıflandırılabileceği ifade ediliyor. Bu nedenle yeni türün yalnızca bilimsel olarak tanımlanması değil, aynı zamanda korunmasına yönelik değerlendirmelerin de önem kazandığı vurgulanıyor.
