İşitme kaybı çoğu zaman fark edilmeden zamanla ilerleyebiliyor. Bazen kişi yalnızca iletişimde zorlandığını düşünüyor; oysa sorun, duyduğunu seçebilme yetisindeki değişim olabilir. Dünya genelinde 1.5 milyardan fazla insan bir dereceye kadar işitme kaybıyla yaşıyor ve nedenler yaşa bağlı değişimden gürültü maruziyetine kadar uzanabiliyor.
Erken fark etmek; nedenin belirlenmesi ve doğru tedavi planının yapılması açısından büyük önem taşıyor. Uzmanların dikkat çektiği işitme kaybı belirtilerinden öne çıkan 5 başlık şöyle.
Sürekli tekrar istemek alışkanlık olmasın
Karşıdaki kişinin söylediklerini anlayabilmek için sık sık tekrar istemek, gözden kaçabilen ilk işaretlerden biri. Özellikle sesin düşük olduğu, konuşmacının yüzünün görülmediği ya da birden fazla kişinin aynı anda konuştuğu ortamlarda sorun daha belirgin hale gelebiliyor.
Kişi aslında sesi duyduğunu hissedebilir; ancak kelimeleri ayırt etmekte zorlanır. Bu yüzden “duyuyorum ama anlayamıyorum” şeklindeki yakınmalar da işitme değerlendirmesi açısından dikkate alınmalı.
Televizyon ve telefonu hep aynı seviyeden açmak
Evde televizyonun sesini giderek daha yüksek seviyelere çıkarmak, işitme kaybının günlük hayattaki dikkat çekici işaretlerinden biri olabilir. Benzer durum telefon konuşmalarında da görülebilir.
Telefonun sesini artırma ihtiyacı artıyor ya da karşı tarafı özellikle gürültülü yerlerde anlamakta zorlanıyorsanız bu bir ipucu sayılabilir. Yine de bu davranışların tek başına işitme kaybını kesin olarak kanıtlamadığı unutulmamalı; kesin değerlendirme için işitme testi gerekir.
Kalabalıkta konuşmalar birbirine karışıyor
Restoran, kafe, toplu taşıma ya da kalabalık aile ortamlarında konuşmaları takip edememek önemli bir belirti. İşitme kaybı sadece sesi “az” duyma anlamına gelmeyebilir; bazı kişiler konuşmayı arka plandaki gürültüden ayırmakta zorlanır.
Bu nedenle kişi sessiz bir odada iletişimi nispeten sorunsuz sürdürebilirken, gürültünün arttığı ortamlarda ciddi biçimde zorlanmaya başlayabilir. Bu tür bir fark düzenli hale geldiyse değerlendirme gerektirir.
Sesler boğuk, kapalı ya da anlaşılması güç gelebilir
Konuşmaların eskisine göre daha boğuk, kapalı ya da anlaşılması güç gelmesi de dikkate alınması gereken bir işaret. Bazı kişiler özellikle kadın ve çocuk seslerini, yüksek frekanslı sesleri ya da kelimelerin belirli bölümlerini ayırt etmede zorlanabilir.
Bu durumda konuşmanın bütünü duyulsa bile bazı kelimeler yanlış anlaşılabilir. Zamanla kişi sosyal ortamlardan kaçınmaya yönelebilir; bu da işitme ile ilgili sorunun büyüyebileceğini gösteren bir başka sinyal olabilir.
Kulak çınlaması işitme sorunuyla birlikte görülebilir
Kulak çınlaması, dışarıdan bir ses kaynağı olmamasına rağmen kişinin çınlama, uğultu, vızıltı gibi sesler duymasıdır. Kulak çınlaması her zaman işitme kaybı anlamına gelmez; ancak işitme kaybıyla birlikte ortaya çıkabildiği için özellikle yeni başlayan ya da kalıcı hale gelen çınlamanın değerlendirilmesi önemlidir.
İşitmede belirgin bir değişiklik fark edildiğinde ya da yukarıdaki belirtilerden birkaçı düzenli olarak yaşandığında kulak burun boğaz uzmanına başvurmak ve işitme değerlendirmesi yaptırmak uygun olur. Özellikle ani gelişen işitme kaybı farklı ele alınmalı; bir kulakta ya da iki kulakta aniden ortaya çıkan işitme azalması acil tıbbi değerlendirme gerektirebilir.
Beklemek yerine zamanında kontrol, sorunun nedenini anlamak ve doğru adımı belirlemek için en sağlıklı yoldur.
