Ay’daki sessizlik, beklenmedik bir iz bırakmayla bozuldu. NASA’nın Ay Keşif Uydusu (LRO), Mayıs 2024’te gerçekleştiği değerlendirilen güçlü bir çarpışma sonucunda Ay’ın görünür yüzünde yeni bir krater keşfetti.
Çarpışma olayı, Dünya’daki ve uzaydaki teleskoplar tarafından tespit edilemeyip yoğun veri akışı nedeniyle ancak Ağustos 2025’te LRO tarafından saptandı. Toplanan ayrıntılı görüntüler ise keşfin yılın başlarında doğrulandığını ortaya koydu.
Mayıs 2024’teki çarpışmanın izi
NASA’nın açıklamasına göre, Ay’da oluşan krater; Ay’ın görünür yüzüne bir asteroit ya da kuyruklu yıldız parçasının çarpmasıyla meydana geldi. Kraterin dik kenarlı yapısı dikkat çekerken, ölçümler yaklaşık 222 metre çap ve 43 metre derinlik verileriyle paylaşıldı.
Keşfin “görünür yüz” üzerinde olması, Ay’ı gözleyen çalışmalarda bu bölgenin daha yakından incelenmesine de işaret ediyor. LRO’nun, yaklaşık iki yıl önceki güçlü çarpışma sonrası oluşan yapıyı fark edebilmesi ise verilerin yoğunluğu ve olayın başlangıçta kaçabilmesiyle ilişkilendiriliyor.
“132 yılda bir” tahmini ve Roma’yı aşan boyut
Bilim insanları, bu ölçekli bir çarpışmanın tahminen 132 yılda bir meydana geldiğini belirtiyor. Ayrıca kraterin, NASA’nın Ay’da astronotlar için üs kurmaya hazırlanması sürecinde önemli bir bilgi kaynağı olduğu ifade ediliyor.
Kraterin, Güneş sisteminde yakın zamanda oluştuğu bilinen “en büyük çarpışma krateri” olarak değerlendirildiği de aktarılıyor. LRO’nun 10 yıl önce keşfettiği önceki bir kraterle kıyaslandığında ise yeni yapının yaklaşık üç kat büyüklüğünde olduğu belirtiliyor. Bu büyüklüğün, İtalya’nın başkenti Roma’daki Kolezyum’u da aşan bir ölçeğe karşılık geldiği kaydediliyor.
Öte yandan kraterin adı da paylaşıldı: Houston Ay ve Gezegen Enstitüsü’nün eski Direktörü Thomas McGetchin’in adını taşıyor. Keşfin doğrulanmasıyla birlikte, Ay yüzeyindeki jeolojik izlerin gelecekteki gözlem ve çalışmalar için yeni bir veri noktası oluşturması bekleniyor.
