Diyet ve egzersiz yaşam süresini etkileyebilir; ancak yeni bir çalışma, ömrün uzunluğunu belirlemede daha güçlü bir etkenin uyku olabileceğine işaret ediyor. Sleep Advances’te yayımlanan araştırmaya göre, yeterli uyku almayan kişilerin yaşam beklentisinin daha düşük olma ihtimali dikkat çekici biçimde daha yüksek.
ABD’de 2019-2025 verileri incelendi
Oregon Health & Science University (OHSU) araştırmacıları, ABD genelinde 2019 ile 2025 yılları arasını kapsayan ilçe düzeyindeki anket verilerinden yola çıkarak analiz yaptı. Yaşam beklentisi ölçümleri ile kişilerin kendi bildirimlerine dayalı uyku sürelerini karşılaştıran ekip, gecelik yedi saatin altını “yetersiz uyku” eşiği olarak ele aldı.
Araştırmacılar ayrıca yaşam beklentisini etkileyebilecek diğer değişkenleri de modele dahil etti. Bunlar arasında fiziksel hareketsizlik, istihdam durumu ve eğitim düzeyi gibi faktörler yer alıyor. Yetersiz uyku ile daha düşük yaşam beklentisi arasındaki bağlantı, bu ek unsurlar hesaba katıldıktan sonra da istatistiksel olarak anlamlılığını korudu.
Sigara daha etkiliydi; obezite de öne çıktı
Çalışmanın ilk modelinde, yaşam beklentisiyle bağlantısı daha güçlü görülen tek unsur sigara oldu. Araştırmacılar ikinci modelde obezite ve diyabeti de eklediğinde, obezitenin yetersiz uykudan daha üst sıralarda yer aldığı görüldü.
OHSU uyku fizyoloğu Andrew McHill, “Yetersiz uykunun yaşam beklentisiyle bu kadar güçlü biçimde ilişkili çıkmasını beklemiyordum” dedi. McHill ayrıca araştırmanın, insanların mümkün olduğunca yedi ila dokuz saat uyumaya çalışması gerektiğini bir kez daha güçlü biçimde desteklediğini vurguladı.
Gözlemsel çalışma kesin neden-sonuç göstermez
2025’te yayımlanan bu araştırma gözlemsel bir çalışma olduğu için, uyku süresinin kısalmasının yaşamdan aylar ya da yıllar götürdüğünü kanıtlayamıyor. Ayrıca çalışma, uyku, diyet ve egzersiz gibi faktörlerin kendi aralarındaki karmaşık etkileşimlerini de tek başına çözemiyor.
Yine de sonuçlar, her gece alınan uyku miktarının uzun vadeli sağlık açısından önemli bir gösterge olabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, yetersiz uykunun beyin devreleri ve bağışıklık sistemi üzerindeki olası etkileri nedeniyle zaman içinde ölüm riskine katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Özellikle kötü uyku ile ilişkili olabilen obezite ve diyabetin yaşam beklentisini düşürebilecek iki durum olduğu ifade ediliyor.
Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi ile Uyku Araştırmaları Derneği, yetişkinler için gecelik en az yedi saat uyku öneriyor. Bazı bulgular, ihtiyaç duyulması halinde hafta sonunda “telafi” yapılabileceğini öne sürse de, McHill araştırmanın iletisinin net olduğunu söylüyor: “Uykuya, yediklerimize ve egzersiz şeklimize ayırdığımız öncelik kadar hatta en az onun kadar öncelik vermemiz gerekiyor. İyi bir gece uykusu hem nasıl hissettiğimizi hem de ne kadar yaşayacağımızı etkiler.”
Çalışma Sleep Advances’ta yayımlandı.
Bu haber metni, Rebecca Dyer tarafından doğrulama ve Rebecca Dyer tarafından editörlük süreçlerinden geçirilerek derlenmiştir.
