Çanakkale’deki Troya Ören Yeri, 150 yılı aşan kazı tarihinde altın takılardan savaş aletlerine kadar binlerce buluntu verdi. 2026 kazı sezonunda ortaya çıkarılan küçük bir kemik parçası ise kentin daha önce sessiz kalan yönünü açığa çıkardı. Yaklaşık 2 bin 800 yıllık flüt, Troya’da bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti olarak kayıtlara geçti.
Eser, MÖ 8. yüzyıla ait arkeolojik tabakada bulundu. Bu dönem, İlyada ve Odysseia destanlarının Homeros tarafından sözlü gelenekten yazılı kültüre taşındığı yıllarla ilişkilendiriliyor. Flüt, antik metinlerin anlattığı müzikli törenlerin Troya’daki somut izini oluşturuyor.
Troya’nın müzik kültürüne doğrudan kanıt
Anadolu’nun farklı merkezlerinde bulunan yazılı kaynaklar ve müzik aletleri, sesin dini törenlerde, kamusal etkinliklerde ve eğlencelerde önemli yer tuttuğunu gösteriyordu. Troya’da fiziksel bir çalgı bulunamaması, bu kültürün arkeolojik açıdan kanıtlanmasını güçleştiriyordu.
Kemik flüt bu boşluğu doldurdu. Araştırmacılar eserin nasıl çalındığını, hangi hayvanın kemiğinden yapıldığını ve ses aralığını belirlemek için incelemeler yürütüyor. Üretim tekniği ve kullanım izleri, dönemin zanaat bilgisine ilişkin yeni veriler sağlayabilir.
Aynı sezonda 4 bin 500 yıllık idol başı
Kazılarda flütün yanı sıra insan biçimli bir idol başı da gün ışığına çıkarıldı. Yaklaşık 4 bin 500 yıllık eser, Troya II yerleşiminin kapısı yakınında bulundu. Benzer örneklerin sayısı oldukça az olduğu için buluntu, Erken Tunç Çağı’nın inanç dünyasını ve Batı Anadolu’daki kültürel ilişkileri anlamak açısından önem taşıyor.
Troya’nın üst üste kurulan dokuz ana yerleşim tabakası, binlerce yıllık değişimi aynı alanda izleme olanağı veriyor. Flüt ile idol başının farklı dönemlere ait olması, kentin uzun yaşam çizgisini iki küçük nesne üzerinden görünür kılıyor.
Schliemann’ın açtığı yaradan modern kazılara
Heinrich Schliemann 1870’lerde Troya’yı dünyaya tanıttı, fakat hızlı ve yıkıcı kazı yöntemleri önemli tabakalara zarar verdi. “Priamos’un Hazinesi” adını verdiği eserlerin Truva Savaşı döneminden yaklaşık bin yıl daha eski olduğu sonradan anlaşıldı.
Günümüzdeki çalışmalar, her buluntuyu kendi tabakası ve çevresi içinde değerlendiriyor. Kemik flütün değeri de yalnızca yaşından gelmiyor. Eser, destanlarla ünlenen bir kentte insanların hangi sesleri dinlediğine, törenlerini nasıl düzenlediğine ve gündelik hayatta müziğe nasıl yer açtığına ilişkin yeni sorular doğuruyor.




