Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Ekim 2026 Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE), tarımda üreticiyle tüketici arasındaki “fiyat uçurumunu” daha görünür hale getirdi. Üretici enflasyonu ekimde aylık yüzde 1,02, yıllık yüzde 9,69 artarken, özellikle turunçgillerde gerileme dikkat çekti.
Verilere göre girdi maliyetlerindeki artış ise bambaşka bir tablo sundu. Tarımsal girdi fiyatları yıllık yüzde 30,28 artarak üreticinin yükünü artırdı.
Turunçgillerde üretici kaybı belirgin
Ekim ayında turunçgillerin üretici fiyatları bir önceki aya göre yüzde 27,67 yükselse de, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 57,83 düştü. Böylece üreticinin yaşadığı gelir kaybı, genel ortalamanın ötesinde belirgin bir şekilde hissedildi.
Turunçgillerdeki bu düşüşe paralel olarak diğer gruplarda da farklı bir seyir ortaya çıktı. Yumuşak ve sert çekirdekli meyvelerde yıllık fiyat düşüşü yüzde 34,83, üzümde ise yüzde 34,02 olarak kaydedildi. Diğer ağaç ve çalı meyvelerinde düşüş yüzde 17,04, yağlı meyvelerde ise yüzde 16,17 seviyesinde gerçekleşti.
Tarladaki fiyat düşerken marketler yükseltti
Verilerin en çarpıcı tarafı, üreticiden çıkan ürün fiyatları ile market raflarındaki fiyatlar arasındaki farkın büyümesi oldu. Kaynak haberde, Seferihisar’da mandalinanın tarladaki fiyatının 10 liraya kadar gerilediği, Hatay’da ise üreticinin elinden çıkan ürünün fiyatının 1-2 liraya düştüğü aktarıldı.
Ancak aynı ürünün marketlerde 25 ile 41,95 lira arasında alıcı bulması, aradaki artışın üreticinin lehine dönmediğini gösterdi. Üretici, ürününü daha düşük fiyata satmak zorunda kalırken tüketici markette katbekat fazlasını ödemek durumunda kalıyor.
Bu dengesizlik yalnızca meyve tarafında da kalmadı. Üretici gelirinin belirsizleşmesi, bir yandan tarımsal üretim sürecini zorlarken diğer yandan gıda fiyatlarını da baskılıyor.
Girdi maliyetleri üretici fiyatını üçe katladı
TÜİK’in Ağustos 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verileri, maliyet tarafındaki baskıyı netleştirdi. Tarımsal girdi fiyatları yıllık yüzde 30,28 artarken, Ekim 2026’da yıllık yüzde 9,69 artan Tarım-ÜFE ile kıyaslandığında girdi maliyetlerindeki yükseliş üç katı aştı.
Gübre, mazot, elektrik, tohum ve işçilik gibi kalemlerdeki artışın, üreticinin ürün satış fiyatlarına aynı oranda yansıyamadığı vurgulanıyor. Tarım-ÜFE’nin yıllık artışının Ekim 2025’te yüzde 45,48’den Ekim 2026’da yüzde 9,69’a gerilemesi de “rahatlama” anlamına gelmiyor; maliyetler yükselmeye devam ederken ürün fiyatlarının gerilemesi, özellikle meyve üreticisinin gelirini daha da eritiyor.
Bu tabloya rağmen hayvancılık ve bazı sebze gruplarında artış yönlü hareketler de var. Süt sığırlarından elde edilen işlenmemiş sütün üretici fiyatı yıllık yüzde 42,65, sebze-kavun-karpuz ile kök ve yumrularda fiyatlar ise yüzde 42,16 arttı. Diğer çiftlik hayvanları ve hayvansal ürünlerde artış yüzde 35,71 olurken, sığır-manda-bizon grubunda yüzde 34,16, koyun-keçi grubunda da yüzde 30,42 hesaplandı.
Destek farkı tartışması büyüyor
Tarımda üreticinin yaşadığı sorunların başında desteklerin yetersizliği de öne çıkıyor. 2006’da çıkarılan 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 21’inci maddesinde tarımsal desteklerin gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 1’inden az olamayacağı belirtilmesine rağmen bu hedefin uygulanmadığı ifade ediliyor.
Kaynak haberde, Avrupa’daki uygulamalara karşı Türkiye’deki destek düzeyinin geride kaldığı örneklerle anlatıldı. İspanya’da 2025’te CAP kapsamında yaklaşık 7 milyar avro destek sağlandığı, 2026’da doğrudan ödeme bütçesi olarak 4,897 milyar avro planlandığı; afetler için 1,304 milyar, kriz desteği için 1,107 milyar avro kaynak açıklandığı belirtildi.
Almanya tarafında tarımsal destekler için yıllık yaklaşık 6,2 milyar avroluk AB kaynağı ayrıldığı, 2026’da tarımsal dizel vergi iadesinin yıllık maliyetinin yaklaşık 430 milyon avroya ulaşmasının öngörüldüğü aktarıldı. Fransa’da ise 2025’te tarımsal sübvansiyonların 9,1 milyar avroya ulaştığı, 2026’da kuraklık, sıcak hava dalgaları ve yangınlardan etkilenen çiftçiler için 1 milyar avronun üzerinde olağanüstü destek planı açıklandığı kaydedildi.
Türkiye’de ise 2007-2026 döneminde çiftçiye verilmesi gereken destek ile fiilen ödenen tutar arasındaki farkın 1 trilyon 986 milyar liraya ulaştığı ifade edildi.




