Türkiye, bir yandan CHP'ye yönelik "mutlak butlan" kararının tetiklediği yoğun siyasi tartışmalarla meşgulken, diğer yandan ülke ekonomisine dair önemli veriler gelmeye devam ediyor. Ancak bu güçlü siyasi gündem, ekonomi alanındaki gelişmeleri kamuoyunun gözünde ikinci plana itiyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın duyurduğu son rakamlar, merkezi yönetim bütçesinin mali tablosundaki derinleşmeyi gözler önüne sererken, yılın ilk beş ayında kaydedilen 1 trilyon TL'yi aşan bütçe açığı dikkat çekti.
Mayıs ayında bütçe 298 milyar TL açık verdi
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı verilere göre, mayıs ayında merkezi yönetim bütçe giderleri 1 trilyon 384,4 milyar TL olarak gerçekleşirken, bütçe gelirleri 1 trilyon 86,2 milyar TL seviyesinde kaldı. Bu tablo, mayıs ayında merkezi yönetim bütçesinin 298,2 milyar TL açık verdiğini gösterdi.
Aynı dönemde faiz dışı bütçe giderleri 1 trilyon 255,5 milyar TL'ye ulaşırken, faiz dışı açık 169,3 milyar TL olarak kayıtlara geçti.
İlk beş ayda bütçe açığı 1 trilyon lirayı geçti
Yılın ocak-mayıs dönemine bakıldığında ise merkezi yönetim bütçe giderleri toplam 7 trilyon 334,7 milyar TL'ye yükseldi. Bu süre zarfında bütçe gelirleri 6 trilyon 277,7 milyar TL seviyesinde gerçekleşti.
Bu verilerle birlikte, ilk beş aylık dönemde toplam bütçe açığı 1 trilyon 57 milyar TL olarak kayıtlara geçti. Faiz dışı bütçe giderleri ise 6 trilyon 72,1 milyar TL olarak hesaplandı. Öte yandan, yılın ilk beş ayında faiz dışı denge 205,6 milyar TL fazla vererek bir miktar pozitif ayrıştı.
Gider kalemlerinde dikkat çeken artışlar
Ocak-mayıs döneminde bütçe giderlerinin kalemlere göre dağılımı da dikkat çekici detaylar içeriyor. Personel giderleri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43,1'lik bir artışla 2 trilyon 104 milyar 90 milyon TL'ye ulaştı. Bu rakam, bütçede personel giderleri için ayrılan 4 trilyon 907 milyar 309 milyon TL'lik ödeneğin yüzde 42,9'unun kullanıldığını gösterdi.
Sosyal güvenlik kurumlarına yapılan devlet primi giderleri de yüzde 49,3 artarak 267 milyar 333 milyon TL'ye yükseldi. Bu kalemde ayrılan 599 milyar 691 milyon TL'lik ödeneğin yüzde 44,6'sı harcandı.
Mal ve hizmet alım giderleri ise yılın ilk beş ayında yüzde 39,7 artışla 472 milyar 41 milyon TL oldu. Bütçede bu kalem için öngörülen 1 trilyon 249 milyar 568 milyon TL'lik ödeneğin yüzde 37,8'i kullanılmış oldu.
Cari transferler de geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 29,2'lik bir artışla 2 trilyon 649 milyar 667 milyon TL'ye ulaştı. Bu kalemde ayrılan 6 trilyon 870 milyar 794 milyon TL'lik ödeneğin yüzde 38,6'sı harcandı.
Aynı dönemde 353 milyar 203 milyon TL sermaye gideri, 92 milyar 988 milyon TL sermaye transferi gerçekleştirilirken, borç verme giderleri 132 milyar 749 milyon TL olarak kaydedildi.
Faiz giderleri de kayda değer bir artışla, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 51,1 yükselişle 1 trilyon 262 milyar 642 milyon TL'ye çıktı.
Vergi gelirlerinde artış devam etti
Gelir tarafında ise vergi gelirleri tahsilatı, ocak-mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32,4 artışla 5 trilyon 304 milyar 78 milyon TL'ye ulaştı. Vergi gelirlerinin bütçe tahminine göre gerçekleşme oranı yüzde 38,3 olarak belirlendi.
Genel bütçe vergi dışı diğer gelirleri yüzde 47,7 artışla 799 milyar 344 milyon TL'ye yükseldi. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 129 milyar 864 milyon TL, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri ise 44 milyar 428 milyon TL olarak gerçekleşti.
