OpenAI, Avrupa Birliği’nin Yapay Zekâ Yasası’na uyum sürecinde yeni bir şeffaflık adımı atıyor. Şirket, ChatGPT ve Codex’in metin çıktılarında tespit edilebilen ancak insan gözüyle fark edilmeyen görünmez bir “filigran” kullanılacağını duyurdu. OpenAI’ye göre amaç, AB içindeki kullanıcıların üretilen içeriklerde belirli istatistiksel sinyaller bırakmasını sağlamak.
Bu kapsamda devreye alınacak sistem “textGrain” olarak adlandırılıyor. OpenAI, teknolojinin yanlış pozitif ve yanlış negatif ihtimalleri nedeniyle aracı doğrudan kamuoyuna açmayacağını, erişimi ise belirli araştırmacılarla sınırlayacağını ifade etti.
AB uyumu için “textGrain” dönemi
OpenAI, AB sınırları içinde gelecek haftalardan itibaren ChatGPT ve Codex kullanıcılarının metin çıktılarına “textGrain” adı verilen görünmez istatistiksel işaretler ekleneceğini bildirdi. Şirket bu adımı, Yapay Zekâ Yasası’nın şeffaflık yükümlülüklerine uyum amacıyla attığını aktardı.
Özellik, API tarafında ise farklı bir akışla çalışacak. OpenAI’ye göre küresel ölçekte API müşterileri, belirli modeller için sistemi bugünden itibaren isteğe bağlı olarak etkinleştirebilecek. Ancak şirket, özelliğin API üzerinde varsayılan olarak kapalı kalacağını da vurguladı.
OpenAI ayrıca bulut ortakları üzerinden erişilen model çıktılarına da bu işaretlerin eklenebilmesi için çalışmalar yürütüyor.
Düzenleme tespiti zayıflatıyor
OpenAI’nin paylaştığı teknik çerçevede textGrain, modelin kelime seçimlerine insan gözüyle fark edilemeyecek düzeyde istatistiksel sinyaller yerleştiriyor. Ancak sistem, metin üzerinde yapılan değişiklikler karşısında performans kaybı yaşayabiliyor.
Şirketin örnek verdiği senaryolarda, matematik gibi kelime seçeneklerinin sınırlı olduğu alanlarda tespit oranları daha düşük kalıyor. Bunun yanında metin düzenlemeleri sinyali hızla zayıflatıyor. OpenAI’nin paylaştığı bilgilere göre, 400 tokenlık bir metinde kelimelerin yüzde 10’u eşanlamlılarla değiştirildiğinde tespit oranı yüzde 92’den yüzde 66’ya düşüyor. Kelimelerin yüzde 25’i değiştirildiğinde ise tespit oranı yüzde 17 seviyesine kadar geriliyor.
OpenAI bu nedenle tespit aracını doğrudan kamuya açmayacağını söylüyor. Şirket, sistemin yanlış pozitif ve yanlış negatif sonuçlar üretme risklerini ve teknolojik kısıtları gerekçe gösteriyor. Doğrulama aracına erişimin, ilk aşamada yalnızca onaylanmış araştırmacılar ve uzman kuruluşların başvurusu ile sağlanacağını belirtiyor.
Ayrıca OpenAI, filigran uygulamasının metin kalitesinde anlamlı bir fark yaratıp yaratmadığını da test ettiğini ifade ediyor. Astra adlı model üzerinde yapılan değerlendirmelerde filigransız metinlerde yapay zekâ analiz endeksinden 49,57 puan alınırken, filigranlı metinlerde 49,76 puana ulaşıldı. GPQA Diamond testinde ise filigransız sonuç yüzde 94,44 olurken filigranlı sonuç yüzde 93,94 olarak ölçüldü.
Filigranın neyi ölçmediği açıklandı
OpenAI, textGrain’in neyi gösterip neyi gösteremeyeceğine dair de uyarılar yaptı. Görünmez işaretlerin metindeki insan katkısının oranını ölçmediği; telif hakkı veya sorumluluk tayini yapmadığı; metni üreten kullanıcıyı, hesabı ya da girdiyi açığa çıkarmadığı ve içeriğin doğruluğunu teyit etmediği belirtildi.
Şirket ayrıca bir metinde filigran bulunmamasının içeriğin mutlaka insan tarafından yazıldığını kanıtlamayacağını vurguluyor. Metnin kısa olması, tercüme edilmesi, düzenlenmesi ya da desteklenmeyen bir modelden alınması tespiti zorlaştırabiliyor.
Öte yandan OpenAI, görsel ve sesli içeriklerde kullanılan SynthID ve C2PA standartlarına dayalı açık doğrulama araçlarının ise kamuya açık kalacağını kaydetti.
Anthropic de benzer bir adım atmıştı
OpenAI’nin duyurusundan önce Anthropic de benzer bir uygulamaya geçmişti. Geçen aylarda Anthropic, AB Yapay Zekâ Yasası’nın şeffaflık kuralları kapsamında Claude modellerinin ürettiği metinlere görünmez filigran eklemeye başlamıştı. Anthropic’in, düzenlemenin 50’nci maddesi kapsamındaki yükümlülükleri karşılamak için insan gözüyle fark edilemeyen istatistiksel işaretleme yöntemini devreye aldığı belirtilmişti.
textGrain uygulamasının ise 2 Ağustos 2026 tarihinden sonra kullanıma sunulan yeni modellerde yerleşik olarak bulunacağı ifade ediliyor. OpenAI, bölgesel düzeyde kısıtlama henüz uygulanamadığı için teknolojinin dünya genelinde geçerli kılındığını aktardı.
Kapsamda ChatGPT’nin web arayüzünün yanı sıra API, Claude Code ile AWS ve Google Cloud gibi ortak platformlardaki kullanımların da bulunduğu kaydedildi. OpenAI’ye göre özellik kullanıcılar ya da yazılım geliştiricileri tarafından devre dışı bırakılamıyor. Metinlerin yanı sıra desteklenen dosya ve görsellere de açık standart niteliğindeki C2PA kaynak verilerinin işlenmesi hedefleniyor.
