Tarım ürünlerinde üreticiden tüketiciye uzanan zinciri kısaltmayı ve gıda fiyatlarındaki fahiş artışların önüne geçmeyi amaçlayan yeni hal düzenlemesinde sona yaklaşıldı. Yaklaşık 10 maddelik taslakta, stokçulara ve ürünlerini dökenlere verilecek yaptırımların ağırlaştırılması öne çıkıyor. Teklifin de yılbaşından önce Meclis gündemine gelmesi hedefleniyor.
Yıllardır tartışılan düzenleme çalışmaları kapsamında, hal esnafından ambalajcılara ve üreticilere kadar geniş bir kesimle görüşmeler yapıldı. Bu süreçte hazırlanan taslak hakkında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilileri, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu’ndaki muhalefet milletvekillerini de bilgilendirdi ve karşılıklı değerlendirmeler yapıldı.
Üreticinin “hal”e bağımlılığı azalacak
Taslağın ana hedefleri arasında üreticilerin “hal”e bağımlılığını azaltmak ve üretim noktasından satışa kadar sürece yeni bir düzen getirmek bulunuyor. Düzenlemenin çerçevesinde; üreticinin emeğinin karşılığını alması, aracılık zincirinde yaşanan sorunların giderilmesi ve tüketicinin daha uygun fiyatlı gıdaya erişebilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda, üreticilerin ürünlerini doğrudan tüketicilere ulaştırabilmesinin önünü açacak düzenlemeler yer alıyor. Üreticilerin bir araya gelerek kooperatifler ve üretici birlikleri kurmasına yönelik adımların kolaylaştırılması da taslağın öne çıkan başlıkları arasında. Ayrıca kooperatif ve birlik kuran üreticilere vergi muafiyeti sağlanarak teşvik edilmesi planlanıyor.
Tarımsal ürünlerin tüketiciye ulaştığında fiyatının yüksek seviyelere çıkması, taslakta zincirin kısaltılmasını gerektiren temel gerekçelerden biri olarak aktarılıyor. Bu nedenle bazı durumlarda aracıların ve komisyoncuların devre dışı kalmasını sağlayacak formüller üzerinde durulduğu belirtiliyor.
Çevrim içi satış, yerli ürün alanları ve dijital denetim
Taslağa göre üreticiler, ürünlerini doğrudan tüketiciye satabilmek için çevrim içi kanalları kullanabilecek. Tarlada kalan ürünlerin satışına ilişkin de düzenleme yapılacağı ifade ediliyor. Marketlerde yerli ürünler için ayrılan bölümlerin genişletilmesi ve büyük satış noktalarının belirli miktarlarda doğrudan üreticiden alım yapabilmesinin sağlanması hedefleniyor.
Bu uygulamalarla, taşıma maliyetlerinden kaynaklanan fiyat artışlarının da önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ayrıca stoklama davranışlarına yönelik yaptırımların ağırlaştırılması planlanıyor. Ürünlerini döken ya da imha edenlere verilen cezaların artırılacağı, kurallara uymayanlara ise hapis cezası öngörüldüğü aktarılıyor.
Denetimlerin kapsamını genişletecek hükümler de taslağın içinde bulunuyor. Buna göre tarım ürünlerinin üretim noktasından satış noktasına kadar sevkiyat, stok ve satış bilgilerinin dijital ortamda takip edilmesi hedefleniyor. Bu sayede kayıt dışı ticaretin önüne geçilmesi amaçlanırken, gıda güvenliğinin sağlanması için denetimlerin sıkılaştırılması ve ürünlerin kalite sınıflandırmasına ilişkin sorumlulukların artırılması planlanıyor.
Hazırlanan taslağın kanun teklifine dönüştürülerek, bütçe görüşmelerinin ardından yılbaşından önce TBMM Başkanlığı’na sunulması öngörülüyor.





