İstanbul Politik Araştırmalar Enstitüsü Eş Direktörü ve siyaset bilimci Dr. Edgar Şar, Türkiye’de muhalefete yönelik baskıların arttığı bir döneme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Şar, ülkenin seçimli otoriterliğin rekabetçi modelinden daha rekabetçi olmayan, baskıcı bir yapıya doğru sürüklendiğini savundu. Cumhuriyet’e konuşan Şar, “operasyonlar”ın sandık günündeki sonucu garanti etmeye dönük bir işlev kazandığını ifade etti.

Bursa’da Alya Meyve ve Gıda için konkordato reddi, iflas kararı verildi
Bursa’da Alya Meyve ve Gıda için konkordato reddi, iflas kararı verildi
İçeriği Görüntüle

Rekabetçi otoriterlikten uzaklaşma

Şar, Türkiye’nin yaklaşık olarak 2010’ların ortalarından itibaren seçimli otoriterliğin “rekabetçi” bir türüne geçtiğini belirtti. Ona göre bu modelde seçimler adil sayılmasa da rekabetin en azından gerçek ve samimi olduğu dönemler yaşandı. Şar, bu ortamda muhalefetin doğru stratejilerle hem yerel hem de genel seçimlerde başarı ihtimalinin bulunduğunu söyledi.

Ancak Şar, bu rekabet ihtimalinin genel seçimlerde yeterince somutlaşmadığına dikkat çekti. Macaristan ve Sırbistan örneklerini de anan Şar, benzer yapıların görüldüğü ülkelerde yakın zamanda genel seçimlerde değişimin yaşandığını aktardı.

19 Mart’tan sonraki süreç rejim değişikliğine işaret ediyor

Sözlerini Türkiye’ye taşıyan Şar, 19 Mart öncesinde başlayan ve bugüne kadar uzanan sürecin bir rejim değişikliğine işaret ettiğini söyledi. Şar’a göre artık seçimli otoriterliğin rekabetçi tipinden, rekabetin daha da daraldığı “rekabetçi olmayan” ve daha baskıcı bir tipe doğru bir kayma söz konusu.

Bu yeni yaklaşımın temel farkına değinen Şar, meselelerin yalnızca adil olmayan koşullarla sınırlı kalmadığını; doğrudan rekabetin de fiilen ortadan kaldırıldığını savundu. Şar, rekabetin bulunmadığı yerde seçimlerin değiştirici bir etki üretmesinin zorlaştığını ifade etti. Seçimlerin “kalkmış” olmamasına rağmen, gerçek yarışın engellenmesi nedeniyle sonucun değişim üreten bir zeminden uzaklaştığını belirtti.

Şar, İBB operasyonundan Sözcü TV’ye ve Halk TV’ye kayyum atanması sürecine uzanan bir hat üzerinden, iktidarla rekabet etmesi beklenen aktörlerin özellikle de ana muhalefetin gerekli kapasitesinin törpülendiğini söyledi. Bu değerlendirmeyi, sürecin seçim rekabetini fiilen zayıflattığına yönelik bir gösterge olarak sundu.

“Sandık günü”ne kadar adımlar sonucu belirliyor

Dr. Edgar Şar sözlerini, bu tür rejimlerde işleyen mantığa dair ifadelerle sürdürdü. Ona göre ana fikir, sandık gününe kadar atılan adımların sonuç üzerinde belirleyicilik kazanması. Şar, her gün karşılaşılan ya da karşılaşılabilecek “operasyonlar”ın sandık gününde çıkacak sonucun önceden garanti edilmesine dönük çalıştığını dile getirdi.

Şar, rekabet tamamen ortadan kaldırıldığı için sandığın değişim yaratmasının pratikte mümkün olmayacağını savundu. Bununla birlikte, dünya tarihinde tüm engellere rağmen sandıkta farklı sonuçların çıktığı örnekler olabileceğini de hatırlattı. Ancak bu olasılığın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini seçim günü göstereceğini söyledi.

Şar’a göre muhalefetin bu sonucun ortaya çıkmasını sağlayacak bütün kapasiteye ihtiyaç duyduğu bir ortamda, söz konusu kapasitenin törpülendiği görülüyor. Bu nedenle pratikte ve fiiliyatta istenen sonucun çıkmasının “imkânsız” hale geldiğini savunan Şar, değerlendirmesinin yeniden bir rejim değişikliğini işaret ettiğini sözlerine ekledi. Sonucun nasıl çıkacağını ise seçim sürecinin ve seçim günü göstereceğini belirtti.