ABD’nin İran havacılık sektörüne yönelik yeni yaptırımları yürürlüğe girdiği anda etkisini göstermeye başladı. İkincil yaptırımlardan çekinen bazı ülkeler ve hizmet sağlayıcılar, İranlı hava yolu şirketleriyle bağlarını yeniden gözden geçiriyor.
Havalimanları ve uçuş hatlarına yansıyan bu süreç, uluslararası seferlerde askı ve iptalleri beraberinde getirirken, İran’ın yolcu taşımacılığı ağını da zorluyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, önlemlerin İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı hedeflediğini belirtirken uygulama adım adım sahaya yansıyor.
Gürcistan ve Azerbaycan İran seferlerini durdurdu
Yaptırımlarla birlikte doğrudan adım atan ilk ülkelerden biri Gürcistan oldu. Tiflis yönetimi, İran’dan gelen ve İran’a giden tüm uçuşları durdurduğunu duyurdu. Karar, bazı ülkelerin yeni ABD yaptırımlarına hızla karşılık verdiğini gösterdi.
Azerbaycan da benzer bir yaklaşım benimsedi. Bakü yönetimi, İranlı hava yolu şirketlerinin düzenlediği uçuşların 22 Eylül’den itibaren askıya alındığını açıkladı. Karar, doğrudan İran havacılık sektörüne uygulanan ABD yaptırımlarıyla ilişkilendirildi.
Bu iki ülkenin aldığı kararlar, İran’ın yolcu trafiği açısından önemli bölgesel pazarlardan biri olan Kafkasya ile hava bağlantısında yeni bir darbe anlamına geldi.
Irak, Umman ve BAE hatları etkiliyor
Irak tarafında da İran uçuşlarıyla ilgili kısıtlama haberi geldi. Yetkili kaynaklar, İran’dan gelen uçuşların Bağdat Uluslararası Havalimanı’na kabul edilmesinin durdurulduğunu bildirdi. Yetkililerin, bazı seferlerin Necef’e yönlendirilmesi seçeneğini değerlendirdiği aktarıldı.
Irak’ın İranlı hava yolu şirketleri için önemli bir pazar olması, alınan kararın etkisini büyütüyor. Karara paralel olarak seyahat şirketlerinin, yolcu trafiğinde aksama yaşamamak için karayolu dahil alternatif çözümler aramaya yöneldiği belirtildi.
Umman’da ise Tahran ile Maskat arasındaki uçuşlar iptal edildi. İranlı yetkililer, yeni kısıtlamaların aşılması için görüşmelerin sürdüğünü açıkladı.
Birleşik Arap Emirlikleri’nde de benzer bir uygulama görüldü. İran’ın ISNA haber ajansı, ABD’nin İran havacılık sektörünü hedef alan yaptırımlarına uyum kapsamında BAE’nin İranlı hava yolu şirketlerine ait bütün uçuşları perşembe günü askıya aldığını duyurdu. ISNA, “İranlı şirketlerin Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik bütün uçuşları gece yarısından itibaren iptal edildi” ifadesini kullandı.
Al Arabiya’da yer alan habere göre Türkiye ise İranlı hava yolu şirketlerine yönelik kapsamlı bir yasak açıklamadı; ancak Mahan Air’den bazı seferlerini askıya almasını istedi. Açıklanan uçuş programlarına göre İstanbul’a düzenlenen bazı seferler dahil, diğer hatların devam ettiği kaydedildi.
Şirketler hizmet sağlayıcılarla bağı yeniden değerlendiriyor
Yaptırımlar yalnızca uçuşları değil, İranlı hava yolu şirketlerine destek veren ağları da kapsıyor. ABD önlemleri; yakıt, bakım, yer hizmetleri ve bilet satışı gibi alanlarda faaliyet gösteren kuruluşları da etkiliyor. Dolar merkezli küresel finans sistemine erişim kaygısı yaşayan bazı şirketlerin, İranlı taşıyıcılarla ilişkilerini durdurmayı ya da sınırlandırmayı değerlendirdiği belirtiliyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yeni önlemlerin İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı amaçladığını söyledi. Bessent, yabancı havalimanları ile hizmet sağlayıcılar İranlı şirketlerle çalışmayı reddederse, bu şirketlerin uluslararası uçuşlarını sürdürmekte giderek daha fazla zorlanacağını vurguladı.
İran ise yaptırımlara uyum sağlayan ülkelere karşı önlem alabileceği mesajını verdi. İranlı yetkililer, hava yolu şirketlerinin faaliyetlerini engelleyen ya da sınırlandıran devletlerin İran’a yönelik uçuşlarda benzer kısıtlamalarla karşılaşabileceğini ifade etti.
Gelişmeler, İran havacılık sektörünün uzun süre kapalı kalan hava sahası ve seyahat trafiğinde yaşanan büyük aksamalardan etkilenmeye çalıştığı bir döneme denk geldi.
