Grip gibi mevsimsel salgınlarda her yıl aşı güncellemenin kaçınılmaz hâle gelmesi, araştırmacıları daha kalıcı bir çözüme yöneltiyor. Cambridge Üniversitesi’nden bilim insanları, yapay zeka yardımıyla “süper aşı” geliştirme fikrini gündeme taşıdı. Hedef, tek bir virüs varyantına değil virüs ailesinin tamamına bağışıklık oluşturabilecek bir yaklaşım.
Mutasyonlara takılmayan aşı fikri
Aşıların çoğu, virüslerin mevcut genetik yapısı üzerinden tasarlanıyor. Ancak mutasyonlar ya da yeni varyantların ortaya çıkması, bağışıklığın etkinliğini düşürebiliyor; bazı durumlarda da aşı koruması zayıflıyor ya da sınırlı kalıyor. Bu nedenle grip gibi hastalıklarda her yıl yeni aşı gereksinimi doğuyor.
Cambridge ekibinin üzerinde durduğu “süper aşı” yaklaşımı ise gelecekteki mutasyonlara karşı da koruma sağlamayı hedefliyor. Ayrıca olası pandemileri önlemede daha geniş bir etki vaat ettiği belirtiliyor. Bu perspektif, aşıların sürekli yeniden tasarlanmasına duyulan ihtiyacı azaltma fikrini güçlendiriyor.
Yapay zeka “evrensel antijen” tasarlıyor
Çalışmada yapay zeka, virüsün genetik kodunu inceleyerek yeni bir “evrensel antijen” tasarlıyor. Antijenin, bağışıklık sistemini yalnızca tek bir virüse değil, aynı virüs ailesi içindeki geniş bir gruba karşı harekete geçirmesi amaçlanıyor. Böylece bağışıklığın varyant değişimlerine daha dayanıklı olabileceği düşünülüyor.
Araştırmanın odağında öncelikli olarak kuş gribi virüsü bulunuyor. Ekibin hedefleri arasında grip ve ebola virüsleri de yer alıyor. Ancak uzmanlar, insan bağışıklık sisteminin karmaşıklığına dikkat çekerek sürecin henüz başında olunduğunu vurguluyor.
Hayvan çalışmaları ve bilimsel yayın
Laboratuvar ortamında bilim insanlarının hayvanlar üzerinde çalıştığı bilgisi paylaşılırken, yapay zekanın aşı geliştirme adımlarını hızlandırabileceği beklentisi dile getiriliyor. Tasarlanan yaklaşımın, grip gibi hastalıklarda aşı güncelleme döngüsünü yeniden şekillendirme potansiyeli taşıdığı ifade ediliyor.
Cambridge’de yürütülen araştırmanın sonuçları saygın tıp dergisi Journal Of Infection’da yayımlandı. Bu çalışma, yapay zekanın aşı geliştirme sürecinde yalnızca mevcut varyantlara odaklanmak yerine daha geniş koruma hedefleyen tasarımlara zemin hazırlayabileceğini gösteriyor.
