İstanbul’da kentsel dönüşüm süreci, sadece konut kiralarını değil esnafın iş yapma koşullarını da ağırlaştırıyor. Kadıköy’de dükkanını kapatmak zorunda kalan kiracılar, artan kira bedelleri ve hava paraları nedeniyle küçülmekten başka çare bulamadığını anlatıyor.
Kira 80 binden 500 bin liraya çıktı
Meşhur Menemenci’nin sahibi Polat, Kadıköy’de kentsel dönüşüm nedeniyle 80 bin lira ödediği dükkândan çıkmak zorunda kaldığını söyledi. Polat, çıkmak zorunda kaldığı iş yeri yerine yeniden 30 metrekarelik ilk dükkânına dönmek durumunda kaldığını belirterek bu dönüşün hem kendisini hem de çalışanlarını etkilediğini ifade etti.
Polat, yeni yer arayışında dükkan kiralarının hızla yükseldiğini dile getirerek “Dükkan kiraları en az 500 bin TL. Bunu ne karşılayabiliriz ne de ürün fiyatına yansıtabiliriz” dedi. Kirasının bu seviyelere çıkması halinde işin sürdürülebilirliğinin zorlaşacağını vurgulayan Polat, bu nedenle 4 çalışanını da işten çıkarmak zorunda kaldığını aktardı.
Kadıköy Osmanağa Pavlonya sokağında 21 yıldır hizmet veren işletme, kentsel dönüşüm nedeniyle büyümek için planladığı dönemde küçülmek zorunda kaldı. Polat, çevredeki dükkânlar için 500 bin liraya varan kiralar talep edildiğini, ayrıca 6-8 milyon lirayı bulan hava paralarının da küçük esnaf için ek bir bariyer oluşturduğunu söyledi.
Hava parası ve kira artışı, fiyatları sıkıştırıyor
Yeni bir dükkâna taşınması halinde menemen fiyatlarını en az iki katına çıkarmak gerekeceğini belirten Polat, müşteri kitlesinin alım gücünü gözeterek fiyatları sabit tutmaya çalıştığını anlattı. Ona göre artan kira yükü, doğrudan yeme-içme masraflarına ve esnafın sürdürülebilirlik hesabına yansıyor.
Haberde yer alan örneklerde, 20 bin liraya 3+1 ev kiralayabilen bir kiracının aynı semtteki 3+1 için en az 50 bin lirayı gözden çıkarmak zorunda kalabildiği; ancak dükkanlarda kiraların bunun çok üzerine çıkarıldığı anlatılıyor. Özellikle restoran olarak işletilen dükkânlarda yaşanan artışların yeme-içme fiyatlarına doğrudan etki ettiği aktarılırken, giyim dükkânlarında da kıyafet fiyatlarının pahalılaşmasına yol açtığı ifade ediliyor.
Polat, taşınmanın sadece kira ödemekle sınırlı olmadığını vurgulayarak “6-8 milyon liraya ulaşan hava paralarının da esnafın karşısına çıktığını” söyledi. Bu maliyetleri karşılayamadıklarını söyleyen Polat, işletmesini büyütmek yerine ilk başladığı küçük dükkâna dönerek mevcut fiyat politikasını korumayı hedeflediğini aktardı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 2026 Eylül ayı verilerine de dayanılan değerlendirmede, ülke genelinde yeni sözleşmelerde piyasa kira artışlarının yıllık yüzde 26,6 seviyesinde seyrettiği; İstanbul’da ise yeni kiracı kiralarındaki yıllık artış oranının yüzde 35,5’e ulaştığı belirtildi.
Çalışan sayısı da küçülme planına girdi
Küçülmenin bedelinin çalışanlara yansıdığını söyleyen Polat, daha önce 7-8 kişinin çalıştığı dükkânda personel sayısını üçe düşürmek zorunda kalacağını ifade etti. Polat, bu kararın kendisi açısından da kolay olmadığını, ancak küçülmenin hem işletme hem de çalışanlar için zorunluluk haline geldiğini dile getirdi.
Polat, 30 metrekarelik dükkânda yeniden açılış hazırlıklarını sürdürürken “Başladığım noktaya geri döndüm. Ancak ne menemenimizin lezzetinde ne de fiyatlarımızda bir değişiklik olmayacak. Biz en çok ekonominin geldiği bu hale, küçük esnafa, işçiye ve öğrencilere üzülüyoruz” dedi. Esnafın farklı gelir gruplarına hizmet verdiğini, fiyat belirlerken de müşterilerin alım gücünü dikkate aldığını kaydeden Polat, kiranın artmasıyla ürün fiyatlarına yansıtma zorunluluğu doğacağını savundu.
“Kadıköy öğrenci, işçi yeri. Biz de buraya işçilikten geldik. Şu an 280 liraya sattığım menemeni hem kaliteli yapıyorum hem de her kesimin yiyebileceği bir fiyata satıyorum. 500 bin lira kiram olursa benim bu menemeni 500-600’e satmam gerekecek” ifadelerini kullanan Polat, parası olanın, olmayanın bu ürüne erişemeyeceği bir tablo oluşacağını belirtti.
