Hürmüz Boğazı’nda petrol taşımacılığının yeniden normale dönmeye başlaması küresel petrol piyasasında rüzgârı değiştirdi. ABD ile İran arasında sağlanan geçici barış anlaşmasının ardından bölgede arz şokuna ilişkin kaygılar gerilerken fiyatlar da sert düşüşe yöneldi. Ancak uzmanlar, risklerin tamamen ortadan kalkmadığını vurguluyor.
Bloomberg HT’de yer alan habere göre Brent petrol varil fiyatı 79 dolar seviyesine doğru gerilerken haftalık kaybı yaklaşık yüzde 9’a ulaştı. ABD ham petrolü WTI ise 75 dolar civarında işlem görmeye devam ediyor.
Petrol taşımacılığı yeniden hızlandı
Boğazda daha önce mahsur kalan petrol taşıyan gemilerin bölgeden ayrılmaya başlaması fiyatları destekleyen en önemli etkenlerden biri olarak öne çıkıyor. Sürecin parçası olarak bazı tankerlere geçiş izni verilmesi ve rota planlamalarının yeniden yapılması, piyasadaki tedirginliğin azalmasında etkili oldu.
Yaklaşık 10 milyon varil petrol taşıyan tankerlerde ise ya Hürmüz Boğazı’nın dışına çıkışın ya da geçişin gerçekleştiği gözlendi. Ayrıca, çatışmaların üç aydan uzun süre önce başlamasından bu yana ilk kez Suudi Arabistan’a ait tankerlerin de tanker trafiği içinde yer aldığı bildirildi.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın verilerine göre normal dönemlerde Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşınıyor. Taşımacılığın bu ölçekte yeniden işleyip işlemeyeceği ise piyasanın yakından izlediği başlıklardan biri.
Abluka kaldırıldı, mayın riski uyarısı var
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran limanları ve kıyı bölgelerine yönelik deniz ablukasının kaldırıldığını duyurdu. Bu gelişme, deniz taşımacılığına ilişkin kısıtların gevşemesi anlamına gelirken, güvenlik tarafındaki ihtiyatın sürmesi dikkat çekiyor.
Ort ak Denizcilik Bilgi Merkezi (JMIC) ise boğazdan geçmek isteyen gemilere mayın riskinden kaçınmak amacıyla Umman kıyılarına yakın rotaları kullanmaları yönünde tavsiyede bulundu. Söz konusu uyarı, taşımacılığın yeniden başlamasının bile kısa sürede tamamen sorunsuz bir akışa dönüşmeyebileceğine işaret ediyor.
Kuveyt’in de üretimini yeniden artıracağını açıklaması, arz tarafında atılacak adımların beklendiğini gösteriyor. Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın İran’a fazla taviz verdiğine yönelik eleştirilere rağmen gelişmeleri memnuniyetle karşıladığını belirtti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran’ın ileride Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden geçiş ücreti alabileceğine yönelik endişeleri küçümsedi. Vance ayrıca mutabakat zaptındaki tartışmalı ayrıntıların çözümlenmesi için öngörülen 60 günlük sürecin başladığını ifade etti.
Analistler, Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılmasının kolay ve hızlı bir adım olmayabileceğini söylüyor. Sürecin sağlıklı ilerlemesi için gemilerin doğru konumlandırılması, petrol kuyularının yeniden devreye girmesi, altyapının onarılması ve mayın temizleme faaliyetleri konusunda uzlaşma sağlanması gerekiyor. Bazı armatörlerin de bölgede güvenlik koşulları konusunda temkinli yaklaşımını sürdürdüğü belirtiliyor.
