TBMM Genel Kurulu’nda Emniyet Teşkilatı ve basınla ilgili düzenlemeler içeren kanun teklifi görüşülürken CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer dikkat çeken açıklamalar yaptı. Çakırözer, Türkiye’de basın özgürlüğünde yaşandığını öne sürdüğü sorunları gündeme getirirken Basın İlan Kurumu’nun cezalandırma yaklaşımını eleştirdi.
Genel Kurul’da söz alan Çakırözer, internet haber sitelerine ilişkin vasıfların, haber sayısı ve içerik gibi kriterlerin Basın-İlan Kurumu Genel Kurulu’nca belirlenmesini düzenleyen 7. madde üzerinde de değerlendirmeler yaptı. İktidarın basın politikalarını hedef aldığını belirten Çakırözer, “yaptırım” ve “ceza” mekanizmasının basın özgürlüğünü daralttığını savundu.
Basın özgürlüğü ve “ceza” tartışması
Demokrasinin olmazsa olmazlarından biri olarak basın özgürlüğünü gösteren Çakırözer, Türkiye’de ifade özgürlüğünün zayıflatıldığını ileri sürdü. Uluslararası ve ulusal raporlara işaret ettiğini söyleyen Çakırözer, Avrupa Gazeteciler Federasyonu ve Uluslararası Gazeteciler Federasyonu yönetimlerinin Ankara’da basın özgürlüğüne destek için bulunduğunu ifade etti.
Çakırözer ayrıca İfade Özgürlüğü Derneği’nin sansür raporuna atıf yaparak AKP iktidarının yirmi yılında çok sayıda haber ve web sitesi engellendiğini iddia etti. Ona göre gazeteciler ya adliyelerde ya da cezaevlerinde gündeme geliyor; kanallara el konulması ve yayınların karartılması da bu tabloyu güçlendiriyor.
Çakırözer, basın alanında bir “baskı/engelleme” sürecinin sürdüğünü savunarak dün Timur Soykan’ın yaptığı haber nedeniyle dokuz yıl hapis istemiyle karşı karşıya kaldığını aktardı. Çakırözer, düzenleme paketinin ise buna ek olarak yaptırım ve ceza getirdiğini belirtti.
BİK’te ilan kesme cezeleri eleştirisi
Basın İlan Kurumu’nun resmi ilan dağıtımında adaletsizlik yaptığını savunan Çakırözer, BİK’in eleştirel basına yönelik bir ceza aracı gibi çalıştığını ileri sürdü. Çakırözer’e göre BİK başlangıçta resmi ilan dağıtımındaki adaletsizlikleri gidermek için kurulmuştu; ancak mevcut yönetim anlayışıyla “gerçekleri yazan ve eleştiren basının celladına dönüştü”.
Çakırözer, ilan kesme cezelerinin belirli gazetelere yoğun biçimde verildiğini öne sürdü. Buna göre 2019’da ilan kesme cezalarının yüzde 76’sı, 2020’de ise yüzde 50’si sadece 3 gazeteye—Cumhuriyet, BirGün ve Evrensel—kesildi. Çakırözer, kalan kısmın ise Sözcü, Korkusuz ve diğer gazetelere yöneldiğini söyledi.
Resen ceza yetkisine uyarı
Getirilmek istenen resen ceza yetkisine karşı uyarıda bulunan Çakırözer, bu yetkiyle keyfi cezaların yeniden gündeme gelebileceğini dile getirdi. Çakırözer, yetkiyi alan “militan bürokratlar” ve iktidar yanlısı meslek örgütleri eliyle gazetelere cezaların “yağdırılmaya” başlanması halinde bunun Anayasa’ya aykırı olacağını ve suç teşkil edeceğini söyledi.
Çözüm olarak basın kartı verilmesi ve basın meslek ilkelerinin takibinin saray bürokratlarından basın meslek örgütlerine devredilmesi gerektiğini savunan Çakırözer, getirilen düzenlemenin basın alanını daha da daraltma riski taşıdığını kaydetti.