ABD’den Türkiye’ye F-35 satışı konusunda yeni bir değerlendirme sinyali geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Washington’un Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışına ilişkin süreci yeniden gözden geçirdiğini belirtti. Açıklamada, 2019’daki S-400 alımı sonrasında gündeme gelen yasal engellere dikkat çekilmesi, dosyanın tamamen kapanmadığına işaret etti.
Vance: “Yasaya uygun yol var mı” diye bakılıyor
Vance, gazetecilere yaptığı açıklamada ABD yönetiminin, Türkiye’ye F-35 satışı için Amerikan yasalarına uygun bir süreç bulunup bulunmadığını incelediğini söyledi. İncelemenin, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve ilgili ekip tarafından yürütüldüğünü de ifade etti.
Vance’in açıklamasında şu değerlendirme yer aldı: “Pete ve tüm ekip şu anda bunu inceliyor. Çünkü Amerikan yasalarına uymak için gerçekleştiğini belgelememiz gereken bazı şeyler var. Başkan bizden bunu yapmamızı istedi.”
Bu sözler, ABD tarafının F-35 konusunu tamamen askıya almadığını; ancak Kongre’deki hassasiyetler ve daha önce yaşanan S-400 krizi nedeniyle sürecin karmaşık ilerlediğini gösteriyor. Vance, Türkiye’ye yönelik adımın atılabilmesi için hangi koşulların sağlanması gerektiğinin netleştirilmeye çalışıldığını aktardı.
S-400 krizi F-35 sürecini durdurmuştu
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemleri satın aldıktan sonra F-35 programından çıkarılmıştı. ABD ise S-400’lerin, F-35’lerin hassas teknolojileri açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunmuştu. Bu nedenle iki ülke arasındaki savunma sanayi ilişkilerinde süreç uzun süre tıkanmış durumda kaldı.
Ancak Ankara, S-400 sistemlerinin NATO ağlarına entegre edilmeyeceğini savunarak F-35 programına dönüş ve savunma sanayii alanındaki kısıtlamaların kaldırılması için uzun süredir diplomatik temaslarını sürdürüyor. Vance’in açıklaması da, iki NATO müttefiki arasındaki savunma başlıklarında yeniden hareketlenme yaşandığı bir döneme denk geldi.
KAAN ve motor satışında “Kongre” gerilimi
Öte yandan, ABD’nin Türkiye’nin yerli savaş uçağı KAAN’da kullanılması planlanan jet motorlarının satışına dair de adımlar atmaya hazırlandığı belirtiliyor. Reuters’ın haberinde, yönetimin bu konuda ilerlemeye niyetli olduğu aktarılmıştı. Bu gelişme, savunma ilişkilerinde sınırlı ama dikkat çekici bir yumuşama işareti olarak yorumlanıyor.
Wall Street Journal (WSJ) ise ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, KAAN için ABD’den talep edilen jet motorlarının satışında Kongre kararını devre dışı bırakmayı planladığını yazmıştı. Gazeteye göre, yönetimin satışı gerçekleştirme niyetini Kongre’ye bildirdiği ifade edilirken, bu adımın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Donald Trump arasındaki “yakın ilişkilerin” bir göstergesi olduğu yorumlanmıştı.
Trump’ın dün Oval Ofis’te konuyla ilgili soruya verdiği yanıtta, “Türkiye’ye jet motoru ve F-35 satışı konusunda Ankara’ya güzel haberlerle gidip gitmeyeceği” değerlendirmesinde bulunduğu aktarılmıştı. Trump, Türkiye’nin bir NATO üyesi olduğunu vurgulayarak, “muhtemelen onu çok mutlu edecek bir şey yapacağım” demişti.
ABD Temsilciler Meclisi’nde Demokrat Üye Gregory Meeks de Kongre’nin internet sayfasında yayımlanan açıklamasında, yönetimin Türk ordusuna 700 milyon dolardan fazla savunma malzemesi tedarikinde Kongre incelemesini bir kez daha atlamayı gündeme getirdiğini belirtti.
Bu tablo karşısında F-35 dosyasında kritik unsurun, ABD yönetiminin yürüttüğü inceleme sonunda Türkiye’ye satışın Amerikan yasalarına uygunluğunun netleşmesi olması bekleniyor. Vance’in açıklaması ise Washington’un konuya dair kapıyı kapatmadığını; ancak sürecin S-400 ve Kongre dinamikleri nedeniyle titiz ilerlediğini ortaya koydu.