Feminizm erkek düşmanlığı mı? Hayır. Feminizm, erkeklerden nefret etmek anlamına gelmez. Kadınların cinsiyetleri yüzünden daha az değer görmesine, daha çok baskı altında yaşamasına, daha az dinlenmesine ve hayatlarının başkaları tarafından belirlenmesine karşı çıkar. Yine de “feminist” kelimesi birçok yerde öfke, abartı ya da erkek karşıtlığı gibi gösteriliyor. Sosyal medyada, aile sohbetlerinde, okulda ya da iş yerinde bu kelime çoğu zaman gerçek anlamından koparılarak kullanılıyor.
Feminizm erkek düşmanlığı mı?
Feminizmin derdi erkeklerden nefret etmek değildir. Feminizm, kadınların eşit haklara, eşit fırsatlara ve eşit saygıya sahip olmasını savunur. Bu kadar net.
Bir kadın iş yerinde fikrini söylediğinde “agresif” bulunuyor ama aynı tavır bir erkekte “kararlı” diye övülüyorsa, feminizm bu farkı sorgular. Bir kız çocuğuna sürekli “ayıp”, “sus”, “düzgün otur” denirken erkek çocukların daha rahat büyümesi normal sayılıyorsa, feminizm burada durup “Neden?” diye sorar.
Erkek düşmanlığı, insanlara cinsiyetleri yüzünden nefret duymaktır. Feminizm ise cinsiyet yüzünden kurulan eşitsizliği hedef alır. Aradaki fark çok büyük.
Bu yanlış anlama neden bu kadar yaygın?
Kadınların itirazı çoğu zaman rahatsız edici bulunur. Bir kadın hakkını istediğinde “abartıyor”, öfkelendiğinde “erkek düşmanı”, sınır koyduğunda “zor kadın” denmesi boşuna değil. Çünkü kadınların daha uyumlu, daha sakin, daha alttan alan kişiler olması beklenir.
Feminist kadınlar bu beklentiye uymadığında bazı insanlar bunu tehdit gibi algılar. Evde herkesin yemeğini hazırlayan kadının “Ben de dinlenmek istiyorum” demesi bile bazen huzur bozmak gibi görülür. Oysa sorun kadının bunu söylemesi değildir; bunu söylemek zorunda kalmasıdır.
Bu yüzden feminizm yanlış tanıtıldığında iş kolaylaşır. “Erkek düşmanlığı” denince, kadınların anlattığı eşitsizlikleri duymamak daha mümkün hale gelir.
Feminizm aslında neyi savunur?
Feminizm nedir sorusunun cevabı çok sade: Kadınların insan olarak eşit değer görmesini savunan bir düşünce ve mücadeledir. Kadın hakları, eğitimde eşitlik, iş hayatında adalet, şiddetsiz yaşam, bedeni ve hayatı üzerinde söz sahibi olma hakkı bu mücadelenin parçalarıdır.
Kadın erkek eşitliği sadece kanunlarda yazan bir cümleyle bitmez. Bir kadının gece eve dönerken korkmaması, iş yerinde emeğinin küçümsenmemesi, evde yaptığı işlerin “zaten görevi” sayılmaması da eşitlikle ilgilidir.
Feminist düşünce tam burada devreye girer. Hayatın içine yerleşmiş küçük görünen ama kadınları sürekli yoran alışkanlıkları görünür kılar.
Feministler erkeklerden değil, eşitsizlikten rahatsızdır
Bir kadının ev işinden doğal olarak sorumlu görülmesi, ilişkide sürekli idare eden taraf olması, sokakta kendini güvende hissetmemesi ya da iş yerinde daha fazla kanıt sunmak zorunda kalması kişisel talihsizlik değildir. Bunlar birçok kadının farklı biçimlerde yaşadığı ortak deneyimlerdir.
Feminizm tek tek erkekleri suçlamak için değil, bu deneyimleri üreten düzeni sorgulamak için vardır. Bir erkek evde temizlik yaptığında “yardım ediyor” denmesi bile meseleyi anlatır. Yardım etmek, asıl sorumluluğun başkasında olduğu anlamına gelir. Oysa ev ortaksa emek de ortak olmalıdır.
Feminist olmak, bu farkları fark etmekle başlar. Bazen bir sözün kesilmesine itiraz etmektir. Bazen bir kadının emeğini görünür kılmaktır. Bazen de “Bu hep böyleydi” denilen şeyi kabul etmemektir.
Erkekler feminist olabilir mi?
Evet, erkekler de feminist olabilir. Kadınların yaşadığı eşitsizlikleri ciddiye alan, kendi rahat hareket alanını sorgulayan ve kadın erkek eşitliği fikrini savunan erkekler feminist düşünceye destek verebilir.
Ama burada merkez, erkeklerin kendini nasıl adlandırdığı değil; kadınların eşitlik mücadelesinin gerçekten duyulmasıdır. Destek vermek, konuşulması gereken yerde kadınların sözünü kesmek değil, bazen geri çekilip dinlemeyi de bilmektir.
Feminizm neden hâlâ gerekli?
“Artık her şey eşit değil mi?” sorusu sıkça soruluyor. Ancak kağıt üzerinde var olan haklar, günlük hayatta herkes için aynı şekilde işlemez.
Kadınlar iş hayatında yer alıyor ama çoğu zaman aynı emeğe rağmen daha az ciddiye alınıyor. Eğitim alıyorlar ama bazı alanlarda hâlâ “uygun değil” gibi görünmez sınırlarla karşılaşıyorlar. Sokakta yürürken bile birçok kadın, erkeklerin düşünmek zorunda kalmadığı riskleri hesaplamak zorunda hissediyor.
Gündelik hayatın içinde küçük gibi görünen ama sürekli tekrar eden bu durumlar, kadınların hareket alanını daraltıyor. Bir kadının nasıl giyindiği, nasıl konuştuğu, nasıl yaşadığı hâlâ başkalarının yorumuna açık kabul ediliyor.
İşte bu yüzden feminizm hâlâ gerekli. Çünkü mesele sadece haklara sahip olmak değil; o hakları gerçekten özgür, güvende ve eşit bir şekilde yaşayabilmek.
Feminizm erkeklerden nefret etmek değil
Feminizm erkeklerden nefret etmek değildir. Kadınların insan gibi, eşit ve özgür yaşamasını istemektir.
Bir kadının sesi duyulsun, emeği görülsün, sınırları ciddiye alınsın, hayatı başkalarının beklentilerine göre çizilmesin demektir. Bu istek ne abartıdır ne tehdit. Sadece adalet duygusunun en sade halidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Feminizm erkek düşmanlığı mı?
Hayır. Feminizm erkek düşmanlığı değil, cinsiyet eşitsizliğine karşı çıkan bir düşüncedir.
Feministler erkeklerden nefret eder mi?
Feminist düşünce erkeklerden nefret etmeyi değil, kadınları dezavantajlı konuma iten düzeni sorgulamayı savunur.
Erkekler feminist olabilir mi?
Evet. Kadın erkek eşitliğini savunan ve kadınların yaşadığı eşitsizlikleri ciddiye alan erkekler de feminist olabilir.
Bu konuda şunu da okuyabilirsiniz: