47 gündür devam eden ABD-İsrail-İran savaşının ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmalar sürerken, ekonomist Prof. Dr. Selva Demiralp’ten çarpıcı bir analiz geldi. Demiralp, arz şoku ve ekonomik yavaşlama tartışmalarında yapılan hatalara dikkat çekerek, enflasyon ve büyüme ilişkisine dair kritik uyarılarda bulundu.
“Sebep enflasyon, sonuç ekonomik yavaşlamadır”
Demiralp, savaşın tetiklediği arz şokunun ekonomi üzerindeki etkisini şu ifadelerle değerlendirdi: “Arz şokunun tetiklediği ekonomik yavaşlama, tanım gereği talebin enflasyona verdiği bir tepkidir. Başka bir deyişle, ekonomik yavaşlama; enflasyon sonucu artan belirsizliğin ve azalan satın alma gücünün bir sonucudur. Sebep enflasyon, sonuç ekonomik yavaşlamadır.” Bu çerçevede ortaya çıkan büyüme kaybının, sonradan enflasyonu düşüren bir mekanizma olarak görülmesinin hatalı olduğunu belirten Demiralp, “Bu tür bir yavaşlama, sonradan geri dönüp enflasyonist baskıyı azaltmaz” ifadesini kullandı.
Savaş ekonomiyi üç koldan vuruyor
Demiralp’in paylaştığı şemaya göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla birlikte enerji fiyatları yükselirken, bu artış doğrudan enflasyona yansıyor. Enflasyondaki yükseliş ise cari açık, bütçe dengesi ve büyüme üzerinde zincirleme etkiler oluştururken, küresel risk ve belirsizlik kanalıyla sermaye çıkışlarını hızlandırıp rezervler üzerinde de baskı yaratıyor.
“İki farklı mekanizmayı karıştırmamak kritik”
Demiralp, enflasyon ve büyüme ilişkisine dair ikinci bir kanala da dikkat çekerek, küresel belirsizliklerin talebi doğrudan baskılayabileceğini belirtti. Bu durumda talep eğrisinin sola kayabileceğini ve bunun dezenflasyonist bir etki yaratabileceğini ifade eden Demiralp, bu etkinin arz şokundan farklı bir mekanizma olduğunu vurguladı. “Savaş kaynaklı belirsizlik, talebi doğrudan da baskılayabilir, yani talep eğrisi sola kayabilir. Bu durumda dezenflasyonist bir etki ortaya çıkar. Ancak burada iki ayrı mekanizma söz konusudur ve altta yatan nedenleri analiz ederken bu ikisini birbirine karıştırmamak kritik önem taşır” dedi.