Türkiye’de enflasyonla birlikte alım gücünün gerilemesi, yurttaşları borçlanmaya daha çok itiyor. Bankalar ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ile kredi kartı borçları temmuzun ilk haftasında hızlı bir artış gösterdi ve toplam 7 trilyon 9 milyar lirayı aştı. Bu gelişme, borçluluğun büyümeye devam ettiğini ortaya koyarken, enflasyonda da yıl sonu hedefleriyle ilgili tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Bireysel borçlar 97 milyar TL arttı
Verilere göre tüketicilerin bankalar ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ve kredi kartı borçları temmuz ayının ilk haftasında 97 milyar TL daha yükselerek 7 trilyon 9 milyar liraya çıktı. Sadece kredi borcu 3 trilyon 548 milyar TL’ye ulaşırken, kredi kartı borcu da 3 trilyon 461 milyar TL olarak kayıtlara geçti.
Yılın başından bu yana ise bankacılık sistemine olan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarında toplam artış 1 trilyon 149 milyar TL’ye dayandı. Bu büyüme, tüketicilerin giderek daha fazla finansman ihtiyacı duyduğunu gösteren bir tablo olarak öne çıkıyor.
Karşılaştırma yapıldığında borçluluk geçmiş yıllara göre belirgin biçimde genişlemiş durumda. 2021 yılında toplam bireysel borçlar 1 trilyon 25 milyar TL seviyesindeyken, 2022’de 1 trilyon 573 milyar TL, 2023’te 2 trilyon 727 milyar TL, 2024’te 3 trilyon 937 milyar TL ve 2025’te 5 trilyon 858 milyar TL düzeyine ilerlemişti.
Enflasyonda hedefin yüzde 74’ü altı ayda aşıldı
Enflasyonla mücadele programı devam etse de hedeflerde ilerleme sınırlı kalıyor. Türkiye, 2023 yılının haziran ayından bu yana enflasyonla mücadele programı uyguluyor; ancak enflasyon bir türlü istenen düzeye inmiyor ve açıklanan hedeflere ulaşılamıyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bu yıl sonunda enflasyonun yüzde 15-21 aralığında kalacağını öngörürken hedefini yüzde 16 olarak ilan etti. Banka mayıs ayında yıl sonu enflasyon hedefini yüzde 50 oranında artırarak yüzde 24’e yükseltirken, yıl sonu enflasyon tahminini de yüzde 26’ya revize etti.
Yılın ocak-haziran döneminde enflasyon yüzde 17,76 olarak kayıtlara geçti. Merkez Bankası’nın yeni hedefi olan yüzde 24’ün yüzde 74’ü bu altı ayda geride kalmış oldu. Yüzde 24 hedefinin yakalanabilmesi için kalan altı ayda toplam enflasyonun yüzde 5,3’ün; aylık ortalama enflasyonun da yüzde 0,9’un altında kalması gerekiyor.
Merkez Bankası’nın yüzde 26 tahmininin tutabilmesi için ise altı aylık toplam enflasyonun yüzde 7’yi geçmemesi, aylık ortalamanın da yüzde 1,2’nin altında kalması gerekiyor. Uzmanlar, bu hedeflerin tutmasının zor olduğunu vurgulayarak yıl sonunda enflasyonun yüzde 31-32 aralığında gerçekleşmesini bekliyor.
Yüksek enflasyon ortamında alım gücünün düşmesi, yurttaşın harcamalarını sürdürebilmek için borç üstüne borç yapmasına yol açıyor. Borçluluğun yıl içindeki yükselişi de bu tablonun finansal yansımalarını daha görünür hâle getiriyor.