Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 1 Ocak’ta yasalaşan düzenlemenin ardından emekli gelir ve aylıklarından yapılacak kesintilere dair usul ve esasları belirledi. Buna göre, belirli koşullardaki SGK borçları için icra takibi ya da hak sahibinin onayı beklenmeden aylıklardan tahsilat gündeme gelebilecek. Kesintinin üst sınırı ise yüzde 25 olarak açıklandı; uygulamada standart oranın yüzde 10 olacağı ifade edildi.
SGK’nin açıklamasına göre, gelir veya aylık alanların kendisinden ya da hak sahibi oldukları kişilerden kaynaklanan prim borçları, belirlenen esaslar doğrultusunda aylıklardan doğrudan alınacak. Bu kapsamda kimlerin kesinti uygulamasından etkileneceği de net şekilde sıralandı.
Kesinti için icra ya da onay şartı aranmıyor
Yasalaşan düzenlemenin ardından SGK, alacakların tahsil edilmesine ilişkin yöntemi hayata geçirdi. Uygulama kapsamında, bazı SGK borçları için icra takibi yürütülmesine veya hak sahibinin ayrıca onayına ihtiyaç duyulmadan emekli maaşından kesinti yapılabilecek.
Kesintiye esas borçlar, emekli gelir ve aylıklarına bağlanabilecek nitelikteki prim borçları olarak aktarılıyor. Böylece, belirlenen prosedürler tamamlandıktan sonra aylık ödemelerin bir bölümünden tahsilat yapılması mümkün hale geliyor.
Standart yüzde 10, tavan yüzde 25
Kesinti oranı en fazla yüzde 25 olarak belirlendi. Ancak SGK’nin uygulamada standart kesinti oranını yüzde 10 olarak uygulayacağı belirtildi. Bu oran, borcun türüne ve kapsamına göre aylıklara yansıtılacak.
Düzenlemeye göre şu grupların gelir ve aylıkları kesintiye tabi olabilecek: İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar, yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve emekli aylığı alanlar, aylık bağlandıktan sonra genel sağlık sigortası (GSS) prim borcu ortaya çıkanlar ve çalışırken yaşamını yitiren sigortalının hak sahipleri (eş, çocuk, anne ve baba).
Öte yandan ölüm aylığı alan ve kendi adına SGK borcu bulunan hak sahipleri de kapsam içinde yer alıyor. Birden fazla aylık alan borçlular için ise her aylıktan ayrı ayrı yüzde 10 kesinti yapılabileceği, tahsilatın yalnızca borçlu kişi üzerinden bağlanan aylıklardan gerçekleştirileceği ifade edildi.
Hangi ödemeler kesintiye konu?
SGK’nin belirttiği kesinti kapsamındaki ödemeler arasında sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, yaşlılık aylığı, malullük aylığı, vazife malullüğü aylığı ve ölüm aylığı bulunuyor. Böylece, sayılan gelir ve aylık türlerinde belirlenen oranlar doğrultusunda tahsilat yapılması mümkün olacak.
Düzenleme, 1 Ocak’ta yürürlüğe giren yasal değişikliğin ardından uygulamaya geçiriliyor. SGK’nin açıklaması, emekli gelir ve aylıklarından yapılacak kesintilerin sınırlarını ve hangi hak sahiplerinin etkilenebileceğini ortaya koyuyor.