Ottessa Moshfegh'in Dinlenme ve Rahatlama Yılım romanındaki genç kadın, hayatının büyük bölümünü uyuyarak geçirmeye karar verir. Çevresindeki insanlarla ilişkileri sorunludur. Yaşadıklarını anlatırken çoğu zaman acımasız bir mizah kullanır.

Bu karakter, Dissociative Feminism olarak adlandırılan kültürel eğilimi tartışmak için sık başvurulan örneklerden.

Türkçeye yaklaşık olarak “kopukluk feminizmi” şeklinde çevrilebilecek kavram, 2019 yılında yayımlanan bir yazıyla daha geniş bir tartışmanın konusu oldu.

Dissociative Feminism ne demek?

Dissociative Feminism ifadesi, yazar Emmeline Clein'in Kasım 2019'da BuzzFeed News için kaleme aldığı The Smartest Women I Know Are All Dissociating başlıklı makaleyle yaygınlaştı.

Clein, özellikle genç kadınların yaşadıkları sorunlara doğrudan öfke göstermek yerine alaycı ve duygusal açıdan uzak bir tavırla karşılık vermesini tartışıyordu.

Bu yaklaşımda kadınlar, kendilerine zarar veren olayları bile kayıtsız biçimde anlatabiliyor.

Kavramın psikiyatride kullanılan dissosiyasyon terimiyle aynı şey olmadığını belirtmek gerekiyor. Dissociative Feminism, bir tıbbi tanı veya klinik sınıflandırma olarak kullanılmıyor.

Dissociative Feminism neden ortaya çıktı?

Sosyal medyada yaygınlaşan bazı feminist söylemler, kadınları sürekli güçlü, üretken ve başarılı olmaya çağırıyordu.

Dissociative Feminism tartışmalarında ise bu beklentilerden yorulmuş, yaşadıkları sorunlara karşı duyarsızlaşmış görünen kadınlar öne çıktı.

Bu kadın karakterler, maruz kaldıkları haksızlıkları her zaman açık bir öfkeyle karşılamıyor.

Bazıları yaşadıklarını küçümseyerek anlatıyor. Bazılarıysa kendi zarar verici davranışları hakkında bile şaka yapıyor.

Bu durumun feminist bir direniş biçimi olup olmadığı tartışmalı.

Dissociative Feminism ile ilişkilendirilen kitaplar hangileri?

Duygusal uzaklaşma, tükenmişlik, kara mizah ve yabancılaşma temalarını işleyen kadın yazarların beş kitabı, Dissociative Feminism kavramını edebiyat üzerinden tartışmak için farklı örnekler sunuyor. Bu eserlerin tamamı doğrudan bu kültürel eğilimin parçası olarak yazılmış değil.

1. Dinlenme ve Rahatlama Yılım – Ottessa Moshfegh

Dinlenme ve Rahatlama Yılım

Ottessa Moshfegh · İthaki Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Hayatını uyuyarak geçirmeye karar veren anlatıcı, gündelik sorumluluklarından uzaklaşmaya çalışıyor.

İnsanlara karşı acımasız düşünceleri ve kendi yaşamını önemsemeyen tavrı, kavramın edebiyattaki örnekleri arasında inceleniyor.

Romanın özellikle dikkat çekici tarafı, anlatıcının hayatını giderek daha kötü hâle getiren kararlarını kayıtsızlıkla aktarması. Kendi yıkımını bile alaycı bir dille anlatıyor.

2. Geçici – Hilary Leichter

Geçici

Hilary Leichter · İthaki Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Sürekli farklı geçici işlerde çalışan bir kadın, kalıcı bir iş ve düzenli bir hayat arıyor. Ancak yerleştirildiği işler giderek absürtleşiyor.

Bir şirket yöneticisinin yerine geçiyor, korsan gemisinde çalışıyor ve bir katilin yardımcılığını üstleniyor. Bütün bu tuhaf görevler, iş hayatının olağan sorumluluklarıymış gibi anlatılıyor.

Leichter, modern çalışma yaşamındaki güvencesizliği sürrealist bir mizahla ele alıyor. Başkahramanın karşılaştığı saçmalıkları kabullenerek yoluna devam etmesi, tükenmişlik ve duygusal uzaklaşma temaları üzerinden Dissociative Feminism ile ilişkilendirilebilir.

3. Bugün Çok Mutsuzum – Melissa Broder

Bugün Çok Mutsuzum

Melissa Broder · Sander Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Melissa Broder, kaygılarını, bedeniyle ilişkisini, cinselliği ve gündelik hayatta yaşadığı huzursuzlukları kişisel denemelerinde anlatıyor.

Yazarın sosyal medyada geliştirdiği alaycı anlatım, kitapta da kendisini gösteriyor. Kendi sıkıntılarını zaman zaman rahatsız edici bir açıklıkla, zaman zamansa mizahla ele alıyor.

Bugün Çok Mutsuzum, Dissociative Feminism tartışmasının internet kültürüyle ilişkisini anlamak açısından özellikle önemli. Kişisel sorunların alaycı paylaşımlara dönüşmesi ve kırılganlığın mizah yoluyla ifade edilmesi kitabın temel özellikleri arasında.

Roman yerine kişisel denemelerden oluşan eser, kadınların ruhsal sıkıntılarını sosyal medyada nasıl anlattıklarını da tartışmaya açıyor.

4. Birinci Kötü Adam – Miranda July

Birinci Kötü Adam

Miranda July · Everest Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Yalnız yaşayan Cheryl, gündelik hayatını kendisine özgü kurallarla düzenliyor. İnsanlarla ilişkileri oldukça tuhaf ve kontrol etmeye çalıştığı dünyası, başka bir kadının hayatına girmesiyle değişmeye başlıyor.

Miranda July, karakterin duygusal ihtiyaçlarını ve yakınlık kurma konusundaki güçlüklerini alışılmadık bir mizahla anlatıyor.

Cheryl'ın yaşadıklarını her zaman açıkça ifade edememesi, duygusal savunma mekanizmaları ve kendine özgü gerçeklik algısı üzerinden Dissociative Feminism tartışmalarına dahil edilebilir. Ancak roman bu kavramın doğrudan örneği olarak değerlendirilmemeli.

5. Balık – Melissa Broder

Balık (The Pisces)

Melissa Broder · Sander Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Akademik hayatında ve romantik ilişkisinde kriz yaşayan Lucy, bir süreliğine Los Angeles'a gidiyor. Yaşadığı duygusal boşluğu gidermeye çalışırken giderek gerçeküstü bir ilişkiye sürükleniyor.

Lucy'nin kendisine zarar veren kararları, yoğun bağlanma arzusu ve yaşamını değerlendirme biçimi romanın kara mizahını oluşturuyor.

Balık, duygusal kopukluk ile başka bir insana duyulan aşırı ihtiyacın aynı karakterde nasıl bir araya gelebildiğini inceliyor. Anlatıcının kendi davranışlarını alaycı biçimde yorumlaması, romanı Dissociative Feminism ile ilişkilendirmeye elverişli kılıyor.

Dissociative Feminism neden eleştiriliyor?

Bu kavrama yönelik eleştirilerin başında, kadınların yaşadıkları sıkıntılara karşı ilgisiz görünmesinin sosyal medyada çekici bir tavır olarak sunulması geliyor.

Özellikle depresyon, tükenmişlik ve kendine zarar verme davranışlarının popüler bir estetiğe dönüştürülmesi tartışılıyor.

Edebiyatta ise bu karakterlerin nasıl anlatıldığı önemli. Anlatıcının yaşadıklarını küçümsemesi, yazarın da aynı düşünceleri savunduğu anlamına gelmiyor.

Dinlenme ve Rahatlama Yılım ile Balık, karakterlerin kendi hayatlarına zarar veren kararlarını kara mizahla anlatıyor. Geçici, iş hayatının absürtlüğü karşısında giderek sıradanlaşan bir kayıtsızlık sunuyor. Bugün Çok Mutsuzum ise duygusal sıkıntıların internet diliyle nasıl ifade edildiğini gösteriyor.

Dissociative Feminism, kadınların duygusal uzaklaşmasını anlamak için kullanılan kültürel bir kavram olsa da bu davranışların nedenlerini tek başına açıklamıyor. Özellikle psikolojik rahatsızlıklarla edebiyatta kullanılan anlatım biçimlerini birbirine karıştırmamak gerekiyor.

Ottessa Moshfegh'in Eileen romanının başkahramanı, kendisinden ve çevresindeki insanlardan nefret eden yalnız bir kadın. Natsuko Imamura'nın Mor Etekli Kadın romanında ise bir kadın, tanımadığı başka bir kadının hayatını saplantılı biçimde takip ediyor.

Bu karakterler, internetin kitap topluluklarında zaman zaman Femcel Lit etiketiyle ilişkilendirilen kadın anlatıcıların özelliklerini taşıyor.

Ancak femcel kelimesinin internet kültüründeki anlamıyla romanları tanımlamak için kullanılması arasında önemli farklar bulunuyor.

Femcel ne demek?

Femcel, İngilizcedeki female ve involuntary celibate ifadelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir kelime.

Genellikle romantik veya cinsel ilişki yaşamak istediği hâlde bunu gerçekleştiremediğini düşünen kadınları tanımlamak için kullanılıyor.

Kavram, internette zaman zaman çok daha geniş bir anlam kazanıyor. Erkeklere karşı düşmanca düşünceler besleyen, kendisini çekici bulmayan veya romantik ilişkilerden uzaklaşmış kadınlar için de femcel etiketi kullanılabiliyor.

Ancak erkeklerden hoşlanmayan her kadını femcel olarak adlandırmak doğru olmaz. Bu kullanım, internet kültürünün genellemelerinden biri.

Femcel Lit nedir?

Femcel Lit, belirli bir edebiyat akımından ziyade çevrim içi okurların kullandığı gevşek bir kitap etiketi.

Bu başlık altında genellikle yalnız, takıntılı, sosyal ilişkilerde zorlanan veya kendisine zarar veren kadın karakterlerin bulunduğu romanlar paylaşılıyor.

Bazı eserlerin bu kategoriye yerleştirilmesi tartışmalı. Çünkü bir romanın kadın karakterinin yalnız olması, onun mutlaka femcel olarak tanımlanabileceği anlamına gelmiyor.

Femcel Lit, Weird Girl Lit ve Sad Girl Lit etiketleri arasında da sık sık geçişkenlik yaşanıyor.

Femcel Lit ile ilişkilendirilebilecek Türkçe kitaplar hangileri?

Türkçeye çevrilmiş, kadın yazarların kaleminden çıkan beş roman; yalnızlık, dışlanma, takıntı ve toplumsal beklentilere karşı farklı tepkiler veren kadın karakterleri konu alıyor.

1. Eileen – Ottessa Moshfegh

Eileen

Ottessa Moshfegh · Hep Kitap

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

1960'ların başında küçük bir kasabada yaşayan Eileen, alkolik babasıyla aynı evde kalıyor ve bir ıslahevinde çalışıyor.

Kendisiyle kurduğu ilişki son derece sorunlu. Genç bir kadınla tanışmasının ardından hayatının değişebileceğini düşünmeye başlıyor.

Moshfegh'in yarattığı karakter, femcel estetiğiyle ilişkilendirilen yalnız ve kendinden nefret eden kadın anlatıcıların erken örnekleri arasında değerlendirilebilir.

2. Grotesk – Natsuo Kirino

Grotesk

Natsuo Kirino · İthaki Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Tokyo'da seks işçiliği yapan iki kadının öldürülmesi, güzellik, kıskançlık ve toplumsal hiyerarşilerle örülmüş karanlık bir hikâyeyi açığa çıkarıyor.

Kirino, kadınların fiziksel görünümlerine göre değerlendirilmelerini ve bunun yarattığı rekabeti sert bir anlatımla ele alıyor. Güzellik ile toplumsal kabul arasındaki ilişki, romanın önemli meselelerinden.

Grotesk, özellikle kendisini diğer kadınlarla karşılaştıran, dışlanmışlık ve aşağılanma duygularıyla yaşayan karakterleri nedeniyle Femcel Lit tartışmalarına dahil edilebilir.

3. Mor Etekli Kadın – Natsuko Imamura

Mor Etekli Kadın

Natsuko Imamura · Can Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Sarı Ceketli Kadın, yaşadığı mahallede sık sık karşılaştığı Mor Etekli Kadın'la arkadaş olmak istiyor. Ancak onunla doğrudan konuşmak yerine günlük alışkanlıklarını takip etmeye başlıyor.

Nereye gittiğini, ne yediğini ve kimlerle görüştüğünü izliyor. Arkadaşlık kurma arzusu giderek rahatsız edici bir saplantıya dönüşüyor.

Imamura'nın romanında yalnızlık, başkalarının hayatına duyulan merak ve sosyal ilişkiler kurmakta zorlanma öne çıkıyor. Kitap, femcel kelimesinin dar tanımından çok internet kültüründeki genişletilmiş kullanımına yakın duruyor.

4. Boşluğun Güncesi – Emi Yagi

Boşluğun Güncesi

Emi Yagi · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Çalıştığı iş yerinde kadın olduğu için kendisinden sürekli ek sorumluluklar üstlenmesi beklenen Shibata, hamile olduğu yalanını söylüyor.

Bu yalan sayesinde çevresindeki insanların ona karşı davranışları değişiyor. Fakat Shibata zamanla gerçekte var olmayan hamileliğini kendi gündelik hayatının merkezine yerleştiriyor.

Emi Yagi, kadınların iş yaşamında maruz kaldığı beklentileri ve anneliğin toplumsal konumunu kara mizahla ele alıyor. Shibata'nın hikâyesi, femcel tanımına doğrudan uymasa da kadınların kabul görmek için üstlenmek zorunda kaldıkları rolleri tartışmaya açıyor.

5. Kasiyer – Sayaka Murata

Kasiyer

Sayaka Murata · İthaki Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Keiko, yıllardır aynı markette çalışmaktan memnundur. Çevresindekiler ise onun evlenmesini ve toplumun uygun bulduğu hayatı yaşamasını ister.

Keiko romantik ilişki eksikliğinden yakınmadığı için femcel tanımına doğrudan uymaz. Roman, femcel tartışmalarında sıkça gündeme gelen kadınlardan beklenen evlilik ve ilişki normlarını anlamak açısından ilginçtir.

Femcel karakterler neden ilgi çekiyor?

Femcel etiketiyle anılan romanlarda kadınların davranışları çoğu zaman rahatsız edici. Bazıları yanlış kararlar alıyor, çevrelerine kötü davranıyor ve kendi yaşamlarını zorlaştırıyor. Bazılarıysa toplumun kendilerine uygun gördüğü hayatı yaşamayı reddediyor.

Eileen ve Grotesk gibi romanlarda kendinden nefret etme, kıskançlık ve dışlanmışlık belirgin. Mor Etekli Kadın, yalnızlığın saplantıya dönüşebileceği bir hikâye anlatıyor. Boşluğun Güncesi ve Kasiyer ise kadınların iş, evlilik ve annelik konusundaki beklentilerle kurduğu ilişkiyi ele alıyor.

Bu eserlerin aynı internet etiketi altında değerlendirilmesi, kadın karakterlerden ne beklendiğine ilişkin bir tartışma da yaratıyor.

Femcel Lit kavramını kullanırken karakterleri tek bir etiketle açıklamamak gerekiyor. Özellikle yalnızlık, romantik reddedilme, toplumsal baskı ve ruh sağlığı sorunları birbirinden farklı deneyimler.

Türkiye'de kaç çocuk yoksulluk içinde yaşıyor?

TÜİK'in İstatistiklerle Çocuk 2025 raporuna göre 0-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 31'i göreli gelir yoksulluğu içinde. Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki çocukların oranı ise yüzde 36,8.

Maddi yoksunluk oranı bir önceki yıla göre gerileyerek yüzde 27,2'ye inse de yaklaşık her dört çocuktan biri temel ihtiyaçlarla ilişkili yoksunluklar yaşıyor.

Türkiye'de çocuklar yeterli beslenebiliyor mu?

TÜİK'in 2024 Çocuk Sağlığı ve Yoksunluğu araştırmasında, 15 yaş ve altı çocuk bulunan hanelerin yüzde 23,1'i ekonomik yetersizlik nedeniyle çocuklarına her gün et, tavuk veya balık içeren yemek sağlayamadığını bildirdi.

Hanelerin yüzde 10'unda çocuklar maddi nedenlerle günlük taze meyve ve sebzeye erişemiyor.

Eğitim Reformu Girişimi, ücretsiz ve sağlıklı okul yemeğinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguluyor. Milyonlarca çocuğun beslenmesi aile bütçesine bağlıyken okulda sunulan yemeğin kapsamı da doğrudan kamu politikalarının sorumluluğunda.

Yoksulluk çocukların eğitimini nasıl etkiliyor?

Çocuklu hanelerin yüzde 11,2'sinde ekonomik nedenlerle uygun bir ders çalışma alanı bulunmuyor. Yüzde 18,7'sinde ücretli okul gezilerinin masrafı karşılanamıyor.

Eğitim Reformu Girişimi'nin hesaplamasına göre 2024-2025 eğitim yılında yaklaşık 797 bin çocuk eğitim dışında kaldı. Bu çocukların tamamının yoksulluk nedeniyle okuldan uzaklaştığı söylenemez. Ancak ekonomik eşitsizlik, eğitime erişimdeki ciddi engellerden biri.

Yoksulluk çocukların oyun ve sosyal hayatını nasıl etkiliyor?

Araştırmaya göre çocuklu hanelerin yüzde 18,2'si boş zaman etkinliklerini, yüzde 22,2'si çocukları için bir haftalık tatili ekonomik nedenlerle karşılayamıyor.

Çocukların oyun oynayabilmesi, arkadaşlarıyla etkinliklere katılması veya okul gezisine gidebilmesi ailelerinin gelirine bağlı hâle geliyor.

Barınma koşulları da ağır. TÜİK'in 2025 genel yaşam koşulları araştırmasında nüfusun yüzde 28,8'i nemli duvar, sızdıran çatı veya benzeri konut sorunları bildiriyor.

Ekonomi yönetimi büyüme ve millî gelir hedeflerini açıklamayı sürdürüyor. Ancak resmî istatistikler, çocukların önemli bir bölümünün temel ihtiyaçlara erişmekte zorlandığını gösteriyor.

Çocuk yoksulluğuyla mücadelede kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı, ücretsiz okul yemeğinin neden yaygınlaştırılmadığı ve gelir desteklerinin yeterliliği artık daha güçlü biçimde sorgulanmalı. Çünkü bu koşullarda büyüyen çocukların kaybettiği imkânlar, yetişkin olduklarında kolayca telafi edilemiyor.

Sinema tarihinin en rahatsız edici sahnelerinden bazılarında ne bir canavar ne de doğaüstü bir varlık vardı. Alfred Hitchcock, 1963 yılında gösterime giren The Birds filminde insanların her gün karşılaştığı kuşları ölümcül bir tehdide dönüştürmüştü. Üstelik saldırıların neden başladığına ilişkin seyirciye tatmin edici bir açıklama sunmuyordu.

Şimdi HBO, bu korku klasiğini yeniden televizyona uyarlamak için hazırlıklara başladı. 28 Ekim'de Variety tarafından doğrulanan habere göre yeni mini dizinin başrolünde Emmy ödüllü oyuncu Sarah Snook bulunacak.

HBO'nun yeni The Birds dizisinin konusu ne?

Yeni uyarlama, Hitchcock'un orijinal filmindeki Kaliforniya sahillerinden Alaska'nın izole yerleşimlerine taşınıyor.

Sarah Snook, zorlu bir velayet mücadelesinin ardından küçük kızıyla memleketine dönen Myra Massey karakterini canlandıracak. Myra, çocukluk arkadaşının şüpheli biçimde ortadan kaybolmasını araştırırken kendisini bir cinayet soruşturmasının içinde bulacak. Bölgedeki açıklanamayan kuş saldırıları ise giderek artan tehdidin parçası haline gelecek.

Dizinin yaratıcısı ve pilot bölümünün senaristi, daha önce The Leftovers ve Watchmen projelerinde çalışan Tom Spezialy. Yapımcılar arasında Harry Potter filmlerinden tanınan David Heyman da bulunuyor.

Kuşlar filminin hikâyesi aslında kime ait?

The Birds denildiğinde akla öncelikle Alfred Hitchcock gelse de hikâyenin asıl yazarı İngiliz romancı Daphne du Maurier.

Du Maurier'nin ilk kez 1952'de yayımlanan aynı adlı öyküsü, kuşların insanlara saldırmaya başladığı bir dünyada hayatta kalmaya çalışan bir aileyi konu alıyordu. Hitchcock, 1963 tarihli filminde öykünün temel fikrini koruyarak karakterleri ve olayların geçtiği yeri değiştirmişti.

Du Maurier'nin bir başka eseri olan Rebecca da daha önce Hitchcock tarafından sinemaya uyarlanmıştı. Yazarın eserlerinin yeniden ekrana taşınması şaşırtıcı sayılmaz; özellikle korku, paranoya ve güvensizlik üzerine kurduğu hikâyeler günümüz sinemasında hâlâ karşılık buluyor.

Ancak Kuşların yeniden uyarlanması beraberinde önemli bir soruyu getiriyor: Orijinal hikâyenin en korkutucu yanı, aslında açıklanamayan bir tehditle karşı karşıya kalmak değil miydi?

Hitchcock'un Kuşlar filminde kuşlar neden saldırıyordu?

Hitchcock'un filminde kuşların saldırılarının kesin nedeni hiçbir zaman açıklanmaz. Filmin sonunda da düzenin yeniden sağlandığına ilişkin güven verici bir çözüm sunulmaz.

Bu tercih, Kuşları sıradan bir hayatta kalma hikâyesinden ayıran unsurlardan biriydi. Seyirci, karakterlerle birlikte dünyanın neden birdenbire tehlikeli hale geldiğini anlamaya çalışıyordu.

Yeni HBO uyarlamasında ise kuş saldırılarının işlenen suçla bağlantılı olduğunun belirtilmesi, hikâyenin bu belirsizliği kaybetme ihtimalini gündeme getiriyor.

Hitchcock'un yarattığı dehşetin önemli bir bölümü, yaşananları anlamlandıramamaktan kaynaklanıyordu. Her şeyin arkasında çözülebilecek bir cinayet gizemi bulunması, korkunun doğasını değiştirebilir.

Elbette yeni dizinin saldırıları ne ölçüde açıklayacağı henüz bilinmiyor. Fakat Hollywood'un eski korku hikâyelerini yeniden uyarlarken belirsizliği gidermeye çalışması, her zaman daha etkili bir anlatı ortaya çıkarmıyor.

Sarah Snook, Kuşlar dizisinde kimi canlandıracak?

Succession dizisinde Shiv Roy karakterine hayat veren Sarah Snook, yeni uyarlamada Myra Massey rolünü üstlenecek.

HBO'nun en başarılı dizilerinden Succession ile Emmy kazanan oyuncu, psikolojik gerilim türüne de yabancı değil. 2023 tarihli Run Rabbit Run filminde, geçmişi ve annelik deneyimiyle yüzleşen bir kadını canlandırmıştı.

Yeni The Birds dizisinde de annelik önemli bir unsur olacak. Myra'nın kızını koruma çabası, arkadaşının kaybolmasına ilişkin araştırması ve çevresindeki tehlikeler hikâyenin merkezinde bulunuyor.

Bu noktada dizinin nasıl bir kadın karakter yaratacağı merak uyandırıyor. Hitchcock'un filmindeki Melanie Daniels, dönemin kadınlık normlarıyla ilişkisi üzerinden yıllardır tartışılan karakterlerden biri. Yeni uyarlamada ise başrol, çocuğunun güvenliğinden sorumlu tutulan ve aynı zamanda bir suçun peşine düşen bir anneye dönüşüyor.

Annelik ve kadınların güvenilirliğine ilişkin toplumsal beklentilerin nasıl işleneceği, dizinin özgünlüğünü belirleyen unsurlardan biri olabilir.

The Birds dizisi ne zaman yayımlanacak?

HBO henüz The Birds için bir yayın tarihi açıklamadı. Proje geliştirme aşamasında bulunuyor ve çekimlere başlanacağı kesinleşmiş değil.

Mini dizinin bölüm sayısı, diğer oyuncuları ve yönetmeni de açıklanmadı.

Daha önce 2007'de Naomi Watts'ın başrolünde yer almasının planlandığı bir film uyarlaması ve 2017'de BBC için hazırlanan başka bir televizyon projesi gündeme gelmiş, ancak ikisi de hayata geçirilememişti.

Yeni dizinin kaderini belirleyecek sorulardan biri, Daphne du Maurier'nin öyküsündeki ve Hitchcock'un filmindeki o rahatsız edici bilinmezliğe ne kadar sadık kalacağı.

Çünkü Kuşların en korkunç tarafı, gökyüzünde biriken hayvanların insanlara saldırması kadar, saldırıların neden başladığını ve ne zaman sona ereceğini kimsenin bilmemesiydi.

Hukuk bürolarına yönelik siber saldırılar neden arttı?

Bir hukuk bürosunun bilgisayarlarında boşanma dosyaları, şirket sırları, kişisel yazışmalar, ticari anlaşmalar ve devam eden davalara ilişkin belgeler bulunabiliyor.

Bu bilgilerin ele geçirilmesi, saldırganlar için hem ekonomik kazanç hem de şantaj imkânı yaratabiliyor.

CrowdStrike'a göre Ağustos 2026'da sona eren bir yıllık dönemde 455 hukuk kuruluşunun adı, çalınan verilerin yayımlandığı internet sitelerinde yer aldı. Bu sayı önceki yıla göre yüzde 39 artış anlamına geliyor.

Saldırganlar arasında para kazanmayı hedefleyen suç örgütlerinin yanında devletlerle bağlantılı olduğu değerlendirilen gruplar da bulunuyor.

Yapay zekâ siber saldırıları kolaylaştırıyor mu?

Raporda yapay zekâ araçlarının karmaşık saldırı yöntemlerini daha fazla kişinin kullanabilmesine imkân tanıyabileceği vurgulanıyor.

Saldırganlar çalışanları kandırarak hesap bilgilerini elde etmeye, uzaktan erişim sistemlerini aşmaya ve kurumsal yazılımlardaki güvenlik açıklarından yararlanmaya çalışıyor.

Araştırmada hukuk bürolarının kullandığı zaman takibi ve faturalandırma yazılımını hedef alan bir saldırının da tespit edilmesi dikkat çekiyor.

Müvekkillerin kişisel verileri nasıl korunacak?

Türkiye'de avukatların meslek sırrını koruma yükümlülüğü bulunuyor. Kişisel verilerin işlenmesi ve korunması bakımından da hukuki yükümlülükler söz konusu.

Ancak dijital belgelerin korunması güçlü parolalardan ibaret değil. Çalışanların erişim yetkileri, çok faktörlü kimlik doğrulama, güvenli yedekleme ve saldırı durumunda uygulanacak müdahale planları da önem taşıyor.

CrowdStrike'ın raporu, hukuk sektöründeki dijital güvenliğin doğrudan insanların özel hayatlarıyla ilgili olduğunu gösteriyor. Bir hukuk bürosundan çalınan dosya, müvekkilin yıllarca saklamak istediği bir bilgiyi kalıcı olarak internete taşıyabilir.

Feminist literatürde toplumsal cinsiyet kavramı, eşitsizliklerin doğadan geliyormuş gibi anlatılmasına itiraz eder. Yine de beden, kimlik ve yaşanan hayat arasında dümdüz bir ayrım yoktur. İnsanların deneyimi tıbbî sınıflandırmalarla, hukuki kayıtlarla ve toplumsal baskılarla birlikte ilerler.

Kavramların neden karıştığı

Türkçede “cinsiyet” kelimesi uzun süre hem sex hem gender karşılığında kullanıldı. İngilizcedeki sex ve gender farkı sosyal bilimlerde daha belirgin olsa da günlük dil o kadar düzenli işlemiyor. “Gender ne demek” diye bakan birçok kişi önce bu çeviri sorunuyla karşılaşıyor.

Formlarda, haber dilinde, resmî yazışmalarda ve okul metinlerinde de ayrım her zaman korunmuyor. Biri bedensel sınıflandırmayı anlatır. Diğeri, o sınıflandırmanın çevresinde kurulan toplumsal anlamlara işaret eder. “Kadınlar daha şefkatlidir” ya da “erkekler risk almaya yatkındır” gibi yargılar biyolojik cinsiyet tanımı değil, toplumsal cinsiyet yargısıdır.

Cinsiyet kavramı

Cinsiyet denince çoğu kişinin aklına biyolojik cinsiyet gelir. Bu kullanımda kromozomlar, hormonlar, iç ve dış üreme organları, ergenlikte ortaya çıkan bazı bedensel özellikler gibi başlıklar düşünülür. Tıp ve resmî kayıtlar bu alanı sık sık kadın ve erkek diye iki kutuda toplar.

Ne var ki biyoloji bu kadar pürüzsüz ilerlemez. İnterseks kişiler, doğuştan gelen bedensel özelliklerinin yaygın kadın ya da erkek sınıflandırmasına tam oturmadığı durumlar yaşayabilir. Bu deneyimler, her bedenin ikili sisteme eksiksiz biçimde yerleşmediğini gösterir.

Biyolojik cinsiyet kavramı yine de kullanışlıdır. Fakat onu tek, sabit ve tartışmasız bir gerçek gibi ele almak eksik kalır. Bedene dair tıbbî bilgi ile devletin kayıt sistemi aynı şey değildir. İnsanların kendi bedeniyle kurduğu ilişki de bu ikisine bire bir uymaz.

Toplumsal cinsiyetin kurulduğu alanlar

Bir bebeğe alınan kıyafetin rengiyle başlayıp kimin hangi oyuncağa yönlendirildiğine kadar uzanan uzun bir alan düşünmek gerekiyor. Çocuğun nasıl oturacağı, ne kadar yüksek sesle gülebileceği, öfkesini gösterip gösteremeyeceği bile çoğu zaman cinsiyet rolleriyle ilişkilendiriliyor. Türkiye'de kız çocuklarının ev içi sorumluluklara daha erken çağrılması ya da erkek çocuklara ağlamamaları gerektiğinin söylenmesi tanıdık örneklerden.

Okul kitapları, öğretmenlerin hitabı, akran zorbalığı, işyerindeki terfi beklentileri, televizyon dizileri, reklamlar, dini yorumlar ve hukuk dili bu kalıpları tekrar eder. Bir kadının iddialı tavrının “sert” bulunması ya da bir erkeğin kırılganlığının küçümsenmesi de aynı alana dahildir. Toplumsal cinsiyet rolleri çoğu zaman gündelik davranışların içine yerleşir. Kimse onları her gün yeniden ilan etmez. Etkileri yine de hissedilir.

Kadınlık ve erkeklik doğal mı, öğretilen roller mi?

Feminizm uzun zamandır kadınlık ve erkeklik rolleri diye sunulan pek çok özelliğin öğrenildiğini söylüyor. Simone de Beauvoir'nın “Kadın doğulmaz, kadın olunur” cümlesi bu itirazın klasik örneklerinden biri. Cümle, kadınlığın bedenden otomatik olarak çıkmadığını anlatır.

Tarih değiştikçe ideal kadınlık ve erkeklik tarifleri de değişiyor. Bir dönemde makbul sayılan davranış başka bir dönemde küçümsenebiliyor. Erkeklik etrafında kurulan askerlik baskısı, geçim yükü, duyguların bastırılması ya da aile içinde otorite beklentisi her yerde aynı yoğunlukta yaşanmıyor.

Judith Butler bu tartışmayı başka bir yere taşır ve toplumsal cinsiyetin tekrar eden pratikler içinde kurulduğunu söyler. Ağır teoriye girmeden söylersek, insanlar belirli hareketleri, ses tonlarını, giyim tarzlarını ve jestleri tekrar ettikçe kadınlık ya da erkeklik doğal bir gerçekmiş gibi algılanabiliyor.

Feminist tartışmalarda bu ayrımın yeri

Ev içi emeğin niçin daha çok kadınlara bırakıldığı, bakım yükünün neden annelikle bu kadar sık bağlandığı, ücret eşitsizliğinin neden sürdüğü ya da siyasette temsil farkının neden kapanmadığı konuşulurken biyoloji tek başına açıklayıcı olmaz. Feminist düşünce, eşitsizliği kader ya da doğa diye anlatan dile itiraz eder.

Patriyarka kavramı da bu tartışmada kullanılır. Erkeklerin toplumsal, ekonomik ve siyasal alanlarda daha fazla güç topladığı düzeni anlatır. Toplumsal cinsiyet eşitliği talebi kadınları, erkekleri ya da LGBTİ+ları yeni kalıplara sıkıştırmak için ortaya çıkmadı. İhtiyaç, mevcut kalıpların kimlere ne tür yükler bindirdiğini anlatmaktı.

Ann Oakley'nin sosyal bilimlerde yerleşen sex ve gender ayrımına katkısı bu nedenle anılır. Doğuştan geldiği varsayılan özelliklerle toplumun dağıttığı roller aynı başlık altında eritilmemeye başladı.

Cinsiyet kimliği, toplumsal cinsiyet ve cinsel yönelim aynı şey değil

Cinsiyet kimliği, kişinin kendi cinsiyetini nasıl tanımladığıyla ilgilidir. Bir kişi kendini kadın, erkek, non-binary ya da başka bir kimlikle ifade edebilir. Bu alan kişinin içsel deneyimine ilişkindir.

Toplumsal cinsiyet ise toplumun bu kimliklere ve bedenlere hangi davranışları yakıştırdığıyla ilgilidir. Birinin makyaj yapması, kısa saç kullanması, çocuk istememesi ya da belli bir mesleği seçmesi cinsiyet kimliğini otomatik olarak açıklamaz.

Cinsel yönelim ayrı bir başlıktır. Romantik ya da cinsel çekimin kimlere yöneldiğini anlatır. Heteroseksüel, lezbiyen, gey, biseksüel ya da aseksüel gibi yönelimler bu alanda yer alır. Bu üç kavram birbirine yakın görünse de aynı şeyi anlatmaz.

Türkiye'de bu farkın kullanım alanı

Türkiye'de toplumsal cinsiyet tartışmaları eğitimden istihdama, aile politikalarından şiddetle mücadeleye kadar birçok yerde karşımıza çıkıyor. İstanbul Sözleşmesi etrafındaki tartışmalar, toplumsal cinsiyet eşitliği ifadesine yöneltilen siyasal itirazlar, kadınların kamusal alandaki varlığına dönük denetim bunun parçaları arasında.

Bu kavramların “ithal” ya da “uydurma” ilan edilmesi de yeni değil. Kadınların bakım yükü, işgücüne katılımı, erken yaşta evlilik, kampüs ve sokak güvenliği, transların ve intersekslerin karşılaştığı ayrımcılık gibi deneyimleri konuşurken bu ayrım açıklayıcı bir dil sağlar.

Gece eve dönüş saatinin aile içinde farklı denetlenmesi, iş görüşmesinde medeni hâlin sorgulanması, anneliğin kariyer planının önüne konması ya da trans bir kişinin sağlık hizmeti alırken engellerle karşılaşması soyut tartışmalar değil. Kavramlar yerli yerine oturduğunda eşitsizliğin hangi alışkanlıklardan, kurumlardan ve kararlardan beslendiğini konuşmak kolaylaşır.

Rooney'nin dördüncü romanı İntermezzo, babalarını kaybeden iki erkek kardeşin hayatını anlatıyor. Ancak kitabın büyük kısmında bu kardeşlerin romantik ilişkilerini okuyoruz. Zaman zaman birinin diğerine açıkça söylemesi gereken şeyleri söylemesini beklemekten yoruldum. Yine de Rooney'nin insanların kendilerine bile itiraf etmek istemedikleri düşünceleri yazma konusunda oldukça başarılı olduğunu düşünüyorum.

Sally Rooney'nin İntermezzo kitabının konusu ne?

Peter ve Ivan Koubek, aralarında on yaş bulunan ve birbirleriyle pek anlaşamayan iki kardeş. Babalarının ölümünün ardından ilişkileri daha da kötüleşiyor. Dublin'de yaşayan Peter başarılı bir avukat. Küçük kardeşi Ivan ise yirmi iki yaşında, sosyal ilişkiler konusunda beceriksiz ve satrançta eskisi kadar başarılı olamadığını düşünen genç bir adam.

Peter'ın romantik hayatı başlı başına bir problem. Üniversite öğrencisi Naomi'yle ilişkisi var fakat eski sevgilisi Sylvia'ya hâlâ âşık. Sylvia, yıllar önce geçirdiği bir trafik kazasının ardından kronik ağrılarla yaşamaya başlamış ve Peter'dan ayrılmış. İkisi hâlâ birbirlerinin hayatında önemli bir yer tutuyor.

Ivan ise bir satranç etkinliğinde kendisinden on dört yaş büyük Margaret'la tanışıyor. Margaret, alkol bağımlılığı bulunan eşi Ricky'den ayrılmış ve küçük bir kasabada yeni bir hayat kurmaya çalışıyor. Aralarındaki çekim kısa sürede romantik bir ilişkiye dönüşüyor.

Bütün bunlar yaşanırken iki kardeş, babalarının ölümünü ve yıllardır biriken kırgınlıklarını farklı biçimlerde yaşıyor.

Peter Koubek neden bu kadar sinir bozucu?

Peter'ı okurken en çok rahatsız olduğum şey, kendisi için bulduğu bahaneler.

Ivan'ın Margaret'la ilişkisini öğrendiğinde kadının yaşını ve hâlâ evli olmasını sorun ediyor. Ivan'ın kandırıldığından veya sömürüldüğünden şüpheleniyor. Bunlar başta makul endişeler gibi görünebilir. Ancak kendi hayatında Naomi'yle arasındaki yaş farkının yarattığı güç dengesini pek de aynı ciddiyetle değerlendirmiyor.

Naomi'nin kalacak yeri olmadığında onu evine alıyor, maddi olarak destekliyor ve bir yandan Sylvia'yla ilişkisini sürdürmeye çalışıyor. Üstelik kadınların kendisinden tam olarak ne beklediğini de çözmek istemiyor gibi.

Peter'ın iki kadını seviyor olmasını tek başına ahlaki bir sorun olarak görmüyorum. İnsanların birden fazla kişiye romantik hisler beslemesi mümkün. Asıl rahatsız edici olan, kendi davranışlarının başkaları üzerindeki etkisini görmesine rağmen karar vermeyi sürekli ertelemesi.

Bir de kendisini her fırsatta haklı görmesi var. Ivan'ın davranışlarını eleştirirken kullandığı üstten bakan dil, küçük kardeşinin neden onunla konuşmak istemediğini anlamamızı kolaylaştırıyor.

Ivan ve Margaret'ın yaş farkı gerçekten sorun mu?

Ivan ve Margaret'ın ilişkisini Peter'ın ilişkilerinden daha fazla sevdim. Aralarındaki konuşmalarda karşılıklı merak ve samimiyet hissediliyor. Özellikle Ivan'ın Margaret'ın söylediklerini ciddiyetle dinlemesi, onun yaşına ilişkin güvensizliklerini anlamaya çalışması hoşuma gitti.

Ancak bu ilişkiyi tamamen sorunsuz göstermek de doğru olmaz.

Margaret otuz altı yaşında ve evliliğinin bıraktığı yaralarla uğraşıyor. Ivan ise babasını yeni kaybetmiş, maddi sorunları bulunan ve romantik ilişkiler konusunda oldukça deneyimsiz biri. Bu koşulların ilişkilerinde sorun yaratabilecek olması anlaşılır.

Yine de Margaret'ın en büyük endişelerinden biri çevresindeki insanların ne düşüneceği. Ivan'ın ailesinin ve kasabadaki tanıdıklarının kendisini nasıl değerlendireceğinden korkuyor. Annesinin ona yönelik aşağılayıcı sözleri de özgüvenini epey zedelemiş.

Kadınların belli bir yaştan sonra romantik ve cinsel hayatları konusunda utanmaları gerektiği fikrinin Margaret'ın düşüncelerini bu kadar etkilemesi sinir bozucu. Özellikle Peter'ın çok daha genç biriyle birlikte olduğu düşünülünce.

Sylvia ve Naomi neden Peter'ın kararsızlığının sonuçlarını yaşıyor?

Sylvia'nın hikâyesi romanın en hassas bölümlerinden. Geçirdiği kazadan sonra sürekli ağrı çekiyor ve bu durum hem gündelik hayatını hem de cinselliğini etkiliyor. Peter'la ayrılmasının nedenlerinden biri, geçmişte yaşadıkları ilişkinin artık aynı şekilde sürdürülemeyeceğine inanması.

Sylvia'nın bedeni hakkındaki düşüncelerini, cinsellikten uzaklaşmasını ve Peter'a karşı duyduğu suçluluğu okumak üzücüydü. Ancak burada Rooney'nin tercihlerini de tartışmak gerekiyor. Sylvia'nın cinselliği zaman zaman Peter'ın yaşayamadığı romantik ve fiziksel yakınlık üzerinden değerlendiriliyor. Oysa Sylvia'nın kendi arzuları ve sınırları bundan daha fazla ilgiyi hak ediyor.

Naomi ise ilk bakışta Peter'ın hayatındaki sorumsuz genç kadın gibi görünüyor. Fakat barınma sorunu, ekonomik güvencesizliği ve internette maruz kaldığı tacizler düşünüldüğünde hayatı Peter'ın varsaydığından çok daha ciddi.

Naomi'nin Peter'a söylediği bir şey özellikle önemli: Kendisinin de gerçek bir insan olduğunu, yaşananların onun hayatını etkilediğini hatırlatıyor.

Peter'ın bunu birinin kendisine açıkça söylemesine ihtiyaç duyması bile başlı başına bir problem.

Ivan'ın kadın düşmanı görüşleri yeterince sorgulanıyor mu?

Bu da kitabın tartışmalı taraflarından. Ivan'ın geçmişte feministler, hamile kadınlar ve cinsel saldırı suçlamaları hakkında oldukça sorunlu fikirleri olduğu ortaya çıkıyor.

Ivan sonradan görüşlerinin değiştiğini söylüyor. Kadınlara yönelik eski düşüncelerini hatırlamak istememesi ve bazı konularda yanıldığını kabul etmesi elbette olumlu. Ancak bu değişimin nasıl gerçekleştiğini daha fazla okumak isterdim.

Bir kadınla romantik ilişki kurduktan sonra kadınlara bakışının değişmesi, karakterin gelişimini açıklamak için tek başına yeterli değil. Ivan'ın eski düşüncelerinin nereden geldiğini ve onları nasıl sorguladığını daha ayrıntılı görmek ilginç olabilirdi.

Rooney burada oldukça önemli bir konuya değiniyor ancak bence biraz daha ileri gidebilirdi.

İntermezzo'nun anlatımı neden bazı bölümlerde zorlayıcı?

Peter'ın bölümlerinde Rooney oldukça parçalı bir anlatım kullanıyor. Düşünceler birbiri üzerine yığılıyor, cümleler yarım kalıyor ve karakterin zihnindeki farklı sesler birbirine karışıyor.

Bu tercihin Peter'ın ruhsal durumuyla ilişkili olduğu açık. Yas tutuyor, alkol ve ilaç kullanımıyla baş etmeye çalışıyor, ilişkilerinde sürekli suçluluk hissediyor. Zihninin dağınıklığı anlatımda da hissediliyor.

Ancak bu bölümleri okumak bazen gereğinden fazla yorucu. Peter'ın aynı düşünceler etrafında dönüp durduğu sahnelerde ilerlemek zorlaşabiliyor. Özellikle ilişkileri üzerine yaptığı uzun iç konuşmalar zaman zaman sabrımı sınadı.

Ivan'ın bölümleriyse daha rahat okunuyor. Satrançla ilgili düşünceleri, insanlarla konuşurken yaşadığı beceriksizlikler ve Margaret'la olan sahneleri daha doğal bir ritme sahip.

Rooney'nin iki kardeş için farklı anlatım biçimleri kullanmasını başarılı buldum. Peter'ın zihninde geçen bölümleri sevmemiş olmam, bu tercihin işe yaramadığı anlamına gelmiyor.

İntermezzo aslında kardeşlik hakkında ne anlatıyor?

Bence romanın en başarılı ilişkisi Peter ile Ivan arasındaki ilişki. Aralarındaki on yıllık yaş farkı, çocukluklarında yaşadıkları sorunlar ve babalarının ölümünden önce üstlendikleri farklı sorumluluklar, birbirlerini anlamalarını zorlaştırıyor.

Ivan, Peter'ın kendisini sürekli küçümsediğini düşünüyor. Peter ise küçük kardeşini korumaya çalışırken onun hayatına müdahale etmeye devam ediyor. İkisi de geçmişte birbirlerine ne kadar ihtiyaç duyduklarını kabul etmekte zorlanıyor.

Özellikle Sylvia'nın kazasından sonra Peter'ın aile evine döndüğü döneme ilişkin anılar oldukça etkileyici. Ivan o sırada henüz çocuk ve abisinin yaşadığı ağır ruhsal sıkıntıyı anlayamıyor. Peter ise kardeşinin ilgisizliğini yıllarca unutamıyor.

Babalarının ölümünden sonra aralarında konuşulmayan bütün bu şeyler yeniden ortaya çıkıyor. Rooney'nin yas anlatımını en başarılı bulduğum yerler de bunlar.

İntermezzo kitabının sonunda ne oluyor?

Spoiler uyarısı: Bu bölüm romanın finalini açıklıyor.

Peter ile Ivan arasındaki tartışmalar sonunda fiziksel şiddete dönüşüyor. Peter'ın kardeşine vurması ve onu yere savurması, roman boyunca gördüğümüz öfkenin ulaştığı en korkunç nokta. Özellikle Peter'ın sonrasında kendi davranışından korkması önemli. Çünkü şimdiye kadar kendisini çoğunlukla haklı görmeye alışmış bir karakterden bahsediyoruz.

Finale doğru iki kardeş yeniden karşılaşıyor. Peter, Ivan'ın satranç turnuvasına gidiyor ve Margaret'la tanışıyor. Ivan'ın başarısını gördükten sonra onunla konuşuyorlar. Birbirlerinden özür diliyor, babaları hakkında konuşuyor ve birbirlerini sevdiklerini açıkça söylüyorlar.

Bu sahneyi sevdim. Rooney'nin kardeşler arasında kurduğu yakınlık, romanın romantik ilişkilerinden daha etkileyiciydi.

Peter'ın aşk hayatıysa daha belirsiz. Sylvia, kendisiyle Peter ve Naomi arasında bir anlaşma yapılabileceği ihtimalini ortaya atıyor. Peter'ın birden fazla kişiyi sevmesini kabul etme konusunda yaşadığı güçlük, toplumsal beklentilerle de bağlantılı. Başkalarının tekeşli olmayan ilişkilerini savunabilecek biri olmasına rağmen konu kendi hayatına geldiğinde çevresinin ne düşüneceğinden korkuyor.

Bence finalin bu noktada kesin cevaplar vermemesi yerinde. Peter'ın nihayet bütün sorunlarını çözdüğünü söylemek zaten pek inandırıcı olmazdı.

İntermezzo okunur mu?

Rooney'nin diyaloglarını ve karakterlerinin psikolojisini yazma biçimini seviyorsanız İntermezzo okunmaya değer. Ancak hızlı ilerleyen bir hikâye beklemeyin. Özellikle Peter'ın bölümleri oldukça ağır ilerleyebiliyor.

Romanın en çok kardeşlik ilişkisini ve yas anlatımını sevdim. Margaret da başarılı yazılmış karakterlerden biri. Peter'a tahammül etmekte zorlandığım yerler oldu ama onun davranışlarının tartışmaya açık olması kitabı eleştirecek malzeme de sağlıyor.

Yine de Sylvia'nın engellilik ve cinsellik deneyiminin, Ivan'ın geçmişteki kadın düşmanı görüşlerinin daha kapsamlı ele alınmasını isterdim.

İntermezzo kitabı nereden satın alınır?

Sally Rooney'nin 2024 yılında yayımlanan Intermezzo romanı, Türkiye'de Can Yayınları tarafından Begüm Kovulmaz çevirisiyle aynı yıl yayımlandı. Türkçe baskının ISBN numarası 9789750764462. Baskıya göre sayfa sayısı değişebiliyor.

Kitabı Kitapyurdu üzerinden inceleyebilirsiniz. Fiyatlar ve stok durumları değişebilir.

İntermezzo PDF indir ve EPUB seçenekleri nerede?

İntermezzo kitabını dijital ortamda okumak isteyenler için İngilizce EPUB seçenekleri bulunuyor. Kobo Türkiye üzerinden İngilizce e-kitap EPUB3 biçiminde satılıyor. Bu sürüm Adobe DRM koruması içeriyor.

Türkçe çevirinin resmî bir PDF veya EPUB satış sürümünü ise doğrulayamadık. Z-Library ve Anna's Archive gibi platformlarda kitap dosyalarıyla karşılaşılabilse de telif hakkı sahibinin izni olmadan paylaşılan kopyalara doğrudan indirme bağlantısı vermiyoruz.

Bir romanın başkahramanını sevmediğiniz hâlde kitabı elinizden bırakamadığınız oldu mu?

Ottessa Moshfegh'in Eileen romanındaki anlatıcı, çevresindeki insanlara karşı son derece acımasız düşünceler besliyor. Gillian Flynn'in Kayıp Kız romanında ise karakterlerin evlilikleri hakkındaki anlatımlarına güvenmek giderek zorlaşıyor.

Bu romanların kadınları, İngilizcede Unlikable Female Protagonist adı verilen karakter tipinin örnekleri arasında gösteriliyor.

Türkçede “sevilmesi zor kadın başkahraman” olarak adlandırabileceğimiz bu karakterler, okurun sempatisini kazanmak için özel bir çaba göstermiyor.

Unlikable Female Protagonist ne demek?

İngilizcedeki unlikable, sevilmeyen veya sevimsiz anlamına geliyor. Female protagonist ise kadın başkahraman demek.

Bu ifade, davranışları nedeniyle okurun tepki gösterebildiği kadın karakterleri tanımlıyor.

Bazıları bencil, bazıları yalancı, bazıları ise başkalarına zarar vermekten çekinmeyen kişiler. Ancak karakterin sevilmemesi, kötü yazıldığı anlamına gelmiyor.

Bir roman kahramanının davranışlarını onaylamadan da onun hikâyesini merak edebilirsiniz.

Kadın karakterlerin sevimli olması neden bekleniyor?

Edebiyatta ahlaken tartışmalı erkek karakterler uzun zamandır kendilerine yer buluyor. Kadın karakterlerin davranışları ise özellikle popüler kültürde farklı beklentilerle değerlendirilebiliyor.

Kadınların nazik, anlayışlı veya fedakâr olması gerektiği düşüncesi, roman kahramanlarının nasıl karşılandığını da etkiliyor.

Bu nedenle bazı yazarlar, okurun kolayca yakınlık kuramayacağı kadınlar yaratmayı tercih ediyor.

Bu karakterlerin yanlış davranışlarının sonuçları da hikâyelerin önemli bir parçasını oluşturuyor.

Sevilmesi zor kadın karakterlerin bulunduğu kitaplar hangileri?

Eileen – Ottessa Moshfegh

Eileen

Ottessa Moshfegh · Hep Kitap

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Eileen, alkolik babasıyla yaşayan ve bir ıslahevinde çalışan genç bir kadın.

Kendisine yönelik nefreti, bedeni hakkındaki düşünceleri ve insanlara karşı duyduğu küçümseme roman boyunca anlatılıyor.

Moshfegh, karakterin zihninden geçenleri yumuşatmaya çalışmıyor.

Kayıp Kız – Gillian Flynn

Kayıp Kız

Gillian Flynn · Artemis Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Amy ve Nick'in evliliği, Amy'nin ortadan kaybolmasının ardından herkesin ilgisini çeken bir polis soruşturmasına dönüşüyor.

Flynn'in romanında karakterlerin anlattıklarıyla gerçekler arasındaki fark giderek önem kazanıyor.

Okurun sempatisini sürekli değiştiren anlatım, kitabın en güçlü taraflarından.

Dünyalılar – Sayaka Murata

Dünyalılar

Sayaka Murata · İthaki Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Natsuki, kendisini çocukluğundan beri çevresindeki insanlardan farklı hissediyor.

Yetişkin olduğunda evlilik, çocuk sahibi olma ve aile ilişkileri hakkındaki beklentilere uyum sağlamakta zorlanıyor.

Murata'nın yarattığı karakter, toplum tarafından kabul edilebilir olmanın sınırlarını zorlayan kararlar alıyor.

Sevilmeyen kadın karakterler neden okunuyor?

Bir karakterin düşüncelerini anlamak, davranışlarını haklı bulmayı gerektirmiyor.

Özellikle psikolojik gerilim ve kara mizah romanlarında, başkahramanın sakladığı düşünceler hikâyenin en ilginç kısmı olabiliyor.

Bu romanları okurken bir karakterle arkadaş olmak isteyip istemeyeceğinizden bağımsız olarak onun kararlarını inceleyebilirsiniz.

Sevilmesi zor kadın karakterler de edebiyatın insanlara dair anlatabileceklerinin bir parçası.

Yunanistan sosyal medyayı neden yasakladı?

Düzenlemenin gerekçesi, çocukların sosyal medyada karşılaşabileceği zararlı içerikler, çevrim içi istismar ve dijital platformların ruh sağlığı üzerindeki olası etkileri.

Ancak bu sorunların varlığı, yaşa dayalı genel bir yasağın ne kadar etkili olacağını tek başına açıklamıyor.

Instagram, TikTok ve benzeri platformların çocukları ekran başında tutmak için kullandığı öneri algoritmaları uzun süredir eleştiriliyor. Özellikle küçük yaştaki kullanıcıların karşısına çıkan içerikler ve platformların yaş doğrulama yöntemleri tartışma konusu.

Yasak, çocukların platformlardan uzaklaştırılmasını hedeflerken şirketlerin kullandığı tasarım yöntemlerinin nasıl değiştirileceği sorusu önemini koruyor.

Sosyal medya yasağı Türkiye'ye gelir mi?

Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik yaş sınırı ve erişim kısıtlamaları tartışılıyor.

Yunanistan'ın kararı bu tartışmalara uluslararası bir örnek oluşturuyor. Ancak farklı ülkelerde alınan kararların Türkiye'de otomatik olarak uygulanması söz konusu değil.

Üstelik bir yaş yasağının uygulanabilmesi için kullanıcıların yaşlarının doğrulanması gerekiyor. Bu da kimlik bilgilerinin toplanması ve kişisel verilerin korunması konusunda başka riskler yaratabilir.

Çocukları korumak için sosyal medya yasağı yeterli mi?

Çocukların çevrim içi istismardan korunması tartışmasız bir kamusal sorumluluk. Fakat yaş doğrulaması, kişisel veri güvenliği ve dijital okuryazarlık gibi sorunların nasıl çözüleceği de açıklanmalı.

Sosyal medya platformlarının zararlı içerikleri yaygınlaştıran sistemleri değiştirilmeden getirilecek yasakların etkisi belirsizliğini koruyor.

Yunanistan'ın yeni düzenlemesinin başarısı da kaç çocuğun hesabının kapatıldığıyla beraber çocukların gerçekten daha güvenli bir dijital ortamda bulunup bulunmadığı üzerinden değerlendirilmeli.

Uçuş rezervasyonları, sipariş numaraları, adresler ve üyelik bilgileri artık e-postalardan bulunabilecek. Kullanışlı görünen bu özellik, Google'ın kullanıcı verileri üzerindeki erişiminin giderek genişlemesi açısından da dikkat çekiyor.

Chrome Gmail mesajlarını nasıl kullanacak?

Yeni özellik, Google'ın Personal Intelligence adını verdiği kişiselleştirilmiş yapay zekâ sisteminin parçası.

Örneğin internet üzerinden satın aldığınız bir ürünün sipariş numarasını aramanıza gerek kalmayabilecek. Chrome, Gmail hesabınızdaki ilgili mesajı bularak gerekli bilgiyi forma önerebilecek.

Benzer şekilde uçuş onay numaraları, takip kodları ve iletişim bilgileri de sistem tarafından kullanılabilecek.

Google, özelliğin isteğe bağlı olduğunu ve hassas verilerin şifrelendiğini belirtiyor.

Google Chrome e-postalarımızı okuyacak mı?

Sistemin çalışabilmesi için Gmail'deki bilgileri işlemesi gerekiyor. Ancak bu, Google'ın bütün e-postalarınızı herkese açık hâle getireceği anlamına gelmiyor.

Asıl tartışma, kullanıcıların kolaylık karşılığında hangi verilere erişim izni verdiği. Gmail, Chrome, Google Arama ve Gemini gibi hizmetlerin aynı şirketin ekosistemi içinde bulunması, bir hizmette toplanan bilgilerin başka bir hizmette kullanılmasını kolaylaştırıyor. Bu birleşim kişiselleştirmeyi artırırken kullanıcıların verilerinin nerede ve ne amaçla işlendiğini takip etmesini zorlaştırabilir.

Chrome'un yeni özelliği nasıl kapatılır?

Google'ın açıklamasına göre gelişmiş otomatik doldurma özelliği Chrome ayarlarından isteğe bağlı olarak etkinleştirilebilecek.

İlk dağıtım ABD'deki kullanıcılara yönelik. Türkiye'deki kullanıma sunulma tarihi henüz açıklanmadı.

Google'ın yeni özelliği zaman kazandırabilir. Ancak bir internet tarayıcısının e-posta hesabımızdaki bilgileri kullanmaya başlaması, yapay zekâ çağında kişisel verilerin hangi sınırlar içinde paylaşılması gerektiğine ilişkin tartışmayı büyütecek.

Kullanıcıların bu tür özellikleri etkinleştirmeden önce erişim izinlerini incelemesi önemli.

Üstelik sorun, internet sitelerinin kullandığı eklentilerden kaynaklanmıyor. Güvenlik açıkları doğrudan PHP'nin temel yapısında bulunuyor.

PHP güvenlik açığı hangi siteleri etkiliyor?

PHP; WordPress, Drupal ve Joomla gibi popüler içerik yönetim sistemlerinin altyapısında kullanılıyor.

Wiz araştırmacıları, PHP'nin internet sitelerinin yaklaşık yüzde 70'inde kullanıldığını belirtiyor. Ancak bu oran, sitelerin yüzde 70'inin güvenlik açığından etkilenebileceği anlamına gelmiyor. Risk, kullanılan PHP sürümüne ve sistemin yapılandırmasına bağlı.

PHP2Shell adı verilen araştırmada ortaya çıkarılan açıklar, özellikle güncellenmemiş sunucular açısından önem taşıyor.

Yapay zekâ güvenlik açıklarını nasıl buldu?

Wiz araştırmacıları, Gemini ve GPT modellerinden yararlanarak PHP'nin kaynak kodundaki sorunları tespit etti.

Bu durum siber güvenlikte yeni bir tartışmanın kapısını açıyor. Yapay zekâ, yıllarca gözden kaçabilecek yazılım hatalarını çok daha hızlı bulabilirken aynı yetenek kötü niyetli kişiler tarafından da kullanılabilir.

Araştırmacılar bulguları PHP ekibine ağustos ayında bildirdi. Güvenlik düzeltmeleri 21 Ekim'de yayımlandı.

WordPress siteleri ne yapmalı?

Site sahiplerinin öncelikle sunucularında kullanılan PHP sürümünü kontrol etmesi ve güvenlik düzeltmelerinin uygulandığından emin olması gerekiyor.

WordPress çekirdeğinin veya eklentilerinin güncel olması, sunucunun PHP sürümünün de güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

Wiz'in 27 Ekim tarihli takip raporuna göre saldırı girişimleri gözlemlendi. Ancak şirket, kendi incelemelerinde başarılı bir saldırıyı henüz tespit etmediğini belirtti.

İnternetin önemli bir bölümünü ayakta tutan yazılımların güvenliği, giderek daha güçlü yapay zekâ sistemlerinin ortaya çıktığı bir dönemde yeni sınavlarla karşı karşıya.

OpenAI'ın güvenlik sisteminde hangi açıklar bulundu?

METR ve Redwood Research araştırmacıları, Temmuz ve Ağustos 2026'da OpenAI'ın iç sistemlerine erişerek üç haftalık bir güvenlik incelemesi gerçekleştirdi.

22 Ekim'de açıklanan bulgular oldukça ciddi: Yapay zekâ ajanlarının yüzlerce işlemini denetimden saklayabilecek bir yöntem keşfedildi. Bazı yapılandırma seçenekleriyle yeni ajanların izlenmesi tamamen devre dışı bırakılabiliyordu.

Üstelik şirketin kodlama aracı Codex'in güvenlik kısıtlamalarını aşarak kullanıcı yetkileriyle işlem yapmasına olanak sağlayabilecek başka bir açık da bulundu.

Bu açıkların gerçek saldırılarda kullanıldığına ilişkin bir bulgu yok. Ancak bunların varlığı bile şirketin güvenlik iddialarını sorgulamak için yeterli gerekçe sunuyor.

OpenAI güvenlik açıklarını gerçekten kapattı mı?

OpenAI, üretim ortamındaki güvenlik önlemlerini etkileyen bütün açıkları kapattığını duyurdu.

Fakat önemli bir ayrıntı var: Açıkları keşfeden bağımsız araştırmacılar, düzeltmeleri yeniden test etmedi.

Dahası, araştırmanın 61 sayfalık ayrıntılı raporu kamuoyuna açıklanmadı. OpenAI'ın teknik bilgileri gizleme yetkisine sahip olduğu süreç sonunda yalnızca sınırlı bulgular paylaşıldı.

Güvenlik gerekçesiyle bazı teknik ayrıntıların saklanması anlaşılabilir. Ancak bağımsız doğrulamanın bulunmadığı bir ortamda şirketin kendi güvencesiyle yetinilmesi bekleniyor.

Yapay zekâ kontrolden çıkarsa sorumluluk kimin?

OpenAI ve rakipleri, kullanıcıların bilgisayarlarında dosya düzenleyebilen, kod yazabilen ve giderek daha karmaşık görevleri yerine getirebilen yapay zekâ ajanları geliştiriyor.

Bu sistemlere verilen yetkiler büyürken denetim mekanizmalarında böylesine ciddi açıkların bulunması, teknolojinin hangi güvenlik koşullarında kullanıma sunulduğu sorusunu gündeme getiriyor.

Araştırma, yapay zekânın bilinç kazandığını veya kendi başına insanlardan saklanmaya çalıştığını göstermiyor. Ortaya koyduğu sorun daha somut: Şirketin kontrol altında tuttuğunu söylediği sistemlerde denetimi aşabilecek teknik yollar bulunabiliyor.

Milyonlarca insanın kullandığı teknolojileri geliştiren şirketlerin güvenlik açıklamaları, bağımsız denetim ve doğrulanabilir sonuçlarla desteklenmediği sürece kamuoyunun elinde şirketlerin kendi beyanlarından fazlası bulunmuyor.

Kaynaklar: METR, 22 Ekim 2026 araştırması · Reuters, bağımsız güvenlik incelemesi.

Discord mesajları Google'da mı görünecek?

Discord'un 27 Ekim'de duyurduğu düzenlemeye göre en az bin üyeye sahip, keşfedilebilir durumdaki sunucuların internet sayfaları 16 Kasım 2026'da yayımlanmaya başlayacak. Aralık ayının ortasından itibaren bu sunucuların herkese açık kanallarında yazılan bazı mesajlar Google gibi arama motorlarında da görüntülenebilecek.

Şirket, kullanıcı adlarının ve profil fotoğraflarının gösterilmeyeceğini, özel mesajların ve kapalı sunucuların kapsam dışında tutulacağını açıkladı.

Discord'un amacı, yıllar içinde platformda biriken bilgileri erişilebilir kılmak. Oyun rehberlerinden yazılım sorunlarına kadar pek çok tartışma, arama motorlarının ulaşamadığı Discord kanallarında kalıyordu.

Ancak bu karar başka bir soruyu gündeme getiriyor: Bir topluluğa katılarak yazdığımız mesajların bütün internet tarafından bulunabilir hâle gelmesini gerçekten kabul etmiş sayılır mıyız?

Discord Türkiye'de neden yasaklandı, ne zaman açılacak?

Discord'a 9 Ekim 2024'te Ankara 1. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla erişim engeli getirildi. Adalet Bakanlığı, kararın gerekçesini platformda çocukların cinsel istismarı ve müstehcenlik suçlarının işlendiğine ilişkin yeterli şüphe bulunması olarak açıklamıştı.

29 Ekim 2026 itibarıyla engelin kaldırıldığına ilişkin doğrulanmış bir karar bulunmuyor. Güncel bağlantı testleri de erişim engelinin sürdüğünü gösteriyor.

Bu durum, Türkiye'nin dijital platformlara yaklaşımı açısından tartışılmayı hak ediyor.

Discord'da suç teşkil eden içeriklerin bulunması, elbette soruşturulması gereken ciddi bir mesele. Ancak belirli kullanıcıların işlediği iddia edilen suçlar nedeniyle milyonlarca kişinin kullandığı bir iletişim platformuna erişimin bütünüyle engellenmesi, alınan tedbirin ölçülülüğünü gündeme getiriyor.

Discord; öğrencilerin ders çalıştığı, yazılımcıların bilgi paylaştığı, bağımsız oyun geliştiricilerinin topluluk oluşturduğu ve arkadaş gruplarının iletişim kurduğu bir platformdu.

Erişim engeliyle bu topluluklar da doğrudan etkilendi. Yasak kararının üzerinden iki yıl geçmesine rağmen platformun Türkiye'deki geleceğine ilişkin belirsizlik devam ediyor.

Discord mesajlarının Google'da görünmesi nasıl engellenir?

Discord kullanıcıları, mesajlarının arama motorlarında yayımlanmasını hesap ayarlarından engelleyebilecek.

Bunun için Kullanıcı Ayarları > Veriler ve Gizlilik bölümündeki Show my message content from Discoverable channels on web pages seçeneğinin kapatılması gerekiyor.

Avrupa Birliği ülkelerinde bu özellik varsayılan olarak kapalı olacak. Türkiye ise Discord'un aynı korumayı otomatik uygulayacağını açıkladığı ülkeler arasında bulunmuyor.

Bu ayrıntı önemli. Türkiye'deki kullanıcılar platforma erişim engeliyle karşılaşırken, mevcut hesaplarının gizlilik ayarlarını kontrol etme ihtiyacı da duyabilir.

Discord yasağı dijital güvenliği gerçekten sağlıyor mu?

Discord'un yeni kararı, platformların kullanıcı verileri üzerindeki yetkisini yeniden tartışmaya açtı. Türkiye'deki erişim yasağı ise dijital güvenliğin nasıl sağlanması gerektiğine ilişkin ayrı bir sorunu gündemde tutuyor.

Çocukları istismardan korumak, suç içeriklerini kaldırmak ve sorumluları soruşturmak kamu otoritelerinin görevleri arasında. Bu hedeflere ulaşmak için bütün kullanıcıların erişimini engellemenin gerekliliği ve etkili alternatiflerin bulunup bulunmadığı ise kamuoyuna açıklanmayı bekliyor.

Discord dünyanın farklı ülkelerinde yeni özellikler geliştirmeyi sürdürürken Türkiye'deki kullanıcılar, iki yılı aşkın süredir platformun yeniden erişime açılacağı tarihi bekliyor.

Kaynaklar: Discord'un 27 Ekim 2026 duyurusu, TechCrunch haberi, erişim engelinin gerekçesi ve 28 Ekim 2026 bağlantı testleri.

2026 enflasyon hedefi kaçtı, şimdi kaç oldu?

6 Eylül 2023'te yayımlanan 2024-2026 OVP'sinde 2026 yıl sonu enflasyonu yüzde 8,5 olarak öngörüldü. Bu oran Eylül 2024'te yüzde 9,7'ye, Eylül 2025'te yüzde 16'ya çıkarıldı. Eylül 2026'daki yeni program ise aynı yılın sonu için yüzde 28,4 tahminini içeriyor.

TÜİK'in son açıkladığı Eylül 2026 verisinde yıllık enflasyon yüzde 29,73. Yıl sonu henüz gelmediği için yüzde 28,4 kesin sonuç sayılmıyor. Ancak üç yıl önce 2026 için çizilen tek haneli enflasyon tablosu artık hükümetin kendi tahminlerinde bile bulunmuyor. Son OVP'de yüzde 9 enflasyon 2029 için öngörülüyor.

2025 enflasyon hedefi gerçekleşti mi?

Eylül 2024'te hazırlanan OVP, 2025'in yüzde 17,5 enflasyonla tamamlanacağını tahmin etmişti. 2025 içinde bu rakam yüzde 28,5'e yükseltildi. TÜİK'in açıkladığı yıl sonu gerçekleşmesi yüzde 30,89 oldu.

Yıllık enflasyon 2024 sonundaki yüzde 44,38'den geriledi. Buna rağmen fiyat artışları sürdü. Başlangıçtaki hedef ile sonuç arasında 13,39 puan fark oluştu. Hedefte yapılan revizyonun büyüklüğü, hükümetin fiyat artışına ilişkin beklentilerinin yıl içinde nasıl değiştiğini gösteriyor.

2026 büyüme ve ihracat hedeflerinde ne değişti?

2023 programında 2026 için yüzde 5 büyüme bekleniyordu. Son programdaki tahmin yüzde 3,3. Aynı dönemde ihracat öngörüsü 302,2 milyar dolardan 282 milyar dolara, turizm geliri öngörüsü de 71,3 milyar dolardan 65 milyar dolara indirildi.

Bunlar yıl sonu gerçekleşmeleri değil, farklı tarihlerde yayımlanmış resmî tahminler. Ancak aynı hedef yıl için büyüme, ihracat ve turizm gelirlerinde yapılan aşağı yönlü revizyonlar, ilk programın ne ölçüde değiştiğini gösteriyor.

2025'te de yüzde 4 büyüme hedefi, revize verilerle yüzde 3,7 olarak gerçekleşti. İhracat 279,6 milyar dolarlık başlangıç öngörüsünün altında, 273,2 milyar dolar oldu. Turizm gelirleri ise 63,6 milyar dolarlık beklentiyi aşarak 65,2 milyar dolara ulaştı.

2026 cari açık beklentisi neden iki katına çıktı?

Eylül 2025'te açıklanan programda 2026 cari açığı 22,3 milyar dolar olarak öngörüldü. Bir yıl sonra yayımlanan OVP'de bu tahmin 47,5 milyar dolara yükseldi. Aradaki fark 25,2 milyar dolar.

Yeni program; enerji maliyetlerindeki yükselişi, dış talepteki zayıflığı ve ödemeler dengesi verilerindeki yöntem değişikliklerini etkili unsurlar arasında gösteriyor. Buna rağmen ekonomik yönetimin, bir yıl önceki dış denge tahminini neden bu ölçüde değiştirmek zorunda kaldığı kamuoyu açısından açıklama gerektiren bir başlık.

İşsizlik düşerken istihdam hedefi neden tutmadı?

2024 OVP'si 2025'te 33,2 milyon kişinin istihdam edilmesini öngörmüştü. TÜİK'in yıllık verisinde sayı 32 milyon 566 bin oldu. Hedefle gerçekleşme arasında 634 bin kişilik fark var. Üstelik istihdam edilenlerin sayısı önceki yıla göre 54 bin azaldı.

Resmî işsizlik oranı yüzde 8,3'e inse de atıl işgücü oranı yüzde 29,7'ye çıktı. Dolayısıyla işsizlik oranındaki düşüşü tek başına işgücü piyasasının güçlendiği şeklinde okumak mümkün değil.

2026'da yapılacağı açıklanan reformlar ne oldu?

Eylül 2025 programında Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nin 2026'nın ikinci çeyreğinde kurulması planlanıyordu. Ancak düzenleme, 2026'da yayımlanan yeni OVP'nin reform takviminde yer almadı.

Dijital Türk lirasına yönelik çalışmalar ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun Avrupa Birliği düzenlemeleriyle uyumlaştırılması için daha önce 2026'nın üçüncü çeyreği gösterilmişti. Yeni programda ilgili altyapı ve uyum çalışmalarının takvimi 2027'nin üçüncü çeyreğine uzanıyor.

Ekonomik yönetim dış koşullardaki değişimleri gerekçe gösteriyor. Resmî belgelerdeki tablo ise tartışmayı açıkça ortaya koyuyor: 2026 için açıklanan tahminler defalarca güncellendi; bazı reformlar da daha sonraki takvimlere taşındı. Kamuoyunun beklediği, yeni rakamların yanında önceki hedeflerin neden karşılanamadığına ilişkin somut hesap verilmesi.

Ekonomik hedeflerin tutmaması vatandaşın hayatını nasıl etkiliyor?

Ekonomi yönetiminin yıllardır açıkladığı hedeflerle gerçekleşen rakamlar arasındaki fark, vatandaşın günlük yaşamındaki sorunlarla da yakından ilişkili. Enflasyonun düşeceği açıklanırken kira, gıda, ulaşım ve fatura giderleri hane bütçelerini zorlamaya devam ediyor.

2025 sonunda enflasyonun yüzde 17,5 olması öngörülüyordu. Gerçekleşme yüzde 30,89 oldu. Bu oran, tüketici fiyatlarının bir yılda ortalama ne kadar yükseldiğini gösteriyor. Aynı dönemde geliri bu artışın altında kalan vatandaşların satın alma gücü geriledi.

Üstelik yıllık enflasyonun düşmesi, marketteki veya pazardaki fiyatların eski seviyelerine dönmesi anlamına gelmiyor. Fiyatlar artmaya devam ederken artışın hızı yavaşlıyor. Maaşlara yapılan zamların hayat pahalılığı karşısında ne kadar koruma sağladığı ise gerçek ücret artışlarına bağlı.

İktidarın ekonomik programlarında kişi başına millî gelir yükselirken istihdam hedefleri karşılanamadı. Bu tablo, büyüme rakamlarının toplumun farklı kesimlerinin yaşam koşullarını tek başına açıklamadığını gösteriyor.

Ekonomik hedeflerdeki sapmaların hesabını tutarken asıl sorgulanması gereken konulardan biri de vatandaşın gelirinin barınma, beslenme ve diğer temel ihtiyaçları karşılamaya ne ölçüde yettiği.

TÜİK'in açıkladığı enflasyon rakamları neden tartışılıyor?

Ekonomik hedeflerle gerçekleşmeler arasındaki fark hesaplanırken kullanılan resmî enflasyon verilerinin güvenilirliği de yıllardır tartışma konusu.

TÜİK, 2025 yılı enflasyonunu yüzde 30,89 olarak açıklarken bağımsız araştırmacılardan oluşan Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) aynı dönem için yüzde 56,14 hesapladı. İki kurumun kullandığı yöntemler farklı olsa da aradaki 25,25 puanlık fark dikkat çekiyor.

Eylül 2026'da da benzer bir ayrışma yaşandı. TÜİK yıllık enflasyonu yüzde 29,73, ENAG ise yüzde 46,61 olarak açıkladı.

TEPAV tarafından yayımlanan akademik araştırma da resmî enflasyon istatistiklerine yönelik güven algısında uzun süredir devam eden bozulmaya işaret ediyor.

Dolayısıyla iktidarın geçmişte açıkladığı ekonomik hedeflere ilişkin bu karşılaştırma, enflasyon verileri üzerindeki tartışmalar da dikkate alınarak okunmalı. Üstelik TÜİK'in resmî rakamları esas alındığında dahi enflasyonun başlangıç hedeflerinin üzerinde kaldığı görülüyor.

Hollywood, gişede başarı yakalayan korku filmlerinin devamını getirmekte pek gecikmiyor. Smile da bu döngüye girdi. Ancak üçüncü film için açıklanan yaratıcı ekip, seride kayda değer bir değişime işaret ediyor.

David Bruckner yönetmen, Nick Antosca senarist olacak. Seriyi yaratan Finn ise yapımcı olarak projede kalacak.

Smile 3 filminin yönetmeni kim olacak?

Yeni filmin yönetmeni David Bruckner, korku sinemasına yabancı değil. 2017 yapımı The Ritual, 2021'de gösterime giren The Night House ve 2022 tarihli Hellraiser uyarlaması öne çıkan çalışmaları arasında.

Özellikle The Night House, yas tutan bir kadının gerçeklikle kurduğu ilişkinin giderek bozulmasını anlatması bakımından Smile evrenine yakın duruyor. Filmde korku, karakterin zihinsel durumuyla doğaüstü olayların birbirinden ayırt edilememesi üzerine kuruluydu.

İlk iki Smile filmi de benzer bir belirsizlikten yararlanıyordu. Karakterlerin yaşadıklarına çevrelerindeki insanların inanmaması, onları hem fiziksel hem de psikolojik açıdan yalnızlaştırıyordu.

Bruckner'ın yönetiminde üçüncü filmin daha atmosferik ve karakter odaklı bir korkuya yönelebileceğini düşünmek mümkün. Ancak bunun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz bilinmiyor.

Smile 3'ün senaryosunu kim yazıyor?

Filmin senaryosunu Nick Antosca kaleme alacak. Antosca, Channel Zero ve Brand New Cherry Flavor gibi gerçeküstü korku yapımlarıyla tanınıyor.

Bu seçim, serinin geleceği açısından en az yönetmen değişikliği kadar dikkat çekici. Antosca'nın çalışmalarında beden korkusu, saplantılar ve gerçekliğin bozulması sık sık karşımıza çıkıyor.

Henüz senaryonun ayrıntıları açıklanmadı. TheWrap'e göre Parker Finn hikâyenin ana çerçevesini geliştirdi; Antosca senaryoyu bu çerçeve üzerinden yazacak.

Smile serisi neden bu kadar başarılı oldu?

2022'de vizyona giren ilk Smile dünya genelinde yaklaşık 217 milyon dolar, 2024 yapımı devam filmi ise yaklaşık 138 milyon dolar hasılat elde etti. Böylece iki filmin toplam gişesi 350 milyon doları aştı.

İlk filmde bir psikiyatristin, hastasının korkunç ölümüne tanık olduktan sonra açıklayamadığı olaylarla karşılaşmasını izliyorduk. İkinci film ise aynı laneti pop yıldızı Skye Riley'nin hayatına taşıdı.

Serinin en rahatsız edici taraflarından biri, karakterlerin yardım istedikçe daha fazla şüpheyle karşılanması. Yaşadıklarını anlatmaları, çevreleri tarafından ruhsal durumlarının kötüleştiğine ilişkin bir işaret olarak yorumlanıyor.

Özellikle ikinci film, şöhretin ve sürekli kusursuz görünme baskısının yarattığı yalnızlığı iyi kullanıyordu. Yine de travmayı doğaüstü bir lanetin malzemesi olarak kullanma biçimi tartışmaya açık. Üçüncü filmin aynı formülü tekrarlayıp tekrarlamayacağı önemli.

Smile 3 ne zaman çıkacak, oyuncu kadrosunda kimler var?

Paramount henüz Smile 3 için bir vizyon tarihi açıklamadı. Oyuncu kadrosu ve konusu da bilinmiyor. İkinci filmin finali hikâyenin daha geniş bir ölçekte ilerlemesine imkân verse de üçüncü filmin önceki karakterlerle doğrudan bağlantılı olup olmayacağı açıklanmadı.

Parker Finn ise Andrzej Żuławski'nin 1981 yapımı Possession filminin yeniden çevrimini yönetecek. Yapımın başrollerinde Margaret Qualley ve Callum Turner yer alıyor.

Smile 3 için seçilen yönetmen ve senarist umut verici görünüyor. Filmin başarısını belirleyecek olan, serinin tekinsiz gülümsemelerin ötesinde artık tanıdık gelen lanet hikâyesine ne katacağı.

Monika Kim'in Gözleri En Güzel Yeri romanında genç bir kadın, erkeklerin gözlerini yemeye takıntılı hâle geliyor. Chelsea G. Summers'ın A Certain Hunger romanında ise bir yemek eleştirmeni, sevgililerini öldürüp pişiriyor.

Yamyam kadınlar korku edebiyatında giderek daha fazla karşımıza çıkıyor. Hatta bu eğilim, Haziran 2026'da The Conversation dergisinde yayımlanan bir incelemeye konu oldu.

İnternette Cannibal Girl Fiction olarak da anılan bu kitaplar, kadınların insan yemesini konu alan rahatsız edici hikâyelerden oluşuyor.

Cannibal Girl Fiction ne demek?

Cannibal Girl Fiction ifadesi, kabaca “yamyam kız kurgusu” anlamına geliyor. Kadın yamyam karakterlerin başrolde olduğu romanları tanımlamak için kullanılabiliyor.

Henüz sınırları belirlenmiş bağımsız bir edebiyat türü bulunmuyor. Bu kitapların bir kısmı psikolojik korkuya, bir kısmı kara mizaha veya feminist korku edebiyatına yakın.

Özellikle kadınların erkekleri yemesi, bazı romanlarda cinsel şiddet, nesneleştirilme ve intikam üzerinden işleniyor. Ancak bütün yamyam kadın karakterleri feminist birer kahraman olarak değerlendirmek mümkün değil.

Kadın yamyam karakterler neden popülerleşti?

Yamyamlık korku edebiyatında yüzyıllardır kullanılıyor. Son dönem romanlarında dikkat çeken özelliklerden biri, yamyamın genç bir kadın olması.

Monika Kim'in romanındaki Ji-won, annesinin erkek arkadaşından nefret ediyor. Erkeklerin kendisine ve ailesine yönelik davranışları, onun giderek şiddetlenen saplantısıyla bağlantılı.

Chelsea G. Summers'ın yarattığı Dorothy Daniels ise yamyamlığı yemek kültürü ve cinsellikle ilişkilendiriyor.

Bu hikâyelerde yemek, tüketim ve arzu arasında oldukça rahatsız edici ilişkiler kuruluyor.

2025 yılında Mount Holyoke College'da hazırlanan bir akademik çalışma da çağdaş yamyam anlatılarında kadın cinselliği ve toplumsal cinsiyet temalarını ele aldı.

Türkçeye çevrilmiş kadın yamyam kitapları hangileri?

Bu konuyla ilgilenen okurlar için Türkçe baskısı bulunan üç eser öne çıkıyor.

Gözleri En Güzel Yeri – Monika Kim

Gözleri En Güzel Yeri

Monika Kim · The Kitap

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Ji-won'un ailesi, babasının evden ayrılmasının ardından dağılmaya başlar. Annesinin yeni erkek arkadaşıyla tanışması genç kadının hayatını daha da zorlaştırır.

Balık gözleri yemesiyle başlayan tuhaf deneyim, zamanla insan gözlerine yönelik korkunç bir saplantıya dönüşür.

Doymakbilmez – Eliza Clark

Doymakbilmez

Eliza Clark · Medusa Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Clark'ın öykü kitabında yamyamlık, bedensel değişim ve tuhaf arzular üzerinden ilerleyen birbirinden farklı hikâyeler bulunuyor.

Özellikle aşırı şiddetle kara mizahı bir arada seven okurlara uygun.

Dünyalılar – Sayaka Murata

Dünyalılar

Sayaka Murata · İthaki Yayınları

Kitabın okur yorumlarını ve değerlendirmelerini Goodreads üzerinden inceleyin.

Goodreads'te görüntüle →

Natsuki, çocukluğundan beri kendisini başka bir gezegene ait hisseder. Çevresindeki insanların evlilik ve çocuk sahibi olmaya yönelik beklentileriyle mücadele ederken giderek sıra dışı kararlar alır.

Romanın son bölümlerinde aşırı rahatsız edici olaylar bulunuyor. Ayrıntılarını bilmeden okumak isteyenler için bunları açıklamamakta fayda var.

Yamyamlık temalı korku kitapları kimlere uygun?

Bu romanların önemli bir kısmı ayrıntılı şiddet sahneleri içeriyor. İnsan bedeninin parçalanması, yeme davranışları ve cinsel şiddet gibi konular okuyucuları rahatsız edebilir.

Psikolojik korku ve kadın öfkesi temalarını sevenler için Gözleri En Güzel Yeri iyi bir başlangıç. Daha kısa ve birbirinden bağımsız hikâyeler arayanlarsa Doymakbilmez ile başlayabilir.

Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 2026'da 103. yaşını kutluyor. Bugün okul törenleriyle, meydanlardaki yürüyüşlerle ve akşam düzenlenen fener alaylarıyla tanıdığımız Cumhuriyet Bayramı'nın ilk yıllarında ise henüz yerleşmiş bir kutlama geleneği bulunmuyordu.

1923'te Cumhuriyet'in ilanını sokaklarda karşılayan halk, 1924'te ilk yıl dönümünü kutlamak için yeniden meydanlara çıktı. 1925'te 29 Ekim'in millî bayram kabul edilmesiyle kutlamalar yasal bir statü kazandı.

İlk Cumhuriyet Bayramı'nın hikâyesini ilginç kılan ayrıntılar, törenlerin resmî programından çok dönemin gazetelerinin aktardığı gündelik hayat sahnelerinde saklı. Bir İstanbul vapuruna asılan bayrak, Ankara'daki kız öğrencilerin geçit töreni, Bartın'da sahnelenen bir Molière oyunu... Bütün bunlar, yeni Cumhuriyet'in ilk yıllarında bayramın nasıl yaşandığını gösteriyor.

İlk Cumhuriyet Bayramı ne zaman kutlandı?

29 Ekim 1923 akşamı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Cumhuriyet'in ilan edilmesinin ardından Ankara'da 101 pare top atışı yapıldı. Kararın duyulmasıyla başlayan kutlamalar ertesi gün de devam etti.

Ancak 1923'te 29 Ekim henüz resmî bayram değildi. İlk yıl dönümüne günler kala, 26 Ekim 1924'te çıkarılan kararnameyle kutlamalar için resmî bir program oluşturuldu. Böylece 29 Ekim 1924, Cumhuriyet'in devlet tarafından düzenlenen törenlerle kutlandığı ilk yıl dönümü oldu.

19 Nisan 1925'te TBMM'de kabul edilen 628 sayılı kanun ise 29 Ekim'i millî bayram ilan etti.

1924 yılında Cumhuriyet Bayramı nasıl kutlandı?

29 Ekim 1924 Çarşamba sabahı Ankara'nın sokakları bayraklarla donatılmıştı. Belediye binasının önüne tören için süslü bir tak kurulmuştu. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa, öğleden sonra Meclis'te tebrikleri kabul etti.

Törene askerî birliklerin yanı sıra kız ve erkek öğrenciler de katıldı. Akşam olduğunda başkentte fener alayları başladı.

İstanbul'da ise kutlamalar sabahın erken saatlerine uzanıyordu. Tramvaylar, vapurlar ve dükkânlar bayraklarla süslenmişti. Vilayet binasının önünde askerî birlikler ve mızıka hazır bekliyordu.

İstiklal Marşı ve yapılan duanın ardından resmî kabul başladı. Konuklara şeker ve lokum ikram edildi. Sonrasında geçit törenleri şehrin sokaklarına yayıldı.

31 Ekim 1924 tarihli Cumhuriyet, İkdam ve İleri gazetelerine dayanan tarih araştırmaları, yürüyüşlerin Fatih ve Zeyrek'ten Unkapanı üzerinden Beyoğlu'na uzandığını; geçit alaylarının çiçekler ve konfetilerle karşılandığını aktarıyor.

Bugün 29 Ekim ile özdeşleşmiş fener alayları, Cumhuriyet'in ilk yaş kutlamalarında da vardı. O dönemin kutlamaları için meydanlara kurulan düzeneklerden sokakların süslenmesine kadar bütün hazırlıklar, henüz bir yaşındaki Cumhuriyet'in kamusal hayatta kendisine nasıl yer açtığını gösteriyordu.

İlk Cumhuriyet Bayramı'nda kadınlar da törenlere katıldı mı?

1924 kutlamalarına ilişkin kayıtlarda kadınların varlığı açıkça görülüyor.

Tarihçi Prof. Dr. Şaduman Halıcı'nın Hâkimiyet-i Milliye ve Tevhid-i Efkâr'ın 1924 nüshalarına dayanarak aktardığına göre, Ankara'da Mustafa Kemal Paşa'yı tebrik etmeye gelenler arasında kadınlar da bulunuyordu. Resmî geçitte ise kız öğrenciler erkek öğrencilerle birlikte yer alıyordu.

Bu katılımın tarihsel önemi, dönemin siyasal koşulları düşünüldüğünde daha belirginleşiyor. Kadınlar 1924'te henüz milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip değildi. Belediye seçimleri için bu hak 1930'da, milletvekili seçimleri için 1934'te tanınacaktı.

Dolayısıyla ilk bayramlardaki kadın katılımını bugünün eşit yurttaşlık koşullarıyla değerlendirmek mümkün değil. Kadınlar tören alanlarında görünürlük kazanmaya başlarken siyasal haklar bakımından erkeklerle eşit konumda bulunmuyorlardı.

Dönemin gazetelerinin kadınları nasıl anlattığı da ayrıca önemli. Haberlerde devlet adamları ve askerî birlikler isimleriyle öne çıkarken, kadınlar çoğu zaman toplu katılımın bir parçası olarak kaydediliyordu. Bu nedenle arşivde kadınların görünürlüğünü incelerken hem katıldıkları etkinliklere hem de haberlerde kendilerine ne kadar yer ayrıldığına bakmak gerekiyor.

Cumhuriyet Bayramı Anadolu'da nasıl kutlanıyordu?

Başkentteki resmî kabul törenleri ve İstanbul'daki büyük yürüyüşlerin yanı sıra Anadolu şehirlerinde de farklı etkinlikler düzenleniyordu.

Kastamonu'da yayımlanan Açıksöz gazetesi, 30 Ekim 1924'te Sabri Cemil'in Cumhuriyetimiz şiirine yer verdi. İzmir'de Cumhuriyet'in anlamını anlatan konuşmalar yapıldı.

Bartın'da ise kutlamaların kültürel bir boyutu vardı. 1 Kasım 1924 tarihli Bartın gazetesine göre, Bartın Birleşme Yurdu'nun düzenlediği programda müzik ve tiyatro bir araya geldi. Kâzım Karabekir'in yazdığı Hâlâ Bu Mektep oyununun yanı sıra Molière'in Zoraki Doktor eseri de öğrenciler tarafından sahnelendi. Etkinlikten elde edilen gelirin okul ve sporcular arasında paylaştırılması planlanmıştı.

Bartın'daki bu program, ilk Cumhuriyet Bayramı'nın daha az bilinen yönlerinden birini ortaya koyuyor: Yerel topluluklar, bayramı kendi imkânlarıyla düzenledikleri kültürel etkinliklere de taşıyordu.

1923'te gazeteler Cumhuriyet'in ilanını nasıl duyurdu?

Cumhuriyet'in ilanı, dönemin gazetelerinde farklı siyasi yaklaşımlarla karşılandı.

Hâkimiyet-i Milliye ve Anadolu'da Yenigün, Ankara'daki yeni yönetimi destekleyen yayınlarıyla öne çıkıyordu. İstanbul basınında ise Cumhuriyet'in ilan edilme yöntemi ve Meclis'teki karar süreci hakkında eleştiriler de vardı.

30 Ekim 1923 tarihli Tanin gazetesi, yönetim şeklinin Cumhuriyet olduğunu ve Mustafa Kemal Paşa'nın cumhurbaşkanı seçildiğini duyururken, Tevhid-i Efkâr ilerleyen günlerde kararın alınış biçimine ilişkin itirazlara yer verdi.

Vakit gazetesi de 30 Ekim'de Cumhuriyet'in resmen ilan edildiğini ve ilk başbakanın İsmet Paşa olacağını okuyucularına aktardı.

Gazeteler arasındaki farklılıklar, Cumhuriyet'in ilk yıllarında siyasal tartışmaların sürdüğünü gösteriyor. Meydanlarda kutlamalar yapılırken basında yeni rejimin uygulanma biçimi tartışılıyordu.

1925'te Cumhuriyet Bayramı'nın resmîleşmesi neyi değiştirdi?

1925'te kabul edilen kanunla birlikte Cumhuriyet Bayramı, her yıl düzenlenen ulusal törenlerin parçası hâline geldi.

Kutlamaların genel çerçevesinde resmî kabuller, geçit törenleri, fener alayları ve balolar bulunuyordu. Bayram, Türkiye'nin yurt dışındaki temsilciliklerinde de kutlanmaya başladı.

Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi'nde yayımlanan tarihçi Erol Evcin'in araştırmasına göre, 15 Ekim 1925'te dış temsilciliklere gönderilen yazıda 29 Ekim günü resmî kabul düzenlenmesi ve akşam bir davet verilmesi öngörülüyordu. Türk bayrağı da temsilciliklerde gün doğumundan gün batımına kadar göndere çekilecekti.

1923'te bir siyasi kararın ardından başlayan kutlamalar, birkaç yıl içinde kuralları ve törenleri belirlenmiş bir bayram geleneğine dönüşmüştü.

Cumhuriyet'in ilk yıl dönümlerine bugünden bakıldığında, resmî tarih anlatılarında genellikle geri planda kalan insanların izlerini de görmek mümkün. Gazetelerin kaydettiği kadınlar, öğrenciler, müzisyenler ve sokakları dolduran kalabalıklar, 29 Ekim'in toplumsal tarihinin bir parçası.

İlk Cumhuriyet Bayramları hakkında bugün bildiklerimizin önemli bir bölümü, o günleri haber yapan gazeteler sayesinde korunabildi.

1994 yılında Friends yayımlanmaya başladığında Matthew Perry henüz 25 yaşındaydı. Chandler Bing karakteriyle kısa sürede televizyon tarihinin en tanınmış oyuncularından biri oldu. İzleyicilerin yıllarca tekrar tekrar izlediği esprilerinin arkasındaysa giderek ağırlaşan bir bağımlılık mücadelesi vardı.

Perry, yaşadıklarını hayattayken de anlatıyordu. Tedavi süreçlerini, nükslerini ve ölümle sonuçlanabilecek sağlık krizlerini kamuoyuyla paylaşmıştı. Dolayısıyla Netflix'in yeni belgeselinde anlatılanların önemli bir bölümü aslında uzun zamandır biliniyor. Asıl mesele, bunların şimdi nasıl anlatıldığı.

Emmy ödüllü yönetmen Mary Robertson imzalı The One About Matthew Perry, oyuncunun ailesinin özel arşivinden daha önce yayımlanmamış görüntüler ve yakın arkadaşlarının anlatımlarıyla hazırlanmış. Belgeselde Perry'nin kız kardeşi Mia Perry Bowick de yer alıyor.

Matthew Perry'nin Netflix belgeseli ne anlatıyor?

Üç bölümlük belgesel, Perry'nin çocukluğundan oyunculuk kariyerine, Friends ile kazandığı şöhretten bağımlılık tedavilerine kadar hayatının farklı dönemlerini inceliyor.

İlk bölümde genç bir oyuncunun Hollywood'da kendisine yer açma çabası anlatılıyor. İkinci bölüm, bağımlılığın giderek ağırlaştığı ve rehabilitasyon süreçlerinin tekrarlandığı yıllara ayrılmış. Son bölüm ise Perry'nin ciddi bir sağlık krizinden kurtulmasının ardından başladığı yeni tedavi sürecine ve ölümüne uzanıyor.

Belgeselin en ilginç tarafı, Perry'nin yakın çevresinin anlattıkları. Oyuncuyla iyileşme toplantısında tanışan ve Perry'nin hayatını kurtardığını söyleyen Tim Harrington da konuşan isimler arasında.

Perry'nin başkalarının bağımlılık tedavisine erişebilmesi için yürüttüğü çalışmalar da belgeselde yer buluyor. Kendi hayatını düzene sokmakta zorlanan birinin, başka insanların iyileşmesine yardım etmek için gösterdiği çaba, hikâyenin üzerinde durulmayı hak eden bölümlerinden.

Matthew Perry neden öldü, ölümüne ilişkin soruşturmada ne oldu?

Matthew Perry, 28 Ekim 2023'te Los Angeles'taki evinde 54 yaşında hayatını kaybetti. Yapılan adli tıp incelemesinde ölümünün temel nedeni ketaminin akut etkileri olarak belirlendi. Ölüm kaza olarak sınıflandırıldı.

Ancak olay, Perry'nin bağımlılık geçmişi üzerinden yürütülen magazin tartışmalarının çok daha ciddi bir boyutu olduğunu da ortaya çıkardı. Oyuncuya ketamin temin edilmesine ilişkin ceza soruşturması başlatıldı ve birden fazla kişi hakkında işlem yapıldı.

Netflix belgeselinde, soruşturmayı yürüten eski federal savcı E. Martin Estrada'nın anlatımlarına da yer veriliyor.

Perry'nin ölümü, bağımlılık tedavisi gören ve savunmasız durumda bulunan ünlü kişilerin çevresinde oluşabilen çıkar ilişkilerini yeniden tartışmaya açtı. Şöhret ve para, insanın sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırabiliyor; ancak aynı koşullar, onu istismar etmeye hazır kişileri de etrafına toplayabiliyor.

Netflix'in Matthew Perry belgeselinde eksik kalan ne?

Belgesel, Perry'nin yakın arkadaşlarına ve ailesinin özel arşivine erişebilmesi sayesinde kişisel bir anlatı kuruyor. Fakat bu yaklaşımın bazı sınırları da var.

Örneğin oyuncunun Friends dizisindeki rol arkadaşları Jennifer Aniston, Courteney Cox, Lisa Kudrow, Matt LeBlanc ve David Schwimmer belgeselde yeni röportajlarla yer almıyor. Dizinin yaratıcıları Marta Kauffman ve David Crane'in tanıklıkları da bulunmuyor. Bu eksiklik, yapımı değerlendiren eleştirmenlerin dikkat çektiği noktalardan biri.

Bir başka sorun da Hollywood'un ölen yıldızlarının hayatlarını anlatırken kullandığı tanıdık yöntem. Başarı, çöküş, kişisel mücadele ve trajik son. Bu hikâyeler izleyicide güçlü duygular uyandırıyor ama bağımlılığın toplumsal ve tıbbi boyutunu geri plana itme tehlikesi taşıyor.

Perry'nin hayatı zaten yeterince acıydı. İzleyicinin onu anlaması için her görüntüsünün trajik bir sona bağlanması gerekmiyor. Üstelik oyuncu, kendi yaşadıklarını 2022'de yayımlanan anı kitabında açıkça anlatmıştı.

Bu nedenle The One About Matthew Perry belgeselinin değeri, ne kadar fazla bilinmeyen ayrıntı açıkladığından çok, Perry'nin hayatını ne ölçüde kendi sözleri ve yakınlarının tanıklıklarıyla anlatabildiğinde yatıyor.

The One About Matthew Perry Netflix'te kaç bölüm, Türkçe altyazısı var mı?

The One About Matthew Perry, 27 Ekim 2026'da Netflix'te yayımlandı. Belgesel üç bölümden oluşuyor ve bölümler yaklaşık 58–62 dakika sürüyor.

Netflix Türkiye kataloğunda yer alan belgeselin Türkçe altyazı ve Türkçe dublaj seçenekleri de bulunuyor.

Perry, ölümünden önce bağımlılıkla mücadele eden insanların kendisini yardım çalışmalarıyla hatırlamasını istediğini dile getirmişti. Bugün milyonlarca insan için hâlâ Chandler Bing olabilir. Ancak hayatının geride kalan kısmını anlatmaya çalışan bir belgeselin başarısı, seyircinin onun hakkında bildiklerini yeniden düşünmesini sağlayabilmesinde.

Şirketin kurucusu Steve Jobs, 2010 yılında dokunmatik ekranlı bilgisayarların neden kötü bir fikir olduğunu uzun uzun anlatmıştı. Görünüşe göre Apple artık aynı fikirde değil.

Steve Jobs dokunmatik MacBook hakkında ne demişti?

2010 yılında düzenlenen Back to the Mac etkinliğinde Steve Jobs, dokunmatik ekranların dizüstü bilgisayarlarda kullanılması fikrine açıkça karşı çıkmıştı.

Apple'ın kapsamlı kullanıcı testleri yaptığını belirten Jobs, dikey ekranlara sürekli dokunmanın fiziksel olarak yorucu olduğunu savunuyordu.

Hatta uzun süreli kullanım için şu ifadeyi kullanmıştı:

“Bir süre sonra kolunuz kopacakmış gibi hissediyorsunuz.”

Jobs'a göre dokunmatik yüzeyler yatay konumda kullanılmalıydı. Apple'ın MacBook ekranlarına dokunmatik özellik eklemek yerine trackpad teknolojisini geliştirmesinin arkasında da bu yaklaşım bulunuyordu.

Aradan 16 yıl geçti ve Apple, bir zamanlar ergonomik açıdan yanlış bulduğu özelliği şimdi profesyonellere yönelik en pahalı bilgisayarlarından birinde sunuyor.

Teknolojide fikirlerin değişmesi doğal. Ancak rakip üreticilerin yıllardır kullandığı bir özelliğin Apple tarafından bugün çığır açan bir yenilik olarak sunulması, şirketin pazarlama anlayışını sorgulatıyor.

Yeni MacBook Pro'nun özellikleri gerçekten devrim niteliğinde mi?

Dokunmatik ekranın kendisi yeni bir teknoloji sayılmaz. Fakat Apple'ın yeni MacBook Pro'da kullandığı bazı donanımlar oldukça iddialı.

PROLED XDR adlı çift katmanlı OLED ekran, 2.000 nit maksimum parlaklık, 120 Hz yenileme hızı ve 10.000.000:1 kontrast oranı sunuyor.

Yeni M5 Pro ve M5 Max işlemcilerle gelen bilgisayar, en yüksek yapılandırmada 128 GB birleşik bellek ve tam 16 TB depolama alanına ulaşabiliyor.

iPhone kullanıcılarının yakından tanıdığı Dynamic Island da ilk kez MacBook'a geliyor. Apple, bu alanı Siri AI, bildirimler ve canlı etkinlikler için kullanacak.

Şirket ayrıca dokunmatik ekran sayesinde üç boyutlu modellerin elle düzenlenebileceğini, müzik uygulamalarında doğrudan ekran üzerinden çalışılabileceğini belirtiyor.

Bütün bunlar etkileyici. Ancak dokunmatik ekranın gerçekten profesyonel kullanıcıların çalışma alışkanlıklarını değiştirip değiştirmeyeceğini günlük kullanım gösterecek.

Dokunmatik MacBook Pro Türkiye fiyatı ne kadar?

Yeni MacBook Pro'nun Türkiye fiyatı 14 inç M5 Pro modelinde 199.999 TL'den başlıyor. 16 inç M5 Max modelinin başlangıç fiyatı ise 332.999 TL.

Apple'ın bilgisayarları 6 Kasım 2026'da satışa sunulacak.

Türkiye'deki fiyatlar, üst düzey bilgisayarların giderek daha dar bir tüketici kitlesine hitap etmesi sorununu yeniden gündeme getiriyor.

Apple'ın yıllardır reddettiği bir teknolojiye sonunda yönelmesi kuşkusuz önemli bir karar. Ancak şirketin 2026'da dokunmatik ekranı keşfetmiş gibi davranması da en az bilgisayarın fiyatı kadar tartışmaya açık.

Steve Jobs bugün yaşasaydı kararını değiştirir miydi, bilemeyiz. Bildiğimiz şey, 2010'da ergonomik açıdan berbat bulunan bir fikrin 2026'da Apple'ın en büyük yeniliklerinden biri olarak pazarlanması.

Bu örnekler, kadınların ve erkeklerin toplumdaki konumlarının nasıl belirlendiğini anlamak açısından önemlidir. Erkek egemen toplum kavramı, özellikle ekonomik kaynakların, siyasi otoritenin ve karar alma yetkisinin cinsiyetler arasında nasıl dağıldığını açıklamak için kullanılır.

Erkek egemen toplum, toplumsal gücün ve karar alma yetkisinin ağırlıklı olarak erkeklerin elinde bulunduğu, kadınların ise çeşitli alanlarda erkeklere göre daha sınırlı fırsatlara sahip olabildiği toplumsal düzendir. Bu düzen aile ilişkilerinde, çalışma hayatında, siyasette ve kültürel normlarda kendini gösterebilir.

Erkek egemenliğinin kapsamı ve etkileri toplumların tarihsel koşullarına göre değişir. Kadınların yasal olarak erkeklerle eşit haklara sahip olması, günlük yaşamda cinsiyete dayalı eşitsizliklerin tamamen ortadan kalktığını göstermeyebilir.

Erkek egemen toplum nedir?

Erkek egemen toplum, erkeklerin siyasi, ekonomik ve toplumsal kurumlarda ayrıcalıklı konumda bulunduğu toplum yapısını tanımlar. Bu yapı, sosyal bilimlerde ataerkillik veya patriyarka kavramlarıyla ilişkilendirilir.

TÜBİTAK Bilim Ansiklopedisi'nde antropolog Serpil Altuntek, ataerkilliğin günümüzde erkeklerin prestijli toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel kurumlar üzerindeki kontrolünü ifade etmek için kullanıldığını açıklar.

Erkek egemenliğinin bulunduğu toplumlarda aile içindeki otorite erkeklerle ilişkilendirilebilir. Kadınlardan ev işleri ve çocuk bakımı gibi sorumlulukları üstlenmeleri beklenirken erkeklerin gelir elde etmesi ve önemli kararları vermesi gerektiği düşüncesi yaygınlaşabilir.

Bu toplumsal düzen, kadınların bütün haklardan yoksun bırakıldığı veya hiçbir kadının güçlü bir konumda bulunamadığı anlamına gelmez. Erkeklerin ağırlıklı olduğu kurumlarda kadın yöneticiler, siyasetçiler ve ekonomik açıdan bağımsız kadınlar da bulunabilir.

Bir toplumun erkek egemen özelliklerini değerlendirirken bireysel örneklerden hareket etmek yeterli değildir. Karar alma mekanizmalarının kimlerin kontrolünde olduğu, kaynakların nasıl paylaşıldığı ve insanların hangi engellerle karşılaştığı birlikte incelenmelidir.

Erkek egemen toplumun özellikleri nelerdir?

Erkek egemen toplumların özellikleri, ekonomik kaynakların dağılımında, aile ilişkilerinde ve toplumsal beklentilerde görülebilir. Ancak bu özelliklerin tamamının her toplumda aynı ölçüde bulunması gerekmez.

Erkek egemen toplumsal yapılarda karşılaşılabilen başlıca özellikler şunlardır:

• Siyasi ve ekonomik karar alma pozisyonlarında erkeklerin ağırlıklı olarak temsil edilmesi.
• Aile içindeki önemli kararların erkeklerin yetkisi altında görülmesi.
• Kadınların çocuk bakımı ve ev işlerinden birincil derecede sorumlu tutulması.
• Erkeklerin ekonomik geçimi sağlamak zorunda olduğunun düşünülmesi.
• Kadınların giyimlerinin, davranışlarının ve özel yaşamlarının daha yoğun biçimde denetlenmesi.
• Bazı mesleklerin veya yöneticilik görevlerinin erkeklere daha uygun görülmesi.
• Kadınların cinsiyetleri nedeniyle işe alımda, ücretlendirmede veya terfide dezavantajla karşılaşması.
• Kadınların bağımsız kararlar almasının aile veya çevre baskısıyla sınırlandırılması.

Bu özellikler, toplumdaki güç ilişkilerinin hangi beklentiler aracılığıyla sürdürülebildiğini gösterir.

Örneğin bir kadının ailesiyle ilgili kararlarda söz sahibi olamaması, aile içindeki yetki dağılımıyla ilgilidir. Aynı kadının iş yerinde yöneticilik pozisyonuna ilerlemekte zorlanması ise kurumsal düzeydeki eşitsizliklerle ilişkili olabilir.

Her iki durumun nedenleri ve sonuçları farklı olabileceğinden, karşılaşılan engellerin kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.

Erkek egemen toplum ile ataerkillik aynı anlama mı gelir?

Erkek egemen toplum ve ataerkillik kavramları günlük dilde büyük ölçüde aynı anlamda kullanılır. Ancak ataerkillik, sosyal bilimlerde erkek egemenliğini oluşturan ve sürdüren ilişkileri açıklamak için kullanılan daha kapsamlı bir kavramdır.

Patriyarka olarak da adlandırılan ataerkillik, tarihsel olarak babanın aile içindeki otoritesiyle ilişkilidir. Zaman içinde kavramın kapsamı genişlemiş ve erkeklerin toplumdaki kurumsal gücünü açıklamak için kullanılmaya başlanmıştır.

Erkek egemen toplum ifadesi ise genellikle bu güç ilişkilerinin belirli bir toplumdaki görünümünü tanımlar.

Örneğin bir ülkede siyasi yöneticilerin büyük çoğunluğunun erkek olması, erkek egemenliğinin incelenebileceği alanlardan biridir.

Bu durumun nedenlerini araştırırken kadınların siyasete katılımını sınırlayan toplumsal beklentiler, parti içi aday belirleme süreçleri, ekonomik imkânlar ve bakım sorumlulukları değerlendirilebilir. Bu ilişkiler ataerkillik araştırmalarının kapsamına girebilir.

Ataerkilliğin tarihsel gelişimi hakkında daha ayrıntılı bilgi için "Ataerkillik Nasıl Ortaya Çıktı?" başlıklı yazımız incelenebilir.

Erkek egemen toplum nasıl ortaya çıkar?

Erkek egemen toplumların ortaya çıkışı, farklı tarihsel ve ekonomik süreçlerle ilişkilendirilir. Araştırmacılar arasında bütün toplumlar için geçerli tek bir başlangıç açıklaması bulunmamaktadır.

Tarımın gelişmesi, mülkiyetin belirli gruplarda toplanması, miras sistemleri ve siyasi kurumların oluşması, erkek egemenliğinin tarihsel gelişimini açıklamak için incelenen etkenler arasındadır.

Özellikle toprak ve servetin erkek soyundan aktarılması, bazı toplumlarda erkek aile üyelerinin ekonomik otoritesini güçlendirmiştir.

Bununla birlikte erkek egemen toplumsal ilişkilerin bütün bölgelerde aynı dönemde ortaya çıktığı söylenemez. Farklı akrabalık sistemlerine ve aile düzenlerine sahip toplumların varlığı, tek bir tarihsel gelişim çizgisinden söz etmeyi güçleştirir.

Erkek egemenliğinin nasıl oluştuğunu açıklamak için tarihsel belgelerin yanında antropolojik ve arkeolojik araştırmalardan da yararlanılır.

Erkek egemen toplumlarda kadınların rolü nedir?

Erkek egemen toplumlarda kadınlara biçilen roller, çoğunlukla aile yaşamı, annelik ve bakım sorumluluklarıyla ilişkilendirilir.

Kadınların evin düzeninden, çocukların yetiştirilmesinden ve aile üyelerinin günlük ihtiyaçlarından sorumlu olması gerektiği düşüncesi, geleneksel toplumsal cinsiyet rollerinden biridir.

Bu beklentiler kadınların ekonomik yaşamdan bütünüyle uzak tutulduğu anlamına gelmez. Kadınlar tarih boyunca tarımda, ticarette, zanaatlarda ve farklı üretim alanlarında çalışmıştır.

Ancak ücretli veya ücretsiz emeklerinin karşılığını alabilmeleri, mülkiyet üzerinde hak sahibi olmaları ve ekonomik kararları verebilmeleri tarihsel ve toplumsal koşullara göre değişmiştir.

Günümüzde kadınların eğitim ve çalışma hayatındaki kazanımlarına rağmen geleneksel rol beklentileri devam edebilir.

Örneğin tam zamanlı çalışan bir kadının çocukların okul takibinden, aile içindeki sağlık randevularından ve evin günlük ihtiyaçlarından sorumlu tutulması, ücretli işin yanında ek bir emek yükü oluşturabilir.

Bu sorumlulukların eşitsiz dağılımı, kadınların dinlenmeye ve mesleki gelişime ayırabildiği zamanı azaltabilir.

Erkek egemen toplumlarda aile yapısı nasıldır?

Erkek egemen aile yapısında baba veya erkek aile üyeleri, önemli kararları verme konusunda daha fazla yetkiye sahip olabilir.

Bu yetki aile bütçesinin yönetiminde, çocukların eğitimine ilişkin kararlarda veya aile üyelerinin kişisel yaşamlarına yönelik müdahalelerde görülebilir.

Örneğin bir kız çocuğunun hangi şehirde okuyacağına ailesindeki erkeklerin karar vermesi, buna karşılık erkek çocuğa daha geniş hareket alanı tanınması cinsiyete dayalı farklı beklentilerin sonucudur.

Evlilik ilişkilerinde de benzer bir düzen ortaya çıkabilir. Kadının çalışmak için eşinin onayına ihtiyaç duyduğunun düşünülmesi veya kazandığı parayı nasıl kullanacağına tek başına karar verememesi, ekonomik ve kişisel özerkliğini sınırlandırır.

Ancak geleneksel bir aile yapısına sahip olmak, bütün aile üyelerinin baskı altında yaşadığı anlamına gelmez.

Aile içindeki görevlerin gönüllü biçimde paylaşılmasıyla kişilerin belirli rollere zorlanması arasında önemli bir fark vardır. Cinsiyete dayalı eşitsizliği değerlendirirken kararların nasıl alındığına ve aile üyelerinin tercihlerini özgürce ifade edip edemediğine bakmak gerekir.

Erkek egemen toplumlarda erkekler de baskı görür mü?

Erkek egemen toplumsal düzenlerde erkekler de geleneksel erkeklik beklentileri nedeniyle baskıyla karşılaşabilir.

Erkeklerin ekonomik açıdan başarılı olması, ailesini geçindirmesi ve duygusal açıdan dayanıklı görünmesi gerektiği yönündeki beklentiler, bireylerin yaşamlarını etkileyebilir.

Örneğin işsiz kalan bir erkek, maddi kaygılarının yanında ailesine karşı sorumluluğunu yerine getiremediği düşüncesiyle toplumsal baskı hissedebilir.

Benzer şekilde erkeklerin korkularını veya üzüntülerini açıkça ifade etmesinin küçümsenmesi, ihtiyaç duyduklarında psikolojik destek istemelerini güçleştirebilir.

Çocuk bakımını üstlenen veya aile içindeki geleneksel görev dağılımından farklı bir yaşam tercih eden erkekler de olumsuz tepkilerle karşılaşabilir.

Bununla birlikte erkeklerin karşılaştığı bu baskılar, kadınların yaşadığı ekonomik ve kurumsal eşitsizliklerle aynı sonuçları doğurmak zorunda değildir.

Ataerkillik araştırmalarında erkeklerin kendi aralarındaki sınıfsal ve toplumsal farklılıklar da dikkate alınır. Erkek egemenliğinin sağladığı ayrıcalıkların bütün erkekler arasında eşit biçimde dağıldığı varsayılmaz.

Erkek egemen zihniyet ne demektir?

Erkek egemen zihniyet, erkeklerin kadınlardan daha fazla otoriteye sahip olması gerektiğini kabul eden veya cinsiyete dayalı ayrıcalıkları olağan gören düşünce ve davranış kalıplarını ifade eder.

Bu zihniyet günlük konuşmalarda, aile içindeki ilişkilerde ve çalışma hayatındaki değerlendirmelerde ortaya çıkabilir.

Örneğin kadınların yöneticilik için yeterince kararlı olmadığı düşüncesi, liderlik yeteneğinin cinsiyet üzerinden değerlendirilmesine neden olabilir.

Kadınların giyimlerine veya dışarıda geçirdikleri zamana ilişkin kararların erkek aile üyeleri tarafından verilmesi gerektiğini savunan yaklaşımlar da benzer bir anlayışla ilişkilidir.

Erkek egemen düşünceler yalnızca erkekler tarafından benimsenmez. İnsanlar yetiştikleri çevredeki toplumsal normları öğrenip yeniden üretebilir.

Örneğin bir kadının başka bir kadını çalışmak veya çocuk sahibi olmamak istediği için eleştirmesi, geleneksel cinsiyet rollerinin kadınlar tarafından da desteklenebildiğini gösterir.

Bu nedenle erkek egemen zihniyetin incelenmesinde insanların cinsiyetlerinden önce benimsedikleri düşünceler ve davranışlar değerlendirilir.

Erkek egemen toplumlarda kadınlar çalışma hayatında hangi sorunlarla karşılaşır?

Erkek egemen toplumsal ilişkilerin çalışma hayatındaki etkileri, işe alım süreçlerinden ücretlendirmeye ve yöneticilik pozisyonlarına kadar farklı alanlarda görülebilir.

Kadınların evlilik veya annelik nedeniyle işlerinden ayrılacağı varsayımı, bazı işverenlerin kadın adaylara yönelik değerlendirmelerini etkileyebilir.

Benzer biçimde yöneticilik pozisyonlarının erkeklerle ilişkilendirilmesi, aynı niteliklere sahip çalışanların farklı değerlendirilmesine neden olabilir.

Kadınların üst düzey yönetim görevlerine ilerlemesini sınırlandıran, çoğu zaman açık biçimde ifade edilmeyen engeller cam tavan olarak adlandırılır.

Dünya Ekonomik Forumu'nun 16 Eylül 2026'da yayımladığı Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu, kadınların iş yaşamındaki temsilinin üst yönetim düzeylerine çıkıldıkça azaldığını gösteriyor.

Raporda incelenen iş gücü verilerine göre kadınların başlangıç düzeyindeki pozisyonlarda yüzde 46 olan temsili, en üst kurumsal yönetim düzeyinde yüzde 23'e düşüyor.

Aynı rapora göre incelenen 39 ekonomide kadınlar CEO pozisyonlarının ortalama yüzde 19,1'ini oluşturuyor.

Bu veriler tek başına her işe alım veya terfi kararında ayrımcılık yapıldığını kanıtlamaz. Ancak kadınların kariyer basamaklarında karşılaştığı engellerin araştırılmasını gerektiren belirgin temsil farklılıklarına işaret eder.

Erkek egemen toplumlarda kadınların siyasete katılımı neden önemlidir?

Siyasi temsil, toplum adına karar alma yetkisinin nasıl dağıldığını gösteren önemli alanlardan biridir.

Kadınların parlamentolarda, hükümetlerde ve yerel yönetimlerde daha az temsil edilmesi, siyasi kurumlara erişimdeki eşitsizliklerin incelenmesini gerektirir.

Siyasi partilerin aday belirleme süreçleri, seçim kampanyalarının maliyeti, toplumsal beklentiler ve aile içindeki bakım sorumlulukları kadınların siyasete katılımını etkileyebilir.

Kadınların siyasette daha fazla yer alması, karar alma süreçlerinde farklı toplumsal deneyimlerin temsil edilmesini sağlayabilir.

Bununla birlikte kadın siyasetçilerin sayısının artması, bütün kadınların aynı siyasi görüşleri savunacağı veya toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik aynı politikaları benimseyeceği anlamına gelmez.

Siyasi temsili değerlendirirken kadınların sayısının yanında hangi görevlerde bulundukları ve karar alma süreçlerinde ne kadar yetkiye sahip oldukları da önem taşır.

Türkiye erkek egemen bir toplum mu?

Türkiye'de kadınların ve erkeklerin ekonomik, siyasi ve toplumsal konumları arasında çeşitli farklılıklar bulunuyor. Bu farklılıklar, Türkiye'deki ataerkil ilişkilerin incelenmesinde önemli veriler sunuyor.

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 6 Mart 2026'da yayımladığı İstatistiklerle Kadın, 2025 verilerine göre kadınların yönetici pozisyonlarındaki oranı 2025 yılında yüzde 19,7 olarak gerçekleşti.

Buna karşılık aynı pozisyonlardaki erkeklerin oranı yüzde 80,3 oldu.

Kamudaki bazı üst düzey görevlerde de kadınların temsilinin oldukça düşük olduğu görülüyor.

TÜİK verilerine göre 2025 yılında Türkiye'deki valilerin yüzde 4,9'u, kaymakamların ise yüzde 5'i kadındı.

2024-2025 öğretim yılında devlet üniversitelerinde görev yapan rektörlerin yüzde 4,7'sini kadınlar oluşturuyordu. Vakıf üniversitelerinde bu oran yüzde 13,7 olarak kaydedildi.

Kadınların bazı mesleklerdeki temsilinin zamanla arttığı da görülüyor. Örneğin 2006 yılında yüzde 28,2 olan kadın hâkim oranı, 2024 yılında yüzde 46,6'ya yükseldi.

Bu göstergeler, kadınların farklı meslek ve yönetim alanlarına katılımında ilerlemeler yaşanmasına rağmen üst düzey karar alma pozisyonlarında erkek ağırlığının devam ettiğini ortaya koyuyor.

Türkiye'nin toplumsal cinsiyet ilişkilerini değerlendirirken yalnızca yöneticilik oranlarına bakmak yeterli değildir. Kadınların iş gücüne katılımı, ücretsiz bakım yükü, mülkiyet haklarına fiilî erişimi ve şiddetten korunma olanakları da araştırılmalıdır.

Erkek egemen toplumlarda kadınların bedeni neden denetlenir?

Kadınların giyimi, cinselliği, evlilik kararları ve doğurganlığı üzerindeki toplumsal denetim, ataerkillik araştırmalarında ele alınan konular arasındadır.

Bazı toplumlarda kadınların dış görünüşleri ailelerinin saygınlığıyla ilişkilendirilir. Bu nedenle kadınların kıyafet seçimleri veya sosyal ilişkileri, erkeklerin benzer davranışlarından daha yoğun biçimde denetlenebilir.

Evlilik öncesi cinsel ilişkiye yönelik farklı ahlaki beklentiler de bu kapsamda değerlendirilebilir.

Örneğin erkeklerin cinsel deneyimlerinin olağan karşılandığı bir çevrede kadınların aynı davranış nedeniyle damgalanması, cinsiyete dayalı çifte standart oluşturur.

Kadınların doğum yapma kararlarının aile üyeleri veya toplumsal beklentiler tarafından şekillendirilmesi de kişisel özerklik açısından önemlidir.

Bu tür uygulamalar her toplumda aynı biçimde görülmez. Kadınların karşılaştığı denetim, yaşadıkları çevreye, ekonomik bağımsızlıklarına ve mevcut hukuki korumalara göre farklılaşabilir.

Erkek egemen toplum ile toplumsal cinsiyet eşitsizliği arasındaki ilişki nedir?

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, insanların cinsiyetleri nedeniyle haklara ve fırsatlara eşit koşullarda erişememesiyle ilgilidir.

Erkek egemen toplum kavramı ise bu eşitsizliklerin oluşabildiği toplumsal güç ilişkilerini açıklamak için kullanılır.

Örneğin kadınların yöneticilik pozisyonlarında daha az temsil edilmesi bir toplumsal cinsiyet eşitsizliği göstergesi olabilir.

Yöneticilik becerilerinin erkeklerle ilişkilendirilmesi, işe alım ve terfi süreçlerinde erkek çalışanların tercih edilmesi veya kadınların bakım sorumlulukları nedeniyle kariyerlerine ara vermek zorunda kalması, bu temsil farkının olası nedenleri arasında incelenebilir.

Ancak belirli bir eşitsizliğin nedenini ortaya koymak için ilgili kurumun koşullarını ve mevcut verileri değerlendirmek gerekir.

Kadınların veya erkeklerin farklı tercihler yapması tek başına ayrımcılığın kanıtı değildir. Bu tercihlerin hangi koşullarda oluştuğu ve kişilerin seçeneklerinin cinsiyetleri nedeniyle sınırlandırılıp sınırlandırılmadığı önem taşır.

Erkek egemen toplum feminizm tarafından neden eleştirilir?

Feminist yaklaşımlar, erkek egemen toplumsal yapıların kadınların haklarını ve yaşam olanaklarını nasıl etkilediğini inceler.

Bu eleştiriler özellikle kadınların siyasi temsili, ekonomik bağımsızlığı, bedenleri üzerindeki karar yetkisi ve şiddetten korunma hakkı üzerinde yoğunlaşır.

Farklı feminist kuramlar erkek egemenliğinin kaynaklarını ve çözüm yollarını farklı biçimlerde açıklar.

Liberal feminist yaklaşımlar hukuki eşitliğe, eğitim ve çalışma yaşamındaki ayrımcılığın giderilmesine önem verir.

Radikal feminist yaklaşımlar, erkek egemenliğini toplumsal ilişkilerin farklı alanlarına yerleşmiş bir güç sistemi olarak inceler.

Marksist ve sosyalist feminist yaklaşımlar ise ekonomik üretim ilişkileriyle kadınların ücretli ve ücretsiz emeği arasındaki bağlantılara odaklanır.

Bu kuramlar arasında önemli görüş ayrılıkları bulunsa da kadınların cinsiyetleri nedeniyle karşılaştığı eşitsizlikler temel araştırma konuları arasında yer alır.

Erkek egemen toplum değişebilir mi?

Erkek egemen toplumsal ilişkiler tarih boyunca değişime uğramıştır. Kadınların eğitim hakkının genişlemesi, siyasi haklar kazanması ve ekonomik yaşama daha fazla katılması bu dönüşümün önemli örnekleridir.

Ancak toplumsal değişim yalnızca yasaların kabul edilmesiyle tamamlanmaz.

Kadınların çalışma hakkına sahip olması, işe alım süreçlerinde cinsiyet ayrımcılığıyla karşılaşmayacaklarını garanti etmez. Benzer şekilde erkeklerin çocuk bakımına katılmasının önünde yasal bir engel bulunmaması, bakım sorumluluklarının ailelerde eşit paylaşıldığı anlamına gelmez.

Toplumsal cinsiyet eşitliğinin geliştirilmesi için ayrımcılıkla mücadele eden hukuki düzenlemelerin uygulanması, eğitim ve istihdam fırsatlarının iyileştirilmesi ve bakım hizmetlerine erişimin artırılması önem taşır.

Kadınların ve erkeklerin yaşamlarına ilişkin kararları baskı altında kalmadan verebilmesi, bu alandaki politikaların değerlendirilmesinde temel ölçütlerden biridir.

Erkek egemenliğinin günümüzdeki biçimleri farklı ülkelerde ve toplumsal gruplarda değişiklik gösterdiğinden, eşitsizliklere yönelik çözümlerin de mevcut koşullara göre geliştirilmesi gerekir.

Dizi maliyetleri 30 milyon TL'yi buldu

Dünya basınında da yer alan Türk dizilerinin maliyet sorunu, Bakanlık tarafından çözüme kavuşturulmaya çalışılsa da pek çok dizinin bölüm başı maliyetinin 30 milyon TL'yi bulduğu açıklanmıştı. Oyuncuların milyonluk bölüm başı ücretlerinde indirim yapıp yapmayacağı ise merak konusu.

Ünlü isimlerin bölüm başı ücretleri

Sezonun en yüksek ücretlerini alan ünlüler şu şekilde sıralandı...

1927: Atatürk'ün himayesinde "Çocuk Bayramı"

1921'de milli bayram kimliği kazanan 23 Nisan, Mustafa Kemal Atatürk'ün vizyonuyla 1927 yılında ilk kez "Çocuk Bayramı" olarak kutlandı. TBMM arşivinde yer alan 24 Nisan 1927 tarihli Hakimiyet-i Milliye gazetesi kupürü, o günün heyecanını "Çocuk Bayramı Sevinçle Kutlandı" manşetiyle tarihe not düştü.

Uluslararası boyuta taşınan tek bayram

23 Nisan'ın resmi adı yıllar içinde evrilerek 1983 yılında bugünkü haline ulaştı: "Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı". 1979 yılından itibaren uluslararası bir kimlik kazanan bayram, dünyada çocuklara armağan edilen ilk ve tek bayram olma özelliğini koruyor. Türkiye, her yıl dünyanın dört bir yanından gelen çocukları ağırlayarak bu coşkuyu tüm insanlıkla paylaşmaya devam ediyor.

Arşivden kareler

Meclis arşivindeki fotoğraflarda, ilk bayram kutlamalarına katılan miniklerin şık kıyafetleri, ellerindeki bayraklar ve yüzlerindeki saf sevinç dikkati çekiyor. O günlerden bugüne 23 Nisan, çocukların en büyük bayramı olarak kutlanmaya devam ediyor.

Bisiklet ve oyuncaklarda fiyatlar

Kataloğun çocuklara yönelik bölümünde 15 jant bisiklet 2.999 TL'den satışa sunuluyor. Manyetik yapı blokları, lisanslı puzzlelar ve eğitici kitaplar da indirimli listede yer alıyor. Ayrıca dijital baskılı kaymaz taban halılar ve çocuk koltukları da uygun fiyatlı seçenekler arasında bulunuyor.

Teknoloji ürünleri ve oyuncu koltuğu

Cam temizleme robotu 4.599 TL, dikiş makinesi ise indirimli fiyatıyla raflarda yer alıyor. Ergonomik tasarımlı oyuncu koltuğu ise 3.999 TL'den satışa sunuluyor.

Volta motosikletler satışta

A101'in bu haftaki kataloğunda ulaşım ürünleri de dikkat çekiyor. Üç tekerlekli moped VT5 Pro 89.990 TL, şehir içi kullanıma yönelik RSX5 150 CC benzinli motosiklet ise 64.990 TL'den alıcı buluyor.

Peki haftaya A101'de neler var? İşte 23 Nisan "Aldın aldın" A101 kataloğu...

Mutfakta tasarruf: Sebze ve meyvede indirim

16-19 Nisan tarihlerinde geçerli olan "Tazenin Yıldızları" kampanyasında temel gıda ürünlerinde yüzde 38'e varan indirimler göze çarpıyor. Soğanın kilogram fiyatı 9,90 TL'ye, patates ise 17,90 TL'ye kadar geriledi. Meyve reyonunda Starking elma 69,50 TL, Deveci armut 79,50 TL, kivi ise 109,50 TL'den satılıyor.

İşte 16-19 Nisan A101 "Tazenin Yıldızları" kataloğu...

Dondurmada yüzde 25 indirim

Havaların ısınmasıyla birlikte Freedo markalı dondurmalarda yüzde 25'e varan indirimler dondurma severleri bekliyor. Temel gıda grubunda ise çay, yağ ve peynir çeşitlerinde cazip fiyatlar dikkat çekiyor.

Temizlik ürünlerinde yüzde 50'yi aşan indirim

Temizlik kategorisinde dev markaların deterjan ve yumuşatıcı ürünlerinde yüzde 50'yi aşan indirim oranları, bütçe dostu bir alışveriş imkanı sağlıyor. Kampanya kapsamındaki ürünlerin stoklarla sınırlı olduğu için müşterilerin acele etmesi gerektiği belirtildi.

Bu hafta A101'de neler var? 18 Nisan 2026 Haftanın Yıldızları kataloğunda hangi indirimler var? İşte 18-24 Nisan A101 Haftanın Yıldızları kataloğu...