Kanser teşhis ve tedavisindeki gelişmelere rağmen, özellikle genç yetişkinlerde bazı kanser türlerinde belirgin bir yükseliş yaşanıyor. Uzmanlar, bu tabloyu modern çağın “sessiz epidemisi” olarak tanımlanan obeziteyle ilişkilendiriyor.

11 kanser türünde risk artışı

Araştırmaya göre özellikle 20’li, 30’lu ve 40’lı yaşlarda daha sık görülmeye başlayan kanser türleri arasında tiroid, pankreas, bağırsak, karaciğer, böbrek, meme, yumurtalık ve rahim zarı kanserleri öne çıkıyor.

Bunun yanı sıra safra kesesi kanseri, multipl miyelom ve ağız kanserlerinde de dikkat çekici artış kaydedildi.

Obezite en güçlü risk faktörü

Bilim insanları, sigara kullanımındaki düşüşe ve erken teşhis imkanlarının artmasına rağmen genç yaş grubunda yükselen riskin en önemli nedeninin fazla kilo olduğunu belirtiyor.

Araştırma verilerine göre sağlıklı kilonun korunması halinde rahim zarı kanserlerinin yüzde 35’i, böbrek kanserlerinin yüzde 27’si ve bağırsak kanserlerinin yüzde 20’si önlenebilir.

Uzmanlara göre obezitenin neden olduğu kronik inflamasyon ve hormonal değişimler, kanser hücrelerinin gelişmesi için uygun ortam oluşturuyor.

Uzmanlardan erken önlem çağrısı

Araştırmacılar, kanserin artık yalnızca ileri yaş hastalığı olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor. Genç yaşta sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve kilo kontrolünün kanser riskini azaltmada kritik rol oynadığı belirtiliyor.

"Bana öğret" dedi, o gün bugündür devam ediyor

1999 depreminden sonra yaşadığı psikolojik etkilerden dolayı İstanbul'dan ayrılma kararı verdiğini belirten Yücesan, "Giresun'a geldikten sonra ustamın dükkanının önünden geçerken sohbet ettik. Dükkanı kapatacağını söyledi. 'Bu Çin malı bıçaklarla uğraşamıyorum, öğrenecek kimse de yok' deyince ben de 'Bana öğret' dedim. Ertesi gün sabah 6'da dükkana gittim, o gün bu gündür devam ediyorum" ifadelerini kullandı.

Giresun bıçağının isimleri ve hikayeleri

Giresun bıçağının Türkiye ve dünyada başka bir yeri olduğuna dikkat çeken Yücesan, "Kentte üretilen bıçaklar yalnızca birer kesici alet değil, her biri ayrı bir isim ve hikaye taşır. Giresun Saldırması, Yılan Dili, Sepet bıçağı, Kanun bıçağı gibi çeşitlerimiz var. 'Kanun bıçağı' sivri uçlu bıçakların yasaklandığı dönemde ucu yuvarlatılarak yapılmış. 'Giresun Saldırması' ise koltuk altından rahat çekilebilmesi için özel kavisli bir yapıya sahip" dedi.

"26 yıldır pazar günü dahil dükkandan çıkmadım"

Mesleğine 40 yaşından sonra başlamasına rağmen büyük bir özveri içinde çalıştığını aktaran Yücesan, "26 yıldır pazar günü dahil dükkandan çıkmadım. Bu iş sabır ve emek ister. Yeni nesil biraz daha hızlı sonuç almak istiyor ama bu meslek göz nuru ister. 2010 yılında 'Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı' olarak onay verildi. Oğlum da bu işi öğrendi, yıllarca birlikte çalıştık ama geçim sıkıntısı nedeniyle başka şehre gitti. Bu kültürün devam etmesini istiyorum. Çünkü biz burada sadece demiri dövmüyoruz, Giresun'un kimliğini yaşatıyoruz" diye konuştu.

"Böbreği büyüten ve kistlerle dolduran ilginç bir hastalık"

Nefroloji Uzmanı Dr. Mehmet Tuncay, "Genetik polikistik böbrek hastalığı, böbrek yetmezliğinin en önemli sebeplerinden biri. Bu hastalık genetik bir sebep nedeniyle böbreği çok büyüten, tamamını kistlerle dolduran ilginç bir hastalık. Ameliyat çok kısa sürdü ve hastamızın karnından yaklaşık 50 santim uzunluğunda, 8 kilo ağırlığında bir böbrek çıkardık" ifadelerini kullandı.

30 dakikalık başarılı operasyon

Genel Cerrahi ve Organ Nakli Uzmanı Doç. Dr. Yücel Yüksel, "Böbrek bu kadar büyüyünce diğer organlara da bası yapıyordu. Hastanın nefes almasını dahi engelliyor, bağırsak alışkanlıklarını, beslenmesini bozuyordu. Bizim ameliyatımız 20-25 dakika sürdü. Bu kadar büyük bir böbrek için bu çok iyi bir süre" dedi.

"Kuş gibi hafif hissediyorum"

Ameliyattan sonra kendisini sağlıklı hissettiğini söyleyen Mustafa Doğan, "Ameliyat sonrası kendimi kuş gibi hafif hissediyorum. Daha önce nefes alamazdım, yürüyemezdim. Karnımda 8 kiloluk böbrek vardı. Normal bir böbrek yarım kilo bile değildir ama benimki 8 kiloyu aşmıştı. Yürürken, eğilirken, doğrulurken çok zorlanırdım. Şimdi daha iyiyim" diye konuştu.

Temiz olmayan ev duygusal rahatsızlık yaratıyor

Araştırmaya göre Türkiye'de yaşayanların yüzde 95'i ev temizliğini "çok önemli" olarak değerlendiriyor. Katılımcıların yüzde 35'i ev temiz olmadığında "rahatsızlık", yüzde 23'ü "stres ve huzursuzluk", yüzde 14'ü ise "kaygı" hissettiğini belirtiyor. Kadınlar yüzde 27 oranla evi temiz olmadığında stres ve huzursuzluk hissederken, erkeklerin yüzde 18'i "rahatsız olurum ama erteleyebilirim" yanıtını veriyor.

Türkiye sık temizliyor

Araştırma, Türkiye'de temizlik sıklığının oldukça yüksek olduğunu gösteriyor. Katılımcıların yarısı günlük küçük temizlik ve haftalık genel temizlik rutini uygularken, yüzde 23'lük bir kesim her gün detaylı temizlik yaptığını belirtiyor. Ortalama süpürme sıklığının haftada 4 kez olduğu görülüyor. Katılımcıların yüzde 55,1'i haftada 5-6 kez evini süpürüyor.

Temizlikte kontrol kullanıcıda

Türkiye'de yaşayanların büyük çoğunluğu temizlik sürecini başkasına devretmek yerine kendisi yönetmeyi tercih ediyor. Katılımcıların yalnızca yüzde 8'i temizlik için destek alıyor. Bu durum, temizlikte kontrolün kullanıcıda kalmasının önemini ve kullanılan ürünlerin performans beklentisini artırıyor.

Teknoloji destekli çözümler yükselişte

Araştırmaya göre ideal bir ev temizliğinde katılımcıların yüzde 75,3'ü paspas gibi manuel ürünleri tercih etmeye devam ediyor. Bununla birlikte teknoloji destekli çözümler de hızla yükseliyor: Kablolu süpürge kullanım oranı yüzde 64,1, kablosuz süpürge yüzde 51, robot süpürge yüzde 43,3. Özellikle genç kullanıcılar arasında kablosuz ve robot süpürge tercihinin daha yüksek olması, gelecekte temizlik alışkanlıklarının teknoloji odaklı dönüşeceğine işaret ediyor.

Robot süpürge kullanıcıları için en önemli motivasyonlar yüzde 48 ile zaman tasarrufu, yüzde 47,3 ile evde yokken çalıştırabilme imkânı ve yüzde 38,3 ile günlük temizlik yükünü azaltma olarak öne çıkıyor. Islak zemin temizleyici tercihinde ise en önemli kriter yüzde 46,9 ile "güçlü temizlik performansı" olurken, hızlı müdahale ve temizlik sonrası hijyenik his yüzde 40,6 ile takip ediyor.

Araştırma ne diyor?

2013'te Social Forces'ta yayımlanan araştırmaya göre, yakın bir arkadaşın boşanması, bireyin kendi evliliğini sonlandırma ihtimalini ciddi ölçüde artırabiliyor. Araştırmada, özellikle yakın arkadaş çevresinde yaşanan boşanmaların etkisinin daha belirgin olduğu, bu etkinin yalnızca doğrudan arkadaşlarla sınırlı kalmayıp daha geniş sosyal çevreye de yayılabildiği vurgulanıyor.

Yüzde 75'e varan artış

Çalışmanın en çarpıcı bulgularından biri oranlar. Araştırmaya göre, yakın arkadaşları boşanan kişilerin kendi evliliklerini bitirme olasılığı yaklaşık yüzde 75'e kadar artabiliyor. Bu durum, sosyal ilişkilerin bireysel kararlar üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.

Sosyal etki nasıl oluşuyor?

Bilim insanları bu etkiyi, sosyal çevredeki davranış ve normların bireyleri etkilemesiyle açıklıyor. Bir arkadaşın boşanması, evlilik kurumuna bakış açısını değiştirebiliyor, kişilerin kendi ilişkilerini sorgulamasına neden olabiliyor ve sosyal destek mekanizmalarını harekete geçirebiliyor. Uzmanlara göre bu süreçte bireyler, kendi ilişkilerini daha eleştirel değerlendirme eğilimine girebiliyor.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Lokomotif Haber (@lokomotifhabercom)'in paylaştığı bir gönderi

"Tüm köy seferber oldu"

Sosyal medyada paylaşılan görüntüler ve yorumlar kısa sürede dünya çapında ilgi gördü. Bir kullanıcı, "Türkiye'de bir çocuk 10 saat boyunca kayboldu, tüm köyü onu bulmak için seferber oldu. 3 kilometreden fazla uzakta, bir tepede uyuklarken bulundu, dünyada hiçbir şeyi umursamadan tamamen rahat bir şekilde" yorumunda bulundu.

Dünyadan yorumlar yağdı

"Keşke dünyada sadece böyle haberler çıksa", "Hayatımda bu seviyede rahatlık istiyorum", "Olmak istediğim kişi" gibi yorumlar, minik Emir'in tatlı uykusunun ne kadar çok kişiye umut ve neşe verdiğini gösterdi.

Anneler için 10 günlük başvuru süreci

Düzenlemenin yasalaşmasıyla birlikte sürecin hızla işleyeceğini belirten Bakan Göktaş, annelerin 10 gün içerisinde başvurularını yapabileceğini ifade etti. Bakanlığın resmi internet sayfaları üzerinden tüm detayların paylaşılacağını vurgulayan Göktaş, "Bütün anneler sayfamızdaki açıklamalarımızı takip edebilirler" dedi.

Doğum izni toplamda 24 haftaya yükseldi

Yeni düzenleme, hem kamu hem de özel sektörde çalışan anneler için önemli iyileştirmeler içeriyor. Kanun kapsamında daha önce uygulanan süreler artırılarak; doğum öncesi 8 hafta ve doğum sonrası 16 hafta olmak üzere toplam doğum izni süresi 24 haftaya yükseltildi.

Düzenlemenin detayları

• Doğum öncesi çalışma esnekliği: Sağlık durumu uygun olan kadın çalışanlar, doktor raporuyla doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışabiliyordu. Yeni düzenleme ile bu süre 2 haftaya çekildi.

• Mevcut izinliler için geçiş hakkı: Analık izni süresi dolmuş ancak 1 Nisan 2026 itibarıyla doğumdan sonraki 24 haftalık süreyi henüz tamamlamamış olan personele, talep etmeleri durumunda 8 haftalık ilave izin hakkı tanınacak.

• Babalık izninde eşitlik: Özel sektör çalışanları için babalık izni süresi, memurlarda olduğu gibi 10 güne çıkarılarak standart hale getirildi.

• Koruyucu ailelere destek: Yanına çocuk yerleştirilen ailelere, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren talepleri doğrultusunda 10 gün izin verilecek.

Uzmanlar uyarıyor: "Kene asla elle çıkarılmamalı"

Enfeksiyon hastalıkları uzmanları, kene ısırığına maruz kalan vatandaşların yaptığı en büyük hatanın keneyi çıplak elle ya da geleneksel yöntemlerle (alkol, sigara ateşi vb.) çıkarmaya çalışmak olduğunu vurguluyor. Bu tür müdahaleler virüsün vücuda yayılma riskini artırıyor.

Korunmanın altın kuralları

Uzmanların temel tavsiyeleri şunlar:

• Doğru kıyafet seçimi: Açık renkli kıyafetler tercih edilmeli, pantolon paçaları çorapların içine sokulmalı.

• Vücut kontrolü: Eve dönüldüğünde koltuk altı, diz arkası ve kulak arkası gibi bölgeler dikkatle incelenmeli.

• Müdahale etmeyin: Kene yapışması tespit edilirse en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı.

Belirtilere dikkat!

Kene temasından sonraki 1 ila 3 gün (en geç 9 gün) içinde ortaya çıkan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, halsizlik, kas ağrısı ve bazen kusma gibi belirtiler KKKA habercisi olabilir. Bu belirtiler görüldüğü anda vakit kaybetmeden bir uzmana görünmek hayati önem taşıyor.

Doğa harikaları arasında bazıları var ki bildiğimiz tüm kuralları altüst ediyor. Venezuela sınırlarında yer alan ve dünyanın en yüksek şelalesi olarak kabul edilen Angel Falls, yalnızca yüksekliğiyle değil, sergilediği ilginç doğa olayıyla da dikkat çekiyor.

Suyun bir kısmı yere ulaşmıyor

Toplam yüksekliği 979 metre olan şelalenin kesintisiz düşüşü yaklaşık 807 metreyi buluyor. Bu devasa yükseklik nedeniyle yukarıdan dökülen su, yere ulaşmadan önce rüzgarın etkisiyle parçalanarak sis haline geliyor.

Bu nedenle şelaleye uzaktan bakıldığında suyun gökyüzünde kaybolduğu izlenimi oluşuyor.

Şelale, “Şeytan Dağı” olarak bilinen Auyán-tepui adlı dev kaya oluşumunun zirvesinden akıyor. Bu düz tepeli dağlar, dünyanın en eski jeolojik yapıları arasında yer alıyor ve bölgeye “kayıp dünya” görünümü kazandırıyor.

Yoğun ormanlarla çevrili bu alan, aynı zamanda UNESCO koruması altındaki Canaima Ulusal Parkı içinde bulunuyor.

Adı bir pilottan geliyor

Şelale dünya tarafından 1930’lu yıllarda Amerikalı pilot Jimmie Angel sayesinde tanındı. Ancak bölgenin yerli halkı olan Pemonlar, bu doğa harikasını yüzyıllardır “Kerepakupai Merú” adıyla biliyordu.

Doğa ile fizik birleşince ortaya çıkan manzara

Uzmanlara göre burada yaşanan durum tamamen fizik kurallarıyla ilgili. Su, bu kadar uzun mesafeden düşerken hava direnciyle parçalanıyor ve küçük damlacıklara ayrılarak atmosfere karışıyor.

Ortaya çıkan görüntü ise adeta bulutlardan süzülen bir su perdesini andırıyor.

Ulaşmak da en az kendisi kadar zor

Bu eşsiz şelaleyi görmek isteyenleri oldukça zorlu bir yolculuk bekliyor. Bölgeye genellikle küçük uçaklarla ulaşılıyor, ardından saatler süren nehir yolculuğu ve yürüyüş yapılıyor.

Tüm zorluklara rağmen Angel Falls, dünyanın en etkileyici doğa harikalarından biri olarak kabul edilmeye devam ediyor.

Türkiye’de yükselen enflasyon ve yaşam maliyetleri, çalışma hayatında dengeleri kökten değiştirdi. Özellikle büyük şehirlerde maaşların giderleri karşılamada yetersiz kalması, diplomalı profesyonelleri ikinci bir iş arayışına itti. Bir dönem düşük vasıfla özdeşleştirilen kuryelik sektörü ise bugün eğitimli orta sınıfın yeni geçim alanlarından biri haline geldi.

Mesai bitiyor, ikinci vardiya başlıyor

Başta İstanbul olmak üzere büyük şehirlerde çalışan beyaz yakalılar için iş, akşam saatlerinde bitmiyor. Saat 18.00 sonrası ofislerden çıkan birçok çalışan, kısa bir aranın ardından motosikletine ya da aracına geçerek teslimat yapmaya başlıyor.

Bankacılar, mühendisler ve farklı sektörlerden profesyoneller; kira, fatura ve kredi borçlarını dengelemek için akşam saatlerinde adeta ikinci bir mesaiye giriyor.

Şirket kurup kurye olanlar artıyor

Bu dönüşüm yalnızca sahada değil, resmi kayıtlarda da kendini gösteriyor. “Posta ve kurye faaliyetleri” kapsamında açılan şahıs şirketlerinde son yıllarda dikkat çekici bir artış yaşanıyor.

Birçok çalışan, gündüz sigortalı işine devam ederken akşamları kendi şirketi üzerinden dijital platformlara hizmet veriyor. Böylece ek gelir, maaşın yerini tamamlayan zorunlu bir kaleme dönüşüyor.

Üniversite mezunları sahada

Sektördeki değişim, çalışan profilini de tamamen dönüştürdü. Artık sahada yalnızca geleneksel kurye profili değil; çift dil bilen mühendisler, atanamayan öğretmenler ve farklı alanlarda eğitim almış gençler yer alıyor.

Uzmanlara göre bu tablo, Türkiye’de orta sınıfın ekonomik baskı altında yeni çözüm yolları geliştirdiğinin en somut göstergelerinden biri.

“Kiramı ödemek için paket taşıyorum”

Bir banka çalışanı yaşadığı süreci şu sözlerle özetliyor:

“Gündüz müşterilerin borçlarını yapılandırıyorum, akşam ise kendi kiramı çıkarabilmek için sipariş taşıyorum. Eskiden tanıdık birine görünmemek için çekiniyordum, şimdi bu iş benim için zorunluluk.”

Motosiklet sayısı rekor kırdı

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de trafiğe kayıtlı motosiklet sayısı 7 milyonu aşarak tarihi zirveye ulaştı.

Son yıllarda hızla artan bu sayı, kuryeliğin yalnızca bir meslek değil, aynı zamanda geniş kesimler için bir “ek gelir modeli” haline geldiğini ortaya koyuyor.

Yeni normal: Çift mesai

Uzmanlara göre bu tablo geçici değil. Artan maliyetler karşısında tek maaşın yetersiz kalması, çift mesaiyi özellikle büyük şehirlerde kalıcı bir çalışma modeline dönüştürüyor.

Beyaz yakalılar için artık kariyer planı kadar “ek gelir stratejisi” de hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiş durumda.

Kars beyaza büründü

Kars’ın Sarıkamış ilçesinde gece saatlerinde başlayan kar yağışı kısa sürede etkisini artırdı. İlçe merkezi beyaz örtüyle kaplanırken kar kalınlığı 15 santimetreyi geçti.

Ağaçlar ve araçlar kar altında kalırken vatandaşlar “yaz geldi derken kış geri geldi” sözleriyle şaşkınlıklarını dile getirdi. Karayolları ekipleri ise yolların kapanmaması için çalışmalarını sürdürdü.

Erzurum’da tipi sürücülere zor anlar yaşattı

Erzurum’da özellikle yüksek kesimlerde kar ve tipi etkili oldu. 2 bin 885 rakımlı Palandöken Geçidi’nde yoğun kar yağışı nedeniyle görüş mesafesi düştü.

Bazı noktalarda kar birikintileri metrelerce yüksekliğe ulaşırken, keskin virajlar ve tipi sürücüler için risk oluşturdu. Ekipler ulaşımın aksamaması için yoğun çaba harcadı.

Bolu’da köylüler yolu kendi imkanlarıyla açtı

Bolu’nun Yazıören köyünde kar yağışı yayla yollarını kapattı. Bunun üzerine köylüler traktörlerine kepçe takarak devrilen ağaçları ve biriken karları temizledi.

Vatandaşların kendi imkanlarıyla yürüttüğü çalışma sayesinde kapalı yollar yeniden ulaşıma açıldı.

Ardahan’da ulaşım aksadı

Ardahan’da sabah saatlerinde etkili olan kar yağışı ve tipi, şehir genelinde ulaşımı olumsuz etkiledi.

Yetkililer, özellikle yüksek kesimlerde seyahat edecek sürücüleri dikkatli olmaları konusunda uyardı.

Nisan ayının son günlerinde gelen kar yağışı, Türkiye’nin farklı bölgelerinde alışılmadık görüntüler ortaya çıkardı. Uzmanlar, yüksek kesimlerde bu tür hava olaylarının kısa süreli de olsa görülebileceğini belirtiyor.

İstanbul’da son haftalarda etkili olan yağışlar su seviyelerinde önemli bir toparlanma sağladı. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi verilerine göre 25 Nisan itibarıyla baraj doluluk oranı yüzde 71,07 olarak ölçüldü. Ancak bu artışa rağmen oran, geçen yılın aynı dönemindeki seviyelerin altında kaldı ve uzmanlar temkinli olunması gerektiğini vurguladı.

Doluluk oranı dipten döndü

Kente su sağlayan barajlarda doluluk oranı, geçtiğimiz kasım ve aralık aylarında yüzde 18 seviyelerine kadar gerilemişti.

Son yağışlar ve Melen ile Yeşilçay regülatörlerinden sağlanan su desteğiyle birlikte oran yeniden yükselişe geçti. Yılbaşından bu yana Melen’den 213 milyon metreküp, Yeşilçay’dan ise 86 milyon metreküp su temin edildi.

Buna rağmen 25 Nisan 2025’te yüzde 81,71, 2024’te ise yüzde 83 seviyelerinde olan doluluk oranının bu yıl daha düşük kalması dikkat çekti.

“Suyumuz sınırlı, tasarruf şart”

İSKİ Genel Müdürü Şafak Başa, doluluk oranındaki artışı değerlendirdiği açıklamasında önemli uyarılarda bulundu.

Başa, “Su havzalarımıza bahar geldi. Ancak sınırlı bir kaynak olan suyumuzu korumanın yolu tasarruf alışkanlığından geçiyor” dedi.

Bireysel tüketimin yüzde 15 azaltılması durumunda büyük bir kazanım sağlanabileceğini belirten Başa, bunun Alibey Barajı’nın beş katı kadar suyun kurtarılması anlamına geldiğini ifade etti.

En fazla su banyoda harcanıyor

İSKİ’nin paylaştığı verilere göre evlerdeki su tüketiminin yaklaşık yüzde 70’i banyo ve tuvalette gerçekleşiyor.

Kurum, vatandaşlara günlük hayatta uygulanabilecek basit ama etkili tasarruf yöntemlerini şöyle sıraladı:

• Damlatan muslukların tamir edilmesi
• Duş süresinin kısaltılması
• Çamaşır ve bulaşık makinelerinin tam dolmadan çalıştırılmaması
• Sebze ve meyvelerin kap içinde yıkanması
• Araç yıkamada hortum yerine kova kullanılması

Tasarruf alışkanlığı kalıcı olmalı

Yetkililer, yağışların geçici rahatlama sağladığını ancak su kaynaklarının sürdürülebilirliği için tasarrufun kalıcı bir alışkanlık haline getirilmesi gerektiğini vurguluyor.

İstanbul’da su seviyeleri yükselmiş olsa da, uzmanlara göre bilinçli tüketim olmadan bu dengeyi korumak mümkün değil.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından 25 Nisan Dünya Sıtma Günü kapsamında yayımlanan son rapor, küresel tabloyu bir kez daha gözler önüne serdi. 2024 yılında dünya genelinde tam 282 milyon sıtma vakası kaydedilirken, hastalık nedeniyle 610 bin kişi hayatını kaybetti.

Sıtma, dişi anofel sivrisinekleri aracılığıyla bulaşan paraziter bir hastalık olarak biliniyor. Uzmanlar, hastalığın önlenebilir ve tedavi edilebilir olmasına rağmen özellikle düşük gelirli bölgelerde hâlâ büyük bir tehdit oluşturduğuna dikkat çekiyor.

En büyük yük Afrika’da

Küresel vakaların yaklaşık yüzde 94’ü Afrika kıtasında görülüyor. 2024 verilerine göre bölgede 265 milyon kişi sıtmaya yakalandı, 579 bin kişi hayatını kaybetti. Özellikle 5 yaş altı çocuklar, ölümlerin yaklaşık yüzde 75’ini oluşturuyor.

Salgının en yoğun görüldüğü ülkeler arasında Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Etiyopya ve Mozambik öne çıkıyor.

Aşı ve önlem çalışmaları hızlandı

Son yıllarda sıtmaya karşı geliştirilen aşılar umut verici bir tablo çiziyor. 2023 itibarıyla önerilen yeni nesil aşılarla birlikte, riskli bölgelerde çocuklara yönelik aşılama çalışmaları genişletildi. Küresel sağlık girişimleri sayesinde 2000-2023 yılları arasında yaklaşık 2,2 milyar vakanın önlendiği tahmin ediliyor.

Uzmanlar, korunma için:

• İlaçlı cibinlik kullanımı
• Sivrisinek temasını azaltacak önlemler
• Belirti görüldüğünde hızlı tedavi

gibi adımların hayati önem taşıdığını vurguluyor.

Türkiye’de yerli vaka yok

Türkiye’de ise Sağlık Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalar sonucunda yerli sıtma vakaları tamamen ortadan kaldırıldı. 2010’dan bu yana görülen vakaların tamamının yurt dışı kaynaklı olduğu belirtiliyor.

Küresel ölçekte ise tablo hâlâ ciddi: Sıtma, özellikle çocuklar için ölümcül olmaya devam ederken, uzmanlar “mücadelede hız kesilmemesi” gerektiği konusunda uyarıyor.

Son dönemin popüler oyuncaklarından Labubu figürleri, bu kez satış başarılarıyla değil, üretim sürecine ilişkin ciddi iddialarla gündemde. ABD merkezli Campaign for Uyghurs tarafından yapılan analizlerde, ürünlerde kullanılan bazı hammaddelerin “yasaklı pamuk” kapsamında değerlendirildiği öne sürüldü.

“Zorla çalıştırma” şüphesi gündemde

İncelemelere göre Labubu oyuncaklarının dolgu ve tekstil bileşenlerinde, Çin’in Sincan bölgesinden elde edilen pamuk kullanıldığı iddia ediliyor. Bu bölgedeki üretim, uzun süredir uluslararası kamuoyunda zorla çalıştırma iddialarıyla tartışılıyor.

ABD’de 2021’de yürürlüğe giren Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası kapsamında, Sincan kaynaklı ürünler aksi kanıtlanmadıkça “zorla çalıştırma ürünü” kabul ediliyor ve ülkeye girişine izin verilmiyor. Bu nedenle söz konusu iddialar, olası bir yaptırım ihlali tartışmasını da beraberinde getirdi.

Siyasi gerilim de tırmanıyor

ABD tarafında bazı siyasetçiler ve yetkililer, Çin’in bölgedeki uygulamalarını sert şekilde eleştirirken; Pekin yönetimi ise bu suçlamaları reddediyor. Çinli yetkililer, söz konusu düzenlemelerin ekonomik baskı ve siyasi araç olarak kullanıldığını savunuyor.

Sektörde denetim tartışması yeniden alevlendi

Ortaya atılan iddialar, oyuncak sektöründe tedarik zinciri şeffaflığı ve denetim mekanizmalarını yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar, özellikle küresel ölçekte üretim yapan markaların hammaddeden nihai ürüne kadar tüm süreçleri daha sıkı kontrol etmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Labubu markasından ise konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Danimarka merkezli Flying Tiger Copenhagen, satıştaki bazı içecek bardaklarında kurşun ve kadmiyum oranlarının güvenlik sınırlarını aştığını açıkladı. Bunun üzerine altı farklı ürün için geri çağırma süreci başlatıldı.

Hangi ürünler toplatılıyor?

Şirketin duyurusuna göre geri çağırılan ürünler şunlar:

• GLASS DRINKING 220ML SINGLE FLOWERS MIXED COLORS
• GLASS DRINKING 220ML PUMPKIN PRINT
• GLASS DRINKING 220ML ORANGES
• GLASS 220ML DRINKING WITH SMALL RED HEARTS
• GLASS DRINKING 220ML STRAWBERRY
• GLASS DRINKING 220ML LEMONS YELLOW

“Kullanmayı bırakın” uyarısı

Şirket, söz konusu bardakları satın alan müşterilere ürünleri derhal kullanmayı bırakmaları çağrısında bulundu. Ürünlerin fiş ibrazı olmadan mağazalara iade edilebileceği belirtildi.

İnceleme sonrası liste genişledi

İlk geri çağırmanın ardından yapılan detaylı incelemelerde benzer soruna sahip başka ürünler de tespit edildi. Şirket, diğer ürünlerin ise güvenlik standartlarına uygun olduğunu açıkladı.

Mustafa Kemal Atatürk tarafından çocuklara armağan edilen 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Türkiye genelinde farklı etkinliklerle kutlanmaya devam ediyor. Her yıl geleneksel olarak çocukların sembolik görevler üstlendiği bu özel günde, dikkat çeken bir görüntü sosyal medyada gündeme geldi.

Bir günlüğüne çiftliğin sorumluluğunu aldı

Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde, bir çocuğun bir günlüğüne çiftliğin başına geçtiği anlar yer aldı. “gunesinciftligi_” adlı hesap tarafından yayımlanan videoda, miniğin çiftlikte aktif rol üstlendiği görüldü.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Çiftçi Güneş (@gunesinciftligi_)'in paylaştığı bir gönderi

Hayvanlarla tek tek ilgilendi

Çalışmaya uygun kıyafetlerini giyen çocuk; hayvanları besledi, temizlik yaptı ve çiftlik işlerine katıldı. Gün boyunca sorumluluk alan miniğin, hayvanlarla kurduğu bağ da görüntülere yansıdı.

Görüntüler ilgi gördü

İşlerini tamamladıktan sonra kendi boyuna uygun traktörüyle çiftlikten ayrılan çocuğun görüntüleri kısa sürede sosyal medyada yayıldı. Paylaşım, izleyenler tarafından ilgiyle karşılanırken birçok kullanıcı tarafından beğeni aldı.

Babalık izni işçilere de verilecek

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda yapılan görüşmeler sonucunda teklifin 9 maddesi daha kabul edildi. Buna göre, eşi doğum yapan devlet memurlarına verilen 10 günlük babalık izni artık erkek işçiler için de geçerli olacak. Böylece kamuda uygulanan hak, özel sektör çalışanlarını da kapsayacak şekilde genişletildi.

TSK'da doğum izni süresi artırılıyor

Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu ve Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nda yapılan değişikliklerle kadın personele sağlanan haklar genişletildi. Ücretli doğum sonrası izin süresi 8 haftadan 16 haftaya çıkarılırken, toplam ücretli doğum izni süresi 24 haftaya yükseltildi.

Belirli suçlardan hüküm giyenlere çalışma sınırı

Kabul edilen bir diğer düzenlemeye göre, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, fuhuş, insan ticareti ve kasten öldürme suçlarından kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunan kişiler, çocukların yoğun bulunduğu alanlarda faaliyet gösteren işyerlerinde çalışamayacak. Bu kapsamda yer alan kişilere, bu tür iş yerleri için açma ve işletme ruhsatı da verilmeyecek.

İstanbul Anadolu Yakası çocuk oyunları

• 11.00 & 13.00 – Paw Patrol Doğa Devriyesi (3-10 Yaş) – Hilltown Seyirlik Sahne
• 13.00 & 16.00 – İtfaiyecinin Sırrı (6 Yaş+) – Ümraniye Sahnesi
• 13.00 & 16.00 – Sevdalı Bulut (5-17 Yaş) – Müze Gazhane
• 14.00 – Önüm Arkam Duygularım Sobe (3 Yaş+) – Paribu Art
• 15.00 – Düş Gezgini (4-10 Yaş) – Altı Üstü Kabare
• 17.00 & 19.00 – Tom ve Jerry (2-10 Yaş) – Hilltown Seyirlik Sahne

İstanbul Avrupa Yakası çocuk oyunları

• 12.00 – Çöp Canavarı (6 Yaş+) – Mecidiyeköy Stüdyo Sahne (22-25 Nisan arası da var)
• 13.00 & 16.00 – Merhaba Çocuk (7-17 Yaş) – Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi
• 13.00 – Sihirli Oyuncak (5 Yaş+) – Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi
• 12.00 / 14.00 / 16.00 / 18.00 – Huhu ile Bilim Şov (3 Yaş+) – DasDas İstinyePark
• 14.00 & 16.00 – Peppa Pig Okul Yolunda (2-8 Yaş) – Torium Sahne (Avrupa Yakası)

23 Nisan'da vizyona giren çocuk filmleri

1881: Atatürk – Bir Liderin Doğuşu – 23 Nisan haftasının en anlamlı filmi. Bir liderin çocukluk hayallerinden bir ulusun kaderine uzanan yolculuk.

• Kardeş Takımı 3 – Yerli ajanların yeni görevi
• İbi: Uzay Görevi – İbi ve Tosi uzayın derinliklerinde
• Pırıl: Saklı Robotlar – Teknoloji dolu bir dedektiflik hikayesi
• Kaptan Pengu ve Arkadaşları 5 – İklim elçileri yine iş başında
• Akıllı Tavşan Momo: Büyük Takip – Kaybolan eşyaların peşinde
• Cesur Hayvanat Bahçesi Sakinleri – Dayanışma dolu bir hikaye
• Efes'in Sırrı – Tarihin gizemli koridorlarında aile macerası
• Marakuda: Taş Devri Efsanesi – Zamanda geriye yolculuk
• Hay Hak – Geleneksel anlatının modern çizgilerle buluşması

23 Nisan'da ücretsiz müzeler

23 Nisan Salı gününe özel olarak birçok müze çocuklara kapılarını ücretsiz açıyor:

• Deniz Müzesi, Hava Kuvvetleri Müzesi, Miniatürk – Geleneksel olarak çocuklara ücretsiz
• Yerebatan Sarnıcı, Şerefiye Sarnıcı, Panorama 1453 – 18 yaş altı ücretsiz
• Müze Gazhane & Dijital Deneyim Müzesi – Ücretsiz çocuk şenlikleri
• Pera Müzesi – 23 Nisan'da çocuklar ve ailelerine ücretsiz
• İBB Şehir Tiyatroları – Bayram haftası boyunca çocuk oyunları

23 Nisan'da ücretsiz şenlik ve özel etkinlikler

• Tersane Istanbul – Bahar Edition – 23 Nisan sabah 11.00'de çocuklara özel açılış
• Hilltown Küçükyalı AVM – Dev LEGO etkinliği (23-25 Nisan)
• İstanbul Cevahir AVM – "Atamızın İzinde" heykel boyama
• Flyinn AVM – Kukla gösterisi ve atölyeler
• Eyüp Park AVM – Balon şov ve vantrolog
• Metroport AVM – İnteraktif vantrolog şovu
• Sultanpark – Swissotel (12.00) – 23 Nisan Çocuk Festivali
• Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi – Bitki dikim atölyeleri
• İş Sanat – Ücretsiz sanat atölyeleri (Beyoğlu, Eminönü, Levent)
• Kalyon Kültür Sanat – Ücretsiz sanat ve tasarım atölyeleri (Nişantaşı)

Belediye destekli 23 Nisan etkinlikleri

• Beykoz Belediyesi – Emre Fel konseri (23 Nisan akşamı, Beykoz Sahil)
• Sarıyer Belediyesi – Geleneksel satranç turnuvası
• Üsküdar Çocuk Köyü – Doğa atölyeleri
• Beylikdüzü Belediyesi – Tiyatro, yüz boyama, drama
• İBB Şehir Tiyatroları – Bayram haftası çocuk oyunları

Yıldızları incelerken yeraltını keşfetti

Ernst von Rebeur-Paschwitz, 1889 yılında Almanya'nın Potsdam kentinde yerçekimi anomalilerini ve gökcisimlerini inceleyen bir astronomdu. Çalışmalarında son derece hassas, ufak yer değiştirmeleri dahi tespit edebilen yatay sarkaçlar kullanıyordu. Ancak 17 Nisan günü laboratuvarındaki sarkaçlar olağandışı bir şekilde ve güçlüce salınım yapmaya başladı.

Nature dergisindeki haberle çözülen gizem

Rebeur-Paschwitz'in bu salınımların nedenini bulması aylar sürdü. Ünlü bilim dergisi Nature'da okuduğu bir haber, tarihi yapbozun parçalarını birleştirmesini sağladı. Haberde, tam da laboratuvardaki sarkaçların sallandığı o gün, Japonya'nın başkenti Tokyo'da şiddetli bir deprem meydana geldiği yazıyordu. Astronomun yaptığı matematiksel hesaplamalara göre, Tokyo'da meydana gelen depremin yarattığı devasa sismik dalgalar, Dünya'nın içinden ve yüzeyinden tam 9 bin kilometre yol kat ederek Almanya'daki cihazlara ulaşmıştı.

Sismolojinin doğuşu

Berkeley Sismoloji Laboratuvarı uzmanları, bu olayın sismolojide aletsel dönem için bir "milat" olduğunu belirtiyor. O güne kadar sismik dalgaların kıtalar ve okyanuslar ötesine geçebileceği bilinmiyordu. Bu kayıt, şiddetli bir sarsıntıda gezegenin adeta dev bir çan gibi titrediğini kanıtlamış oldu. Potsdam'daki bu tesadüfi tespit, bilim insanlarını depremleri ölçmek için özel "sismograflar" icat etmeye yöneltti.

Ankara-İstanbul hattı 2 bin 400 TL'yi zorlayacak

TOF Başkanı Mustafa Yıldırım'ın paylaştığı verilere göre, mevcut durumda bin 600 ile 2 bin TL arasında değişen Ankara-İstanbul gidiş-dönüş bilet fiyatlarının, beklenen yüzde 20'lik zamla birlikte 2 bin 400 TL seviyelerine ulaşması öngörülüyor. Yıldırım, firmaların bakanlığa bildirdikleri tavan fiyatları uygulama hazırlığında olduğunu belirtti.

Otobüslerde "ikram" devri kapanıyor mu?

Maliyet artışlarına karşı firmaların radikal önlemler aldığını ifade eden Yıldırım, yeni dönemde birçok firmada kek, bisküvi gibi katı gıda ikramlarının kaldırılmasının planlandığını, hizmetin sadece su ve temel içeceklerle sınırlandırılmasının gündemde olduğunu söyledi. Bazı firmaların artan maliyetler nedeniyle araç bakım ve onarım süreçlerini aksatmak zorunda kaldığına dair endişeler de dile getirildi.

Küresel gerilimin pompa fiyatına etkisi

Zammın gerekçelerini sıralayan Yıldırım, ABD, İsrail ve İran hattındaki bölgesel çatışmaların petrol fiyatlarını doğrudan etkilediğini hatırlattı. Akaryakıt maliyetlerinin işletme giderleri içindeki payının taşınamaz noktaya geldiğini vurgulayan TOF Başkanı, "Firmalar hayatta kalabilmek için hem fiyat artışına gitmek hem de hizmet kalitesinden ödün vermek zorunda kalıyor" dedi.