Bu tutarın, en düşük emekli aylığı alan yaklaşık 84 bin 200 emeklinin bir aylık maaşına denk geldiği ifade edildi. Ayrıca koruma harcamalarının sadece tek kalemle sınırlı olmadığı; farklı birimlerin giderlerinin de toplam çerçevede değerlendirildiği belirtildi.

İlk 6 ayda 1,9 milyar TL’lik koruma gideri

EGM verileri, Ocak-Haziran dönemini kapsayan yılın ilk altı ayında Cumhurbaşkanlığı Koruma Başkanlığı için toplam 1 milyar 983 milyon TL harcandığını ortaya koydu. Rakam, koruma hizmetlerine ayrılan bütçenin büyüklüğünü net biçimde gösterirken, en düşük emekli aylığı referans alınarak yapılan kıyas da dikkat çekti.

Hesaplamada, en düşük emekli aylığı alan yaklaşık 84 bin 200 kişinin bir aylık geliri karşılığına işaret edildi. Böylece koruma giderlerinin boyutu, farklı bir harcama kalemiyle yan yana konularak kamuoyunun gündemine taşındı.

Koruma giderleri yıllara göre katlanıyor

Veriler, yıllar içinde koruma maliyetlerinin artış trendini de gösteriyor. Paylaşıma göre koruma harcamaları şu şekilde sıralanıyor: 2020’de 263,1 milyon TL, 2021’de 306 milyon TL, 2022’de 526,1 milyon TL, 2023’te 1 milyar 77 milyon TL ve 2024’te 2 milyar 291 milyon TL seviyesine ulaştı. 2025’te bu tutar 2 milyar 932 milyon TL olarak kayda geçerken 2026’nın ilk altı aylık dilimi 1 milyar 983 milyon TL olarak belirlendi.

Aynı dönemde yapılan harcama, Cumhurbaşkanlığı korumalarıyla doğrudan ilişkili giderlerin yanı sıra, Emniyet’in farklı birimlerine ait harcama kalemlerinin de gerisinde kaldığı vurgulanan bir çerçevede değerlendirildi. Buna göre, Emniyetin ilgili birimleri arasında İstihbarat Daire Başkanlığı, Terörle Mücadele Dairesi Başkanlığı, Siber Suçlarla Mücadele Dairesi Başkanlığı, Narkotik Suçlarla Mücadele Dairesi Başkanlığı ile Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Dairesi Başkanlığı gibi birimler de anıldı.

Koruma Başkanlığı’nın görev tanımı da hatırlatıldı. Metinde, “Cumhurbaşkanlığı Koruma Başkanlığı, Cumhurbaşkanı ve aile bireylerinin can güvenliği ve saygınlığı başta olmak üzere, konut, çalışma yeri, her türlü ulaşım vasıtası ile intikali esnasında, yakın koruma hizmetlerinden sorumludur. Ayrıca Cumhurbaşkanlığı’na ait tüm yerleşkelerin ve Cumhurbaşkanı’nın bulunduğu her türlü bina ve tesisin güvenliğini sağlamakla görevlidir.” ifadeleri yer aldı.

Öte yandan uzun yıllardır Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yüzlerce araçlık konvoyu ve helikopterle de korunduğu belirtilen seyahatler, trafik yoğunluğu nedeniyle sık sık gündeme geliyor. Konvoyun geçtiği şehirlerde trafikte yaşanan aksamalar ve vatandaşların uzun süre bekletilmesi tartışmaları da bu bağlamda yeniden öne çıkıyor.

SGK’nin açıklamasına göre, gelir veya aylık alanların kendisinden ya da hak sahibi oldukları kişilerden kaynaklanan prim borçları, belirlenen esaslar doğrultusunda aylıklardan doğrudan alınacak. Bu kapsamda kimlerin kesinti uygulamasından etkileneceği de net şekilde sıralandı.

Kesinti için icra ya da onay şartı aranmıyor

Yasalaşan düzenlemenin ardından SGK, alacakların tahsil edilmesine ilişkin yöntemi hayata geçirdi. Uygulama kapsamında, bazı SGK borçları için icra takibi yürütülmesine veya hak sahibinin ayrıca onayına ihtiyaç duyulmadan emekli maaşından kesinti yapılabilecek.

Kesintiye esas borçlar, emekli gelir ve aylıklarına bağlanabilecek nitelikteki prim borçları olarak aktarılıyor. Böylece, belirlenen prosedürler tamamlandıktan sonra aylık ödemelerin bir bölümünden tahsilat yapılması mümkün hale geliyor.

Standart yüzde 10, tavan yüzde 25

Kesinti oranı en fazla yüzde 25 olarak belirlendi. Ancak SGK’nin uygulamada standart kesinti oranını yüzde 10 olarak uygulayacağı belirtildi. Bu oran, borcun türüne ve kapsamına göre aylıklara yansıtılacak.

Düzenlemeye göre şu grupların gelir ve aylıkları kesintiye tabi olabilecek: İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar, yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve emekli aylığı alanlar, aylık bağlandıktan sonra genel sağlık sigortası (GSS) prim borcu ortaya çıkanlar ve çalışırken yaşamını yitiren sigortalının hak sahipleri (eş, çocuk, anne ve baba).

Öte yandan ölüm aylığı alan ve kendi adına SGK borcu bulunan hak sahipleri de kapsam içinde yer alıyor. Birden fazla aylık alan borçlular için ise her aylıktan ayrı ayrı yüzde 10 kesinti yapılabileceği, tahsilatın yalnızca borçlu kişi üzerinden bağlanan aylıklardan gerçekleştirileceği ifade edildi.

Hangi ödemeler kesintiye konu?

SGK’nin belirttiği kesinti kapsamındaki ödemeler arasında sürekli iş göremezlik geliri, ölüm geliri, yaşlılık aylığı, malullük aylığı, vazife malullüğü aylığı ve ölüm aylığı bulunuyor. Böylece, sayılan gelir ve aylık türlerinde belirlenen oranlar doğrultusunda tahsilat yapılması mümkün olacak.

Düzenleme, 1 Ocak’ta yürürlüğe giren yasal değişikliğin ardından uygulamaya geçiriliyor. SGK’nin açıklaması, emekli gelir ve aylıklarından yapılacak kesintilerin sınırlarını ve hangi hak sahiplerinin etkilenebileceğini ortaya koyuyor.

Depo çıkış fiyatına 2 lira 50 kuruşluk artış yapılması ve bunun pazartesi gece yarısından itibaren istasyon tabelalarına yansıtılması bekleniyor. Bu gelişme, pompa fiyatlarını da doğrudan etkileyebilecek.

Otogazda beklenen artış 2 lira 50 kuruş

Sektör kaynaklarının aktardığı bilgiye göre otogazın depo çıkış fiyatında 2 lira 50 kuruşluk zam gündemde. Artışın pazartesi gecesi, yani gece yarısı itibarıyla satış fiyatlarına yansıması öngörülüyor.

Geçtiğimiz günlerde motorinde yaşanan yükselişin ardından bu yeni beklenti, akaryakıt piyasasında maliyet baskısının devam ettiğini gösteriyor.

Motorin zammının ardından sıra LPG’ye mi geliyor?

31 Temmuz Cuma günü itibarıyla motorinin litre fiyatına 3 lira 71 kuruş zam yapılmıştı. Yapılan artış sonrası motorin fiyatlarının İstanbul, Ankara ve İzmir’de 80 liranın üzerine çıktığı belirtilmişti.

Motorindeki artışın ardından şimdi LPG tarafında da benzer bir güncelleme ihtimali gündeme geldi. Otogazda depo çıkış fiyatından başlayacak artış, tabelalara yansımasıyla birlikte sürücüler için fiyat değişikliği anlamına gelecek.

Öte yandan, LPG’ye yapılacak olası zam için belirleyici tarih pazartesi gece yarısı olarak işaret ediliyor. Bu saatten sonra istasyonlardaki fiyatların yeni seviyeye geçmesi bekleniyor.

Fiyatlar pazartesi gece yarısı tabelalarda

Beklentiye göre otogazın depo çıkış fiyatında yapılacak 2 lira 50 kuruşluk artış, pazartesi gece yarısında tabelalara yansıyacak. Böylece pompa satış fiyatlarında da değişim görülmesi muhtemel.

Motorin tarafında gerçekleşen 3 lira 71 kuruşluk artışın ardından gelen bu olası zam haberi, akaryakıt maliyetlerini yakından takip edenleri bir kez daha fiyat güncellemelerine hazırlıklı olmaya çağırıyor.

İddialara göre süreç, filmle ilgili dijital bir kopyanın platform yetkililerine teslim edilmesiyle başladı. Yapımcılar, izleme sonrasında dosyaların silinmesi şartını özellikle koştuğunu belirtirken, Netflix tarafı güvenlik tarafındaki sorumluluğu kabul etmediğini ifade etti.

Los Angeles’ta çalınan kopya için tazminat talebi

Davanın merkezinde, Fortitude’un Netflix ofisinden elde edilen kopyasının izinsiz şekilde ele geçirilmesi yer alıyor. Haberde, filmin bütçesinin 45 milyon dolar olduğu bilgisine de yer verildi.

Yapımcıların, güvenlik zafiyeti gerekçesiyle Netflix’e 105 milyon dolarlık tazminat davası açtığı aktarılıyor. Olayın, filmin tanıtım süreçleri ve dijital teslimat adımlarıyla bağlantılı yürüdüğü belirtiliyor.

Netflix sözcüsü ise sektör standartlarına uygun önlem alınmadan teslim edilen bir içerikle ilgili kayıp sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini vurguladı. Ayrıca yayın haklarının kendilerinde bulunmadığını hatırlatan sözcü, buna rağmen konunun ciddiyetle ele alındığını söyledi.

Dijital kopya şartıyla teslim edildiği iddiası

Edinilen bilgilere göre olayın başlangıcı, Netflix’in geçen yılın sonunda İkinci Dünya Savaşı dönemini konu alan casusluk-gerilim filmi Fortitude’un tanıtım materyallerine ilgi göstermesiyle oldu.

Haziran ayında platform bünyesinde inceleme yapılması amacıyla filmin dijital bir kopyası Netflix yetkililerine teslim edildi. Yapımcıların, filmin izlenmesinin ardından tüm dijital dosyaların silinmesi şartını koştuğu ifade edildi.

Dünya basınında geniş yankı bulan gelişmenin ardından Netflix tarafı açıklama yaptı. Sözcü, izinsiz dağıtım ya da satış ihtimaline karşı bilinen korsan sitelerin takibe alındığını ve yapım ekibine bu süreçte destek verildiğini belirtti. Açıklamada, “Kapsamlı bir soruşturma yürütüyoruz” denilerek konuya dair incelemenin sürdürüldüğü aktarıldı.

Netflix Film Satın Alımları Yöneticisi Sean Berney de şirket içi yazışmalarda, platformun ilk kez böyle bir hırsızlık vakasıyla karşı karşıya kaldığını doğruladığını ifade etti. Berney, güvenlik ve korsanla mücadele ekiplerinin derhal alarma geçtiğini ve durumun yakından takip edildiğini söyledi.

Polisi sürece dahil etmeme eleştirisi

Skandalın bir diğer boyutunda, polisle kurulan iletişim süreci tartışma konusu oldu. Netflix’in hırsızlık olayının hemen ardından resmi makamlara ihbarda bulunmamasıyla suçlandığı öne sürülüyor.

Habere göre, yapımcıların kendi başvurularını yapmasının ardından Los Angeles Polis Teşkilatı’nın (LAPD) sürece dahil edilmesini talep ettiği, ancak Netflix’in bu isteği başlangıçta geri çevirdiği iddia edildi.

2024 turist verileriyle küresel sıralama

World Population Review’un 2026 raporu, 2024’te gelen uluslararası turist rakamlarını temel alarak dünyada en fazla ziyaret edilen ülkeleri ortaya koydu. Raporda yer alan verilere göre ülkeler, turizm hareketliliği üzerinden değerlendirildi.

Listede Türkiye’nin de yer aldığı bilgisi dikkat çekti. Haberde, Türkiye’nin dünyanın en fazla turist ağırlayan ülkeleri arasında konumunu koruduğu ifade edilirken, bu durumun turizmdeki istikrarlı performansla bağlantılı olduğu vurgulandı.

Türkiye’nin liste içindeki yeri

Raporun paylaştığı sıralamada Türkiye’nin de yer aldığı belirtiliyor. Kaynak metinde Türkiye’nin “konumunu koruyarak” turizmdeki güçlü gidişatını sürdürdüğü aktarılıyor. Böylece ülkenin, 2024 verileriyle birlikte küresel turizm pastasındaki yerini devam ettirdiği görülüyor.

Haberde ayrıca “Dünyanın en çok ziyaret edilen 10 ülkesi” başlığıyla bir bölüm bulunduğu bilgisi yer alıyor. Ancak kaynak metinde Türkiye’nin tam olarak kaçıncı sırada olduğu bilgisi doğrudan belirtilmiyor. Bu nedenle Türkiye’nin liste sırası, kaynakta yer alan eksik bilgi yüzünden metinde netleştirilemiyor.

Yine de raporun genel mesajı değişmiyor: 2024 uluslararası turist verilerine dayanan sıralama, turizmde hangi ülkelerin daha öne çıktığını gösterirken Türkiye’nin de bu rekabette geri planda kalmadığını ortaya koyuyor.

Küresel turizmde rekabet sürüyor

Uluslararası turist hareketliliği, ülkelerin turizm gelirleri ve ekonomi içindeki payı açısından belirleyici rol oynuyor. World Population Review’un raporu da bu çerçevede, 2024’te en çok ziyaret edilen destinasyonları karşılaştırmalı şekilde gündeme taşıyor.

Türkiye’nin listenin içinde yer alması; konaklama, ulaşım ve turizm hizmetlerindeki talep görünürlüğü açısından önemli bir işaret olarak değerlendirilebilir. Türkiye’nin, raporda aktarılan verilere göre güçlü performansını sürdürmesi, küresel turist akışındaki yerini korumasıyla ilişkilendiriliyor.

Bu kapsamda, dünyanın en çok ziyaret edilen ülkelerine dair sıralama verileri, turizm sezonlarının ve destinasyon tercihleri üzerindeki etkileri açısından yakından takip edilmeye devam ediyor.

Haziranda dış ticaret açığı yıllık bazda yüzde 26,2 artarak 10 milyar 370 milyon ABD Doları’na çıktı. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise bir önceki döneme göre gerileyerek yüzde 70,6 seviyesinde gerçekleşti.

İhracat 24,9 milyar dolara ulaştı

Genel ticaret sistemine göre haziran ayı ihracatı, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,7 artışla 24 milyar 915 milyon ABD Doları olarak kayda geçti. Aynı dönemde ithalat da yüzde 23 artarak 35 milyar 285 milyon ABD Doları oldu.

Yılın ilk altı ayında tablo daha genel bir artışa işaret etti. Ocak-haziran döneminde ihracat yüzde 3,5 yükselişle 135 milyar 980 milyon ABD Doları’na çıkarken, ithalat yüzde 4,6 artarak 189 milyar 120 milyon ABD Doları seviyesine ulaştı.

Dış ticaret açığı 10,37 milyar doları gördü

Haziran ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26,2 artarak 8 milyar 218 milyon ABD Doları’ndan 10 milyar 370 milyon ABD Doları’na yükseldi. Böylece açık, yılın ilk yarısında da büyüme eğilimini sürdürdü.

İlk altı ayda dış ticaret açığı yüzde 7,4 artışla 53 milyar 140 milyon ABD Doları oldu. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise ocak-haziran döneminde yüzde 72,6’dan yüzde 71,9’a geriledi.

Enerji ve parasal olmayan altın hariç kalemlerde de artış dikkat çekti. Enerji ürünleri ve altın hariç ihracat haziranda yüzde 23,2 artışla 23 milyar 302 milyon ABD Doları’na yükselirken, bu grupta ithalat yüzde 24,3 artarak 28 milyar 16 milyon ABD Doları olarak gerçekleşti. Söz konusu dönemde enerji ve altın hariç dış ticaret açığı 4 milyar 713 milyon ABD Doları düzeyinde hesaplandı.

En çok ihracat Almanya’ya, ithalat Çin’den

Ülke kırılımında haziran ayının öne çıkan başlıkları Almanya ve Çin oldu. Haziran ayında en fazla ihracat 1 milyar 971 milyon ABD Doları ile Almanya’ya yapıldı. Almanya’yı sırasıyla ABD, İtalya, Birleşik Krallık ve İspanya izledi. İlk beş ülkenin toplam ihracattaki payı yüzde 29 olarak kaydedildi.

İthalatta ise ilk sırada 5 milyar 276 milyon ABD Doları ile Çin yer aldı. Çin’i Rusya, Almanya, ABD ve İtalya takip etti. İlk beş ülkeye yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 41,6’sını oluşturdu.

Sanayi yapısı ve teknoloji kalemleri

İmalat sanayi ihracatta liderliğini sürdürdü. Haziran ayında imalat sanayinin toplam ihracattaki payı yüzde 93,7 olurken tarım, ormancılık ve balıkçılığın payı yüzde 3,5, madencilik ve taş ocakçılığının payı yüzde 2 olarak açıklandı. İthalatta ise ara malları yüzde 71,4 ile en büyük payı aldı. Sermaye malları ve tüketim mallarının payı ise ayrı ayrı yüzde 14,2 seviyesinde gerçekleşti.

Yüksek teknolojili ürünler kaleminde ise pay sınırlı kaldı. Haziran ayında yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı yüzde 4,4 olurken, ithalatta bu oran yüzde 12,1 olarak hesaplandı.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerde ise ihracat bir önceki aya göre yüzde 1,8 azaldı, ithalat yüzde 7,1 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış seride ihracat yıllık bazda yüzde 7,9 artış, ithalat ise yüzde 8,7 artış gösterdi.

Ekonomistlerin temmuz ayına ilişkin aylık enflasyon beklentisinin ortalaması yüzde 1,82 olarak hesaplandı. Katılımcıların tahminleri ise yüzde 1,35 ile yüzde 2,10 aralığında değişti.

Temmuzda aylık enflasyon beklentisi yüzde 1,82

Ankete katılan ekonomistlerin değerlendirmesine göre, temmuz ayında aylık bazda enflasyonun yüzde 1,82 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu tahmin, anketteki farklı görüşlerin ortak bir noktada birleştiğini gösteriyor.

Temmuz beklentisi, ekonomistlerin arasında oluşan geniş bantla dikkat çekti. Bazı katılımcılar yüzde 1,35 düzeyine yakın bir artış öngörürken, bazıları yüzde 2,10’a kadar uzanan bir tahmin yaptı. Ortalamada ise yüzde 1,82’lik beklenti öne çıktı.

Yıllık enflasyonda düşüş: yüzde 31,80 tahmini

Ekonomistlerin ortalama beklentisine göre haziran ayında yüzde 32,11 olarak gerçekleşen yıllık enflasyonun temmuz ayında yüzde 31,80’e gerilemesi öngörülüyor. Böylece yıllık enflasyonda bir düşüş patikası beklentisi gündeme geldi.

TÜİK’in açıklayacağı verilerle birlikte, temmuz ayı enflasyonunun yanı sıra yıllık enflasyondaki son görünüm de netleşecek. Anketteki tahminlerin yönü, yılın gidişatı açısından takip edilen göstergeler arasında yer alan enflasyon eğilimini daha görünür hale getiriyor.

Yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 29,55

Ankete katılan ekonomistlerin 2026 yıl sonuna ilişkin enflasyon beklentilerinin ortalaması yüzde 29,55 olarak belirlendi. Bu beklenti, yıl sonuna kadar fiyat artışlarının hangi seviyelerde seyredeceğine dair çerçeveyi gösteriyor.

Hatırlanacağı üzere TÜİK verilerine göre Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), haziran ayında aylık bazda yüzde 0,99 artış göstermiş, yıllık enflasyon ise yüzde 32,11 olarak gerçekleşmişti. Temmuz için açıklanacak resmi rakamlar, anket sonuçlarındaki tahminlerle birlikte değerlendirmeye alınacak.

Açlık sınırı ve yoksulluk sınırı hesapları, artışların yıl içinde sürdüğünü de gösterdi. Özellikle gıda harcamalarındaki yükseliş, diğer kalemlerdeki maliyetlerin genel gidişatına dair önemli ipuçları verdi.

Gıda harcaması Temmuz’da yükseldi

TÜRK-İŞ’in hesaplamalarına göre Ankara’da dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması 36 bin 939 TL olarak belirlendi. Bu tutar, yalnızca temel beslenme ihtiyacını karşılamaya yönelik olarak hesaplandı.

Araştırmada, gıda harcamalarının aylık değişimi de yer aldı. Buna göre dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması temmuz ayında, bir önceki aya göre yüzde 3,30 arttı. Son 12 aylık döneme bakıldığında artış oranı yüzde 39,85 olurken, yıllık ortalama artış yüzde 40,60 seviyesinde gerçekleşti.

Yılın ilk yedi ayındaki artış ise yüzde 22,54 olarak kaydedildi. Böylece gıda maliyetlerinde artış eğiliminin hem kısa vadede hem de daha uzun vadede devam ettiği görüldü.

Yoksulluk sınırı 120 bin 325 TL’ye çıktı

Gıda harcamasının dışında yoksulluk sınırı, giyim, konut, ulaşım, eğitim, sağlık ve diğer temel ihtiyaçları kapsayacak şekilde hesaplandı. TÜRK-İŞ’in Temmuz 2026 verilerine göre yoksulluk sınırı 120 bin 325 TL’ye yükseldi.

Bu rakam, temel ihtiyaçların bir arada karşılanmasının maliyetinin arttığını ortaya koyuyor. Yoksulluk sınırındaki yükselişin sürmesi, hane bütçeleri üzerinde baskıyı artıran bir tablo olarak değerlendiriliyor.

Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti ise 47 bin 758 TL olarak hesaplandı. Araştırmanın bu ayrımı, farklı hane türlerinde yaşam maliyetlerinin nasıl şekillendiğini göstermesi açısından dikkat çekti.

TÜRK-İŞ’in Temmuz verileri, açlık sınırıyla birlikte yoksulluk sınırının da artış gösterdiğini ortaya koyarken; gıda başta olmak üzere temel harcamaların yükselişinin sürdüğünü işaret ediyor.

Fed eylülde faiz artırımı yeniden konuşulabilir

Mustafa Aşkın, Fed’in politika faizini beklentilere paralel şekilde sabit tuttuğunu hatırlattı. Ancak bu kararın, küresel belirsizliklerin yoğun olduğu bir dönemde alındığını ifade eden Aşkın, son enflasyon verileri ve büyüme göstergelerinin Fed’i faiz artırımı konusunda bir süre daha temkinli tuttuğunu aktardı.

Öte yandan Aşkın’a göre tabloyu değiştirebilecek başlıklar var. Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi ve ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmanması halinde eylül toplantısında faiz artırımı yeniden gündeme gelebilir. Böyle bir senaryonun, altın fiyatları üzerinde de baskı kurma ihtimalini güçlendirdiğini belirtti.

Aşkın, Fed Başkanı Kevin Warsh’ın açıklamalarına da değindi. Kullanılan dilin “şahin görünümlü güvercin” niteliğinde olduğunu söyledi. Ayrıca Fed’in enflasyonu yüzde 2 hedefine indirme konusundaki kararlılığını sürdürdüğünü aktaran Aşkın, piyasaların bu mesajlara tam anlamıyla ikna olmadığını kaydetti.

Açıklamalar sırasında uzun vadeli tahvil faizlerinde görülen yükselişi de iletişimde eksiklik olduğuna işaret olarak yorumlayan Aşkın, bu durumun yatırımcı beklentilerini etkileyebileceğini ifade etti.

Küresel riskler varlık fiyatlarını ve altını etkileyebilir

Ekonomist Mustafa Aşkın, ABD’nin gümrük vergisi politikaları, Batı Asya’daki gelişmeler ve ABD-İran hattındaki olası gerilimlerin Fed’in kararlarında belirleyici olabileceğini dile getirdi. Aşkın’a göre faiz artırımı gerçekleşirse bu etki sadece ABD ekonomisiyle sınırlı kalmayabilir.

Faiz artırımının, küresel varlık fiyatlarını ve ülkelerin borçlanma maliyetlerini yukarı taşıyarak dünya ekonomisindeki büyümeyi yavaşlatma riski taşıdığını söyleyen Aşkın, bunun altın görünümüne de yansıyabileceğini vurguladı. Çünkü altın, faiz beklentilerinin değiştiği dönemlerde daha sert fiyatlamalar yaşayabiliyor.

Altın fiyatlarının 2024-2025 dönemindeki güçlü yükseliş performansını kaybettiğini belirten Aşkın, olumlu gelişmelere verilen tepkinin de sınırlı kaldığını ifade etti. Fed açıklamalarının altın üzerinde baskı oluşturduğunu söylerken, jeopolitik risklerin ise fiyatlamalarda etkisini sürdürdüğünü kaydetti.

Ons ve gram altında kritik seviyeler

Aşkın, ons altın tarafında 3.900-4.000 ABD Doları bandını kritik destek olarak değerlendirdi. Bu seviyenin korunması halinde 4.200-4.250 ABD Doları bandına doğru tepki yükselişi görülebileceğini aktardı.

Risklerin artması durumunda ise önce 3.700-3.600 ABD Doları, ardından 3.200 ABD Doları seviyelerinin gündeme gelebileceğini söyledi. Gram altın için de 6 bin TL’nin altına sarkma ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Aşkın, olumsuz senaryoda 5 binli seviyelerin de gündeme gelebileceğini dile getirdi.

Öte yandan Aşkın, yıl sonuna doğru merkez bankalarının alımlarının altın fiyatlarını yeniden destekleyebileceğini söyledi. Böylece senaryonun yalnızca aşağı yönlü değil, talep tarafının yeniden güçlenmesiyle desteklenebilecek bir görünüm taşıdığına dikkat çekti.

Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre motorinin litre fiyatına yarından itibaren geçerli olmak üzere 2,66 TL zam yapılması bekleniyor. Zammın pompaya yansımasıyla birlikte motorin fiyatlarının birçok ilde 80 TL’nin üzerine çıkması öngörülüyor.

Dalgalanan petrol ve döviz baskısı

Akaryakıtta fiyatların seyrini belirleyen unsurların başında uluslararası petrol hareketleri geliyor. Petrol piyasasında süren dalgalanma, maliyet tarafında belirsizliği canlı tutarken; döviz kurundaki yükseliş de fiyatlara ek baskı kuruyor.

Öte yandan bölgede artan jeopolitik gerilim, enerji piyasalarında risk algısını yükseltiyor. Yaşanan gelişmeler, motorin dahil akaryakıta yönelik maliyetleri etkileyerek fiyat güncellemelerini gündemde tutuyor.

Motorinde 2,66 TL’lik artış beklentisi

Sektör kaynakları, motorin litre fiyatında yarından itibaren geçerli olacak şekilde 2,66 TL’lik zam beklediğini aktarıyor. Bu artışın, rafineri ve dağıtım maliyetlerine bağlı şekilde nihai fiyatlara yansıması bekleniyor.

Zam sonrası motorin litre fiyatlarının birçok ilde 80 TL’yi aşması ihtimali öne çıkıyor. Pompaya yansıma ile birlikte sürücülerin ve ticari taşımada maliyet hesapları yapanların yeni fiyat seviyelerini yakından takip etmesi bekleniyor.

Motorin fiyatlarındaki bu olası güncelleme, özellikle günlük yakıt tüketimi yüksek olan sektörlerde bütçeleri doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Fiyatların hangi illerde ve hangi seviyelere kadar çıkacağı ise zam sonrası yansımaların netleşmesiyle daha açık biçimde görülecek.

Motorine bu gece yarısı 4 TL 20 kuruşluk zam

Beklentiye göre motorinin litresine gece yarısından itibaren 4 TL 20 kuruş zam uygulanacak. Bu artışın ardından birçok ilde fiyatların 80 TL bandını geçmesi bekleniyor. Zam tutarının daha önce 5 TL 50 kuruş seviyelerinde konuşulduğu, ancak eşel mobil uygulaması kapsamında ÖTV tarafında bir karşılık ayrıldığı ifade ediliyor.

Sektör kaynakları, eşel mobil nedeniyle bu zamın yaklaşık 1 TL 27 kuruşunun ÖTV’den karşılanacağını belirtiyor. Buna göre pompa satış fiyatlarına 4 TL 20 kuruşluk artış yansıyacağı aktarılıyor. Ayrıca motorinde ÖTV tutarının sıfırlanacak olması, bundan sonraki artışların daha doğrudan şekilde fiyatlara etki etmesine zemin hazırlıyor.

ÖTV sıfırlanınca artışlar daha hızlı pompaya yansıyacak

Kaynaklar, bu düzenleme sonrasında izleyen dönemde gelecek zamların ÖTV desteği olmadan doğrudan pompa satış fiyatlarına yansıtılacağını vurguluyor. Motorindeki güncel tabloyu belirleyen başlıkların başında ise ÖTV tarafındaki desteklerin erimesi geliyor. Benzer şekilde benzine de artış ihtimalinin güçlü olduğu belirtiliyor.

Sektör kaynaklarına göre benzinde de hafta başında zam gündeme gelebilir. Pazartesi günü için bir zam ihtimali konuşulurken, piyasalardaki hareketliliğin akaryakıta yansımasının sürdüğü görülüyor. Akaryakıt fiyatlarındaki baskının arkasında ise küresel enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimler yer alıyor.

ABD ile İran arasındaki savaş ihtimalinin tırmanması, Hürmüz Boğazı’na dair yaşanan gelişmeler ve Rusya’nın dizel ihracatına getirdiği yasak gibi başlıkların enerji piyasalarında fiyatları yukarı taşıdığı aktarılıyor. Brent petrolün 100 doları aşması ve motorin için küresel metrik ton fiyatlarının bin 280 doları görmesi, akaryakıtta yeni zam beklentilerini besliyor.

Küresel piyasalarda fiyatların bir miktar gevşediği, ancak motorin metrik ton fiyatlarının halen bin 270 dolar civarında seyrettiği belirtiliyor. Enerji fiyatlarındaki bu dalga, yurt içindeki akaryakıt maliyetlerini de etkileyerek motorinde bu gece yarısı için yeni bir zam ihtimalini öne çıkarıyor.

Mart ayının hemen başında eşel mobil uygulaması devreye girdiğinde motorindeki ÖTV tutarının yaklaşık 14 TL olduğu da ifade ediliyor. Kaynaklar, ürün fiyatına önce ÖTV sonra yüzde 20 KDV eklendiğini belirterek, eşel mobil sistemi olmasaydı motorin fiyatının şu an 100 TL’ye dayanabileceğine dikkat çekiyor.

Bu çerçevede, gece yarısı yapılması beklenen 4 TL 20 kuruşluk zam ve ÖTV desteğinin sıfırlanmasıyla birlikte akaryakıt fiyatlarının yeni bir seviyeye taşınması bekleniyor.

Ev sahipliğinde ilk sırada Slovakya var

OECD verilerine göre ev sahipliği oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 93,5 ile Slovakya oldu. Slovakya’yı yüzde 92,8 ile Romanya ve yüzde 90,4 ile Hırvatistan izledi. Bu tablo, bazı ülkelerde konut sahipliğinin çok daha yaygın olduğunu gösteriyor.

İlk 10 sırada ise Çin, Litvanya, Polonya, Japonya, Letonya, İzlanda ve İtalya da yer aldı. Böylece ev sahipliğinin yüksek seyrettiği ülkelerin yalnızca Avrupa’dan ibaret olmadığı; Asya’da da dikkat çeken örnekler bulunduğu anlaşıldı.

Türkiye yüzde 55,7 ile 36. sırada

OECD’ye göre Türkiye’de ev sahipliği oranı yüzde 55,7 olarak hesaplandı. Bu oran, Türkiye’nin Danimarka ile birlikte listenin ortalarından alt sıralara uzanan kısmında yer almasına neden oldu. Veriler, Türkiye’nin 36. sırada olduğunu ortaya koyuyor.

OECD kayıtlarına göre Türkiye’de nüfusun yüzde 44,3’ü kiracı ya da farklı konut statülerinde yaşıyor. Bu da ülke genelinde ev sahipliği oranının tek başına belirleyici olmadığını, önemli bir bölümün kiralık ya da başka konut biçimlerinde yaşamaya devam ettiğini gösteriyor.

Paylaşılan veriler, farklı konut statülerinde yaşamanın Türkiye’de belirgin bir yer tuttuğunu da ortaya koyuyor. Aynı zamanda, OECD’nin ülkeler arası karşılaştırmalarında Türkiye’nin hem konut sahipliği hem de kira/diğer statüler açısından dengeli bir görüntü sergilediği görülüyor.

Sonuç olarak OECD’nin verileri; ev sahipliği oranları yüksek olan ülkelerle Türkiye gibi kiracılık oranının da görece yüksek olduğu ülkeler arasındaki farkı net biçimde ortaya koyuyor.

Sektör kaynaklarının aktardığı bilgiye göre, bu gece yarısından itibaren benzinin litre fiyatına 1,10 TL, motorinin litre fiyatına ise 3,10 TL zam yapılması öngörülüyor. Yeni fiyatların pompaya doğrudan yansıtılması beklenirken, özellikle motorin tarafındaki artışın öne çıkması dikkat çekiyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim petrolü yukarı taşıdı

ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanması, Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerinin büyük ölçüde azalmasına neden oldu. Bu durum, küresel ölçekte petrol arzına dair risk algısını güçlendirirken, fiyatlarda yukarı yönlü bir seyri de tetikledi.

Petrol fiyatlarında yaşanan yükselişin ardından, yurtiçinde akaryakıt fiyatlarına yeni bir zam adımı atılacağı tahmin ediliyor. Bu kapsamda, gece yarısından itibaren geçerli olması beklenen artışların, pompa fiyatlarına yansıması planlanıyor.

Eşel mobildeki düzenleme zamın yansıma biçimini değiştirdi

Temmuz ayında eşel mobil sisteminde yapılan değişiklik, akaryakıt zamlarının pompaya yansıma modelini de etkiledi. Yeni uygulamaya göre, fiyat artışlarının yalnızca yüzde 50’lik kısmı ÖTV’den karşılanıyor. Kalan yüzde 50’lik bölüm ise pompa fiyatlarına aktarılıyor.

Vergi alanının tükenmesi halinde ise zamların tamamının doğrudan pompa fiyatlarına uygulanacağı belirtiliyor. Akaryakıtta indirim yaşanması durumunda da indirimin tamamının yeniden ÖTV’ye eklenmesi öngörülüyor.

Bu çerçevede, petrol piyasasındaki gerilim kaynaklı fiyat baskısının Türkiye’de akaryakıt fiyatlarına nasıl yansıyacağı, eşel mobil sistemindeki güncel oranlar üzerinden şekilleniyor. Gece yarısından itibaren beklenen benzinde 1,10 TL ve motorinde 3,10 TL artışın, pompaya yansıyacak şekilde uygulamaya girmesi bekleniyor.

ABD merkezli sol eğilimli yayın kuruluşu Common Dreams, Johnson’ın açıklamalarının Başkan Donald Trump’ın son dönemde sıkça kullandığı “komünizm” ve “iç düşman” söylemiyle örtüştüğünü ileri sürdü. Common Dreams’e göre artan savunma harcamaları, iç siyasette kullanılabilecek bir güvenlik çerçevesiyle ilişkilendirilmeye başladı.

Johnson, 350 milyar dolarlık ek kaynak için çağrı yaptı

Stephen Prager tarafından hazırlanan haberde, Johnson’ın geçen ay Temsilciler Meclisi Tahsisatlar Komitesi tarafından onaylanan 1,1 trilyon dolarlık savunma bütçesine ek olarak Pentagon’un istediği 350 milyar dolarlık yeni kaynağın onaylanması için Cumhuriyetçi milletvekillerine çağrıda bulunduğu kaydedildi.

Johnson, paketin Savaş Bakanlığı’nı daha “verimli ve etkili” hâle getireceğini savunurken, ABD’nin hem kendi topraklarında “komünizmle” hem de yurt dışında “teröristler ve tiranlarla” mücadele ettiğini söyledi. Bu çerçeve, hükümetin güvenlik anlayışının iç politika tartışmalarına ne ölçüde taşındığı sorusunu beraberinde getirdi.

Common Dreams: İç güvenlikte federal asker kullanımı yasaklı

Common Dreams, ABD yasalarının genel olarak federal askerlerin iç güvenlik faaliyetlerinde kullanılmasını engellediğini hatırlattı. Kuruluş, Trump yönetiminin daha önce Los Angeles başta olmak üzere bazı kentlere aktif görevdeki askerleri ve Ulusal Muhafız birliklerini konuşlandırdığını; ancak bu uygulamaların bir kısmının mahkemeler tarafından hukuka aykırı bulunduğunu vurguladı.

Haberde, Trump’ın geçmişte şehirlerin “ordumuz için eğitim alanı” olarak kullanılabileceğini söylediğine de yer verildi. Ayrıca hükümeti protesto eden sol grupların “iç düşman” olarak tanımlandığı aktarılırken, mevcut tartışmaların bu yaklaşımın devamı niteliğinde okunabildiği belirtildi.

Pentagon ek bütçesi tartışmaları sürerken Johnson’ın söylemi, savunma harcamalarının gerekçelendirilmesinde “iç tehdit” vurgusunun ne şekilde kullanılacağına dair yeni bir tartışma alanı açmış durumda. Destekleyenler paketi savunma kapasitesini artırmanın bir aracı olarak değerlendirirken, eleştirenler ise iç güvenlik ve asker kullanımı bağlamındaki yasal sınırlara işaret ediyor.

Temmuz sonu–Ağustos başı için “resmi adım” vurgusu

Özgür Özel, “Yeni partiyi ne zaman ilan edeceksiniz?” sorusuna, CHP içinde devam eden hukuki süreçlere dikkat çekerek yanıt verdi. Özel, birkaç davanın ve başvurunun kısa vadeli işlerden oluştuğunu belirtti.

Özel, “İmzaların gereğini yapmadılar, kurultayı yapmıyorlar” diyerek bunun bir mahkeme süreci olduğunu söyledi. Konuyla bağlantılı Yargıtay sürecinin ve ayrıca Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na yapılan başvurunun bulunduğunu ifade eden Özgür Özel, bu başlıkların tamamının “bir hafta, 10-15 günlük işler” olduğunu dile getirdi.

Özel, bu aşamaların ardından Merkez Yönetim Kurulu’nu toplayacaklarını belirterek, süreci il başkanları ve Parti Meclisi ile koordineli yürüteceklerini kaydetti. Özgür Özel, atanan değil seçilmiş il başkanlarıyla görüşeceğini ve Parti Meclisi’yle konuşacaklarını ifade etti.

Özgür Özel, aynı zamanda iki hat üzerinden çalıştıklarını anlattı: Bir grup arkadaşının yeni parti kurulumu için hazırlıkları sürdürdüğünü, diğer grubun ise ihtimallere karşı mevcut bir siyasi partinin hazırda tutulması konusu için hazırlık yaptığını söyledi. Bu çerçevede bir hazırda parti planının, baskın seçim ihtimalinde seçime girebilmek amacıyla değerlendirildiğini belirtti.

Özgür Özel, hazırlıkların da sürdüğünü vurgulayarak, “Tüzük yazılıyor, program yazılıyor, kurucular kuruluna karar veriliyor” dedi. Resmi adımların takvimi için de net konuşan Özgür Özel, “Temmuz ayının bitimi, ağustos ayının başlangıcıyla birlikte bu konuda resmi adımlar atılır” ifadelerini kullandı.

İsim ve logo çalışması: “Yeni parti” geçici

Özgür Özel, yeni partinin isminin belli olup olmadığı yönündeki soruyu da yanıtladı. “İsim ve logo çalışıyoruz” diyen Özel, isim konusunda “bir belirginleşme” olduğunu söyledi.

Özgür Özel, “Genel kabul gören isim belli, logo çalışılıyor” ifadelerini kullanırken, henüz isim konusunda nihai sonuca varılmadığını da ekledi. Şimdilik “yeni parti” ifadesini kullanacaklarını belirten Özel, yeni bir isim ortaya çıkana kadar bu tanımla ilerleyeceklerini kaydetti.

Programda ayrıca Kemal Kılıçdaroğlu’na çağrısını yineleyen Özgür Özel, “Arınacaksak, en büyük arınma için milletin hakemliğine başvuralım” sözleriyle tartışmalı sürece dair görüşlerini aktardı. Özgür Özel, 2 milyon üyeyle bir yarışı örnekleyerek “kaybeden siyasetten çekilsin” çağrısını da tekrar etti.

Öte yandan Özgür Özel’in açıklamaları, yeni parti kurulumu için hem takvimin hem de hazırlıkların belirli bir takvim etrafında ilerlediğini gösterirken, isim tarafında ise “çalışmanın devam ettiği” mesajını öne çıkardı.

Motorinin metrik ton fiyatında son günlerde yaklaşık 160 dolar civarında artış yaşandığı belirtilirken, yurt içinde bu hareketin pompa fiyatlarına nasıl yansıyacağı da merak konusu oldu. Sektör kaynakları, bu gece yarısından geçerli olacak şekilde motorin ve benzin için zam tutarlarının hesaplandığını aktardı.

Bu gece yarısı için motorin ve benzin zammı hesabı

Sektör kaynakları, bu gece yarısından itibaren motorine 7 lira 80 kuruş, benzine ise 2 lira zam hesaplandığını söyledi. Kaynaklar, bu tutarların eşel mobil kararı çerçevesinde yüzde 50’sinin ÖTV’den karşılanacağını, kalan kısmın da pompa satış fiyatlarına yansıtılacağını belirtti.

Konuyla ilgili değerlendirmelerde, “Bu ayın başında yayımlanan eşel mobil kararı gereğince bu tutarların yüzde 50’si ÖTV’den karşılanacak, kalanı da pompa satış fiyatlarına yansıtılacaktı” ifadesi kullanıldı. Böylece zam oranlarının, resmi süreçler ve vergi kalemleri dikkate alınarak belirlendiği vurgulandı.

15 Temmuz tatili nedeniyle zamın yansıması cuma gününe kaldı

Öte yandan 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü’nün resmi tatil olması nedeniyle piyasaların kapalı olacağına dikkat çekildi. Kaynaklar, “Piyasalar kapalı. Bu gece yarısı zam yapılmayacak. Satış fiyatında bir değişiklik olmayacak” diyerek uygulamanın zamanlamasına ilişkin netlik sağladı.

Zammın pompa satış fiyatlarına yansıtılmasının cuma günü yapılmasının beklendiği ifade edildi. Kaynakların aktardığı bilgiye göre cuma günü motorinde 3 lira 90 kuruş, benzinde ise 1 lira zam söz konusu olacak.

Ön bilgi olarak, benzine bugünden geçerli olmak üzere 1 lira 55 kuruş zam yapıldığı da paylaşıldı. Böylece kısa süre içinde fiyatlarda ardışık hareketlerin masada olduğu görülüyor.

Akaryakıtta fiyatların seyrini etkileyen unsurlar arasında uluslararası piyasalardaki petrol hareketi ve bölgesel risk algısı öne çıkıyor. Brent petrolde 72 dolara kadar gerileme sonrası yeniden 85 dolar bandına çıkıldığı belirtilirken, motorinin ton fiyatındaki artışın Türkiye’deki fiyat hesaplarına da yansımaya devam etmesi bekleniyor.

BM tahminlerine göre en kalabalık ülke 1 milyar 463 milyon 865 bin 525 kişiyle Hindistan olurken, Çin 1 milyar 416 milyon 96 bin 94 kişiyle ikinci sırada yer aldı. ABD ise 347 milyon 275 bin 808 kişiyle üçüncü sırada bulunuyor. Bu üç ülke dünya nüfusunun yüzde 39,2’sini oluştururken, Türkiye’nin payı yüzde 1 olarak kaydedildi.

Türkiye’nin nüfus sırası ve dünya tablosu

BM’nin 2025 yılı ortası nüfus tahminleri, ülkelerin dünya nüfusu içindeki yerini net biçimde gösterdi. Toplam dünya nüfusu 8 milyar 231 milyon 613 bin 70 kişi olarak hesaplanırken, ülkeler arasındaki sıralamada Türkiye 18’inci sıraya yerleşti. Türkiye’nin nüfusu, dünya genelindeki toplamın yüzde 1’ine karşılık geliyor.

Tahminler ayrıca dünya nüfusunun genel eğilimini de ortaya koyuyor: Bazı ülkelerde nüfus artışı hızla devam ederken, bazı ülkelerde yaşlanma oranları daha belirgin hale geliyor. Bu nedenle nüfusun sadece toplam büyüklüğü değil; çocuk, genç ve yaşlı payları da kritik bir gösterge olarak öne çıkıyor.

Çocuk, genç ve yaşlı nüfusta tablo nasıl şekillendi?

BM verilerine göre 2025’te dünya genelinde çocuk nüfusunun (0-17 yaş) toplam nüfusa oranı yüzde 29,3 oldu. Çocuk oranı en yüksek ülke yüzde 56,2 ile Orta Afrika Cumhuriyeti olurken; Nijer ve Somali ardından geldi. En düşük çocuk nüfus oranı ise yüzde 12,9 ile Güney Kore’de görülüyor.

Türkiye’de çocuk nüfus oranı yüzde 24,8 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran dünya ortalamasının altında kalırken, Türkiye’nin çocuk payı Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin tamamından daha yüksek olarak kaydedildi. AB içinde en yüksek çocuk nüfus oranı ise yüzde 22,3 ile İrlanda’da yer aldı.

Genç nüfus tarafında 15-24 yaş grubunu kapsayan oran dünya genelinde yüzde 15,6 olarak hesaplandı. Güney Sudan yüzde 23,3 ile en yüksek genç nüfus oranına sahip ülke olurken, Türkiye’de bu oran yüzde 14,8 oldu. Türkiye’nin genç nüfus oranı dünya ortalamasının gerisinde kalmasına rağmen, AB ülkelerinin tamamından daha yüksek düzeyde gerçekleşti. AB’de en yüksek genç nüfus oranı yüzde 13,5 ile İrlanda’da ölçüldü.

Yaşlı nüfus (65 yaş ve üzeri) ise dünya genelinde toplam nüfusun yüzde 10,4’ünü oluşturdu. Türkiye’de bu oran yüzde 11,1 olarak tahmin edildi. Yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu ülke yüzde 36 ile Monako olurken, Japonya ve İtalya ilk üçte yer aldı. En düşük oran ise yüzde 1,7 ile Katar’da görüldü. Türkiye’nin yaşlı nüfus oranı dünya ortalamasının üzerinde bulunurken, AB ülkelerinin tamamından daha düşük seviyede kaldı.

Doğurganlık ve yaşam süresi: Türkiye’de görünüm

BM tahminleri doğurganlık hızında da tabloyu ortaya koydu. 2025 yılında dünya genelinde toplam doğurganlık hızı kadın başına 2,24 çocuk olarak hesaplandı. Türkiye’de ise toplam doğurganlık hızı 1,42 çocuk seviyesinde gerçekleşerek dünya ortalamasının altında kaldı. En yüksek doğurganlık hızı kadın başına 5,94 çocukla Çad’da görülürken, en düşük oran 0,75 çocuk ile Güney Kore’de kaydedildi.

AB ülkeleri arasında doğurganlık hızının en yüksek olduğu ülke 1,74 çocukla Bulgaristan oldu. Türkiye’nin doğurganlık düzeyi bu karşılaştırmada da dünya ile kıyaslandığında daha düşük bir seviyeye işaret ediyor.

Yaşam süresi tarafında ise 2025 tahminleri dikkat çekti. BM’ye göre doğuşta beklenen yaşam süresi dünya genelinde 73,5 yıl olarak hesaplandı; erkeklerde 70,9 yıl, kadınlarda 76,2 yıl oldu. Türkiye’de erkekler için yaşam süresi 75,5 yıl, kadınlar için 80,7 yıl olarak tahmin edildi. Böylece Türkiye’de hem erkek hem de kadın yaşam süresi dünya ortalamasının üzerinde yer aldı.

En uzun yaşam süresi erkeklerde 84,7 yıl ile Monako’da, kadınlarda ise 88,7 yıl ile yine Monako’da kaydedildi. AB ülkeleri arasında erkeklerde en yüksek yaşam süresi İtalya’da, kadınlarda ise İspanya’da ölçüldü.

Sistemin sahada işler hale gelmesi için kritik görevler işletmelerin ekran kayıtlarıyla başlıyor. Otel, restoran ve kafe gibi alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) kayıtlarını Ekim ayı sonuna kadar tamamlaması, yetkilendirilmiş saha operatörleriyle birlikte çalışacaklarını belirlemesi gerekiyor.

DOA logolu ambalaj için teşvik

Türkiye Çevre Ajansı koordinasyonunda yürütülen DOA Sistemi, DOA logolu ambalajların geri kazanım sürecine kazandırılmasını esas alıyor. Sisteme dahil edilen her ambalaj için işletmelere 20 kuruş teşvik bedeli ödenecek.

Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, “Bu sayede Kaynak verimliliği artacak. Türkiye’nin döngüsel ekonomi yolculuğunu daha ileri bir seviyeye taşıyacağız. Çevremizi koruyan her adım, geleceğimize yapılan en değerli yatırımdır.” ifadelerini kullandı.

Otomatlar ise yollarda ve noktalarda yurttaşların yoğun ilgisiyle karşılaşırken, sürecin şeffaflığına ilişkin soru işaretleri de gündemde kalmayı sürdürüyor. Çevre savunucuları, sosyal medya üzerinden otomasyonların etkisine ve gerçekte ne kadar “geriye dönüş” sağlandığına dikkat çekiyor.

AB atığı ithalatı ve şeffaflık tartışması

Tartışmanın merkezinde, Türkiye’nin atık ticareti üzerinden kazanç elde ettiği iddiaları var. Türkiye’nin Avrupa Birliği’nin ihraç ettiği toplam atığın yaklaşık yüzde 40’ını tek başına ithal edip kazanç sağladığı belirtilirken, AB’nin ise adres ülkenin kendi atığını dönüştürme performansını dikkate alacağı ifade ediliyor.

Bu durumun, Türkiye’de geri dönüşüm uygulamalarının şeffaflık açısından zayıf kaldığı eleştirileriyle birleşmesi, bazı çevrelerde “Bu otomasyonlar illüzyon mu” sorusunu gündeme taşıdı. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Greenpeace Türkiye Sosyal ve Ekonomik Sistemler Kampanya Sorumlusu Berk Butan, atık ithalatı tartışmasına vurgu yaptı.

Butan, “Kendi temiz atığımızı topluyorsak, artık Avrupa'nın çöpünü ithal etmek için geçerli bir bahane kalmıyor. Aksi halde vatandaşın sırtına yüklenen çevre sorumluluğu ile sanayicinin ithalat serbestisi arasında büyük bir çelişki olur, ekonomik ve çevresel rasyonaliteyle bağdaşmaz, makro ölçekteki endüstriyel kirliliği mikro ölçekteki tüketici davranışlarıyla örtbas etme çabasından öteye geçemez. Şu anda kârı şirketlere, zehri ve temizlik maliyetini ise halka ve doğaya bırakan bir sömürü düzeni var. DOA’nın yürürlüğe girmesiyle iç pazarda yaratılacak bu net ham madde arzı referans alınmalı, plastik atık ithalatı kesin bir takvimle sıfırlanmalı” dedi.

“Geri dönüşüm kültüründe devrim” beklentisi

Konunun sadece çevresel boyutuyla değil, ekonomik etkileriyle de değerlendirildiği görülüyor. Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı Başkanı Yavuz Eroğlu, Depozito Yönetim Sistemi’nin geri dönüşüm kültüründe “devrim” niteliğinde bir adım olacağını söyledi.

Eroğlu, plastik atıkların “çöp” değil, “ekonomik bir değer” olduğu yaklaşımının tüketiciye yayılmasını sağlayacak bir sistem kurulduğunu belirterek, Türkiye’nin AB’yi de geçecek bir model ortaya koyabileceğini savundu. Ayrıca sistemle birlikte plastik hammadde ithalatının ve cari açığın azalacağını öne sürdü.

Eroğlu’nun değerlendirmesinde; Tek Kullanımlık Plastik Yönetmelik taslağına da örnek olacak bir uygulama beklentisi yer aldı. Geri dönüşmeyen plastiklerin kısıtlanması, geri dönüşebilen plastiklerin ise desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Eroğlu, sistemin etkisinin hem piyasa hem de çevre tarafında daha görünür hale gelmesini beklediklerini ifade etti.

Küresel büyüme beklentisi düşürüldü

IMF, küresel ekonominin 2026’da yüzde 3, 2027’de ise yüzde 3,4 büyümesini beklediğini duyurdu. Bu oranlar, 2024-2025 döneminde yüzde 3,5 olarak gerçekleşen ortalama büyümenin altında kalıyor.

Fon, nisan ayında paylaştığı tahminlerde 2026 büyümenin yüzde 3,1, 2027 büyümenin ise yüzde 3,2 olacağını öngörmüştü. Güncellemeyle birlikte beklentiler bir miktar geriledi.

Raporda küresel büyümedeki yavaşlamanın Batı Asya’daki savaşın ekonomik yansımalarından kaynaklandığı ifade edildi. Öte yandan yapay zekâ alanındaki gelişmeler ve teknolojinin yaygınlaşmasının bu olumsuz etkinin bir bölümünü dengeleyebileceği belirtildi. Ayrıca savaşın etkilerinin ülkelerin çatışmalara maruz kalma düzeyine ve teknoloji değer zincirindeki konumlarına göre değişebileceği kaydedildi.

Enflasyon tahmini yukarı yönlü revize edildi

IMF, küresel manşet enflasyon için de tahminleri güncelledi. Rapora göre enflasyon 2025’te yüzde 4,1 seviyesinden 2026’da yüzde 4,7’ye yükselecek; 2027’de ise yüzde 3,9’a gerileyecek.

Fon, nisan ayındaki beklentilere kıyasla enflasyon tahminlerinin yukarı yönlü revize edildiğini aktarırken, 2024 başından bu yana süren dezenflasyon sürecinde yavaşlama olduğuna işaret etti. Risklerin nisan ayına göre daha dengeli hale geldiği, ancak aşağı yönlü risklerin sürdüğü de belirtildi.

Raporda, Batı Asya’da çatışmaların yeniden tırmanmasının emtia fiyatlarında dalgalanma yaratabileceği, tedarik zincirlerini aksatabileceği ve finansal koşullarda bozulmaya yol açabileceği uyarısı yapıldı. Bunun yanında ticarette parçalanma riskinin küresel üretimi olumsuz etkileyebileceği ve fiyat baskılarını artırabileceği değerlendirmesi yer aldı.

IMF: Türkiye 2026’da yüzde 2,9 büyüyecek

IMF, Türkiye ekonomisi için tahminlerini de güncelledi. Rapora göre Türkiye’nin büyümesi 2026’da yüzde 2,9, 2027’de ise yüzde 3,6 olacak.

Nisan ayında açıklanan tahminlerde Türkiye için 2026 büyümenin yüzde 3,4, 2027 büyümenin ise yüzde 3,5 olacağı öngörülmüştü. Böylece 2026 tahmini aşağı yönlü revize edilirken, 2027 beklentisi sınırlı şekilde yukarı çekildi.

Küresel resimde de ülke bazlı değişiklikler dikkat çekti. Örneğin ABD’nin 2026 büyüme tahmini yüzde 2,3’te korunurken 2027 beklentisi yüzde 2,2’ye yükseltildi. Euro Bölgesi için ise 2026 tahmini yüzde 0,9’a düşürüldü; 2027 beklentisi yüzde 1,2 seviyesinde sabit tutuldu.

IMF’nin raporunda Çin için tahminlerin yukarı yönlü güncellendiği de görülüyor. Çin’in 2026’da yüzde 4,6, 2027’de yüzde 4,1 büyümesi beklenirken, nisan ayındaki öngörüler sırasıyla yüzde 4,4 ve yüzde 4 olarak verilmişti.

CENTCOM’un İran’a kapsamlı operasyonu gerilimi büyüttü

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), bölgede ticari gemilere yönelik saldırıları gerekçe göstererek İran’a karşı geniş kapsamlı bir askeri operasyon başlattı. Operasyon kapsamında hava savunma sistemleri, kıyı radarları ve komuta merkezlerinin hedef alındığı ifade edildi. Ayrıca Devrim Muhafızları’na ait 60’tan fazla botun da hedef alındığı bildirildi.

Washington yönetimi, M/T Al Rekayyat, M/T Wedyan ve M/T Cyprus Prosperity isimli ticari gemilere düzenlenen saldırıları “ateşkesin açık bir ihlali” olarak nitelendirirken operasyonların sürebileceği mesajını öne çıkardı. İran tarafı ise operasyonu “açık bir saldırganlık” olarak değerlendirdi.

Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile Devrim Muhafızları yetkililerinin “ezici yanıt verilecek” yönündeki açıklamaları, bölgede tansiyonun daha da yükselmesine yönelik endişeleri artırdı. Öte yandan ABD yönetimi, İran petrolünün ihracatına 60 gün süreyle izin veren genel lisansı da iptal etti. Kararın, küresel enerji arzı açısından endişeleri artırdığı yönünde değerlendirmeler yapılıyor.

Brent’te sert yükseliş; altın faiz beklentileriyle baskı altında

Jeopolitik risklerin yeniden yükselmesi petrol fiyatlarında hareketliliği hızlandırdı. Geçen perşembe günü 70,15 dolar seviyelerine kadar gerileyen Brent petrol, gelişmelerin ardından yönünü yukarı çevirdi. Brent, pazartesi gününü 72 dolar civarında kapattıktan sonra salı günü yüzde 5,46 artarak gün içinde 76,60 dolar seviyesini test etti ve böylece son iki ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Petrol tarafındaki yükselişin enflasyon beklentilerini artırması ve faizlerin uzun süre yüksek kalabileceği öngörüleri, altın fiyatlarında düşüşe neden oldu. Ons altın salı günkü işlemlerde 4 bin 96 dolar seviyesine kadar geriledi; günü yüzde 1,42 kayıpla 4 bin 106 dolardan tamamladı.

Çarşamba sabahı kayıpların bir kısmı telafi edilse de ons altın üzerindeki baskı sürüyor. Saat 08.03 itibarıyla ons altın 4 bin 126 dolar seviyesinde işlem görürken, gram altın da benzer şekilde dalgalı bir seyir izledi. Gelişmelerin etkisiyle dün 6 bin 159 TL’ye kadar gerileyen gram altın, bugün kayıplarını sınırladı ve saat 08.09 itibarıyla 6 bin 218 TL seviyesinde bulunuyor.

Piyasaların yönü Fed tutanaklarında

Küresel piyasalar, bugün saat 21.00’de açıklanacak Fed haziran toplantı tutanaklarına odaklandı. Yatırımcılar, Fed Başkanı Kevin Warsh dönemine ilişkin ilk toplantının tutanaklarında para politikasının seyrine dair ipuçları arıyor.

Analistler, yükselen enerji maliyetlerinin enflasyon üzerindeki baskıyı artırabileceğini ve bunun da eylül ayına ilişkin faiz artırımı beklentilerini güçlendirebileceğini ifade ediyor. Yüksek faiz beklentilerinin ise faiz getirisi bulunmayan altın üzerinde baskı oluşturmaya devam etmesi bekleniyor.