ABD’nin New Mexico eyaletinde görülen bir davada mahkeme, Meta’nın (Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın çatı şirketi) çocuklar üzerinde “kamuya zarar” oluşturduğu ve gençleri çevrim içi tehlikelere karşı savunmasız bıraktığı iddiaları kapsamında 567 milyon dolar ödeme cezasına hükmetti. Karar, mart ayında jüri tarafından Meta’nın çeşitli zararlar nedeniyle sorumlu bulunmasının ardından alındı.
Mart ayında bir jüri, Meta’ya 375 milyon dolar tazminat ödemesi kararı vermişti. Bu kez mahkemenin verdiği 567 milyon dolar, fonun nasıl kullanılacağına ilişkin ayrıntılarla birlikte duyuruldu. Meta ise karara katılmadığını ve temyize gideceğini bildirdi.
Mahkeme “kamuya zarar” iddiasında Meta’yı sorumlu buldu
New Mexico Başsavcısı Raul Torrez’in 2023’te açtığı davada, Meta’nın çocukları platformlarda çevrim içi tehlikelere karşı korumakta başarısız olduğu ileri sürüldü. Jürinin mart ayında vardığı sonuca göre Meta, çocuklar açısından güvenlik konusundaki iddialarıyla tüketicileri yanıltmak da dahil olmak üzere eyaletin Haksız Ticari Uygulamalar Yasası’nı ihlal etti.
Perşembe günü konuşan Torrez, davanın amacının yalnızca hukuki bir süreç yürütmek olmadığını; çocukları korumayı, ailelerin yanında durmayı ve gençleri tehlikeye atan uygulamalardan kazanç sağlayan büyük bir teknoloji şirketinin de sonuçlara katlanmasını güvenceye almak olduğunu söyledi. Torrez ayrıca kararın, sosyal medyanın çocuklara ne yaptığını merak eden ebeveynler ve daha güvenli bir dijital büyüme hakkı olan çocuklar için “zafer” olduğunu belirtti.
567 milyon doların kullanımı ve beş yıla yayılacak ödeme
Mahkeme kararına göre 567 milyon dolarlık fonun yaklaşık dörtte üçü ruh sağlığı tedavilerine ayrılacak. Ödemelerin ise beş yıla yayılarak gerçekleştirileceği belirtildi. Kalan tutarın ise “farkındalık ve önleme”, “tarama ve değerlendirme” ile “yönlendirme, bağlantı ve koordinasyon” gibi program başlıklarına ayrılması öngörülüyor.
Karar sonrası Meta, söz konusu hükme itiraz edeceklerini açıkladı. Şirketin açıklamasında, karara katılmadığı ve temyize gidileceği ifade edilirken, platformlarda güvenliği sağlamak için yoğun çaba gösterildiği vurgulandı. Meta ayrıca kötü niyetli kişileri ve zararlı içerikleri tespit edip kaldırmanın zorluklarına rağmen bu konuda “şeffaf davrandıklarını” söyledi.
Yargıç Bryan Biedscheid’in gerekçesine de yansıyan değerlendirmelerde, otomatik oynatma, “sonsuz kaydırma”, beğeni sayıları, anlık bildirimler ve algoritmik öneriler gibi kullanıcı etkileşimini artırmaya yönelik özelliklerin özellikle ergenler üzerinde daha hassas etkiler yaratabileceği ifade edildi. Kararda, bu tasarım unsurlarının bir kısmının sektör genelini ilgilendiren sorunlara ve ifade özgürlüğüyle bağlantılı tartışmalara da dokunduğu belirtildi.
Buna rağmen mahkeme, 18 yaşın altındaki kullanıcılar için anlık bildirimler ve kullanım süresinin aylık 90 saatle, yani günlük ortalama yaklaşık üç saatle sınırlandırılmasına hükmetti. Ayrıca “beğeni sayılarının” gizlenmesine karar verildi.
Yaş doğrulaması, ürün değişiklikleri ve New Mexico’da 13 yaş altı kısıtlaması
Mahkeme ayrıca Meta’nın New Mexico’daki yükümlülüklerini yerine getirme çalışmalarına ilişkin yılda iki kez mahkemeye bilgi sunmasını kararlaştırdı. Karar kapsamında, Meta’nın New Mexico’da 13 yaşın altındaki çocukların Facebook ve Instagram’ı kullanmasını engellemek için çabalarını sürdürmesi istendi.
ABD’de sosyal medya şirketlerini çocuklar ve ruh sağlığına yönelik iddia edilen zararlar üzerinden sorumlu tutmayı hedefleyen çok sayıda dava bulunuyor. Meta hakkında benzer iddialarla açılan davaların sayısının 30’u aştığı ifade ediliyor. Bu dosyalar arasında, ağustos ayında California’nın Oakland kentinde görülecek bir davanın da başlaması bekleniyor. Ayrıca benzer şekilde farklı eyaletlerdeki süreçlerin sonuçlarının nasıl şekillenebileceğine dair emsal tartışmaların sürdüğü kaydediliyor.