Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Euclid Uzay Teleskobu, evrenin çok erken dönemlerine ışık tutan yeni bir keşfi duyurdu. Teleskopla 31 yeni kuasar keşfedilirken, bunların ikisi bugüne kadar gözlemlenen en eski kuasarlar arasına girdi.
Bilim insanları, Dünya’ya ulaşan ışığın evren yalnızca yaklaşık 670 milyon yaşındayken yayıldığını hesapladı. Bu zaman dilimi, evrenin 13,8 milyar yıl olarak bilinen bugünkü yaşının yaklaşık yüzde 5’ine denk geliyor.
Euclid ile 31 yeni kuasar
Araştırmada, uluslararası bir gök bilimci ekibi Euclid teleskobuyla 31 yeni kuasar belirledi. Bu kuasarların ikisi, daha önce kayıtlara geçen “en yaşlı” örneklerin önüne geçti.
Kuasarlar; genç galaksilerin merkezindeki süper kütleli kara deliklerin çevresindeki maddeyi hızla çekip yutmasıyla ortaya çıkan, olağanüstü parlak gök cisimleri olarak biliniyor. Trilyonlarca Güneş kadar ışık yayabilecek kadar güçlü olan bu kaynaklar, evrenin ilk dönemlerini araştırmak için adeta bir pusula işlevi görüyor.
“En eski” rekoru yaklaşık 20 milyon yıl geriye gitti
Keşfedilen en yaşlı iki kuasardan gelen ışığın, evrenin yaklaşık 670 milyon yaşındayken yola çıktığı hesaplandı. Araştırmacılar bu bulgunun, 2021 yılında kırılan en eski kuasar rekorunu yaklaşık 20 milyon yıl geriye taşıdığını belirtti.
Bu sonuç, evrenin çok erken evrelerinde galaksilerin ve süper kütleli kara deliklerin nasıl bu kadar hızlı olgunlaştığı sorusunu daha da gündemde tutuyor. Çünkü daha önce yapılan gözlemler, güçlü teleskoplar sayesinde geriye gidildikçe gök sistemlerinin beklenenden büyük görünmeye başladığını ortaya koymuştu.
Araştırmanın başyazarı ve Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan Daming Yang, kuasarların evrenin ilk dönemlerini anlamada “deniz feneri” görevi gördüğünü söyledi. Yang’ın açıklaması, kuasarların uzak geçmişe dair veri toplamada ne kadar kritik olduğuna işaret ediyor.
Çalışmanın ortak yazarlarından Joseph Hennawi de sürecin karmaşıklaştığına dikkat çekti. “Geçmişe doğru attığımız her adım bu bilmeceyi daha da karmaşık hale getiriyor.” diyen Hennawi, “Güneş’ten milyarlarca kat daha büyük kütleye sahip bu devlerin, evren henüz bebeklik dönemindeyken nasıl var olabildiğini hala açıklayamıyoruz.” ifadelerini kullandı.
