Türkiye’de düşük emekli aylıkları nedeniyle yüz binlerce kişi çalışmaya devam ediyor. Ancak emekli olup çalışan işçiler, “emekli olmayan” çalışanlar gibi hastalık dönemlerinde bazı haklardan yararlanamayabiliyor. Bu ayrımın en dikkat çekeni ise raporlu günlerde SGK’dan alınan “rapor parası”.
Emekli işçiye rapor parası hangi durumda var?
SGK Uzmanı Ahmet Kıvanç’ın Habertürk’teki köşesinde değerlendirdiği düzenleme, emekli olup çalışanların prim ödemesine rağmen hastalanınca rapor parası alamamasına dayanıyor. Kıvanç, emekli işçi emekli aylığını kesmeden sigortalı bir işte çalıştığında sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödendiğini belirtiyor. SGDP, brüt ücretin yüzde 32,25’i oranında ödeniyor.
Kıvanç’a göre bu primin 2,25 puanlık kısmı kısa vadeli sigorta kollarına ait. Normal şartlarda kısa vadeli sigorta; iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerini kapsıyor. Fakat 5510 Sayılı Kanun’un Geçici 14’üncü maddesi uyarınca, SGDP’ye tabi işçiler yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamındaki haklardan yararlanabiliyor.
Bu nedenle iş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle rapor kullanan emekli işçilere, SGK tarafından iş göremezlik ödeneği verilebiliyor. Ancak hastalık haline ilişkin raporlarda aynı ödeme devreye girmiyor. Halk arasında “rapor parası” olarak bilinen destek, istirahatın üçüncü gününde başlamak üzere ödeniyor; fakat emekli işçilerin hastalandığı durumda bu hak uygulanmıyor.
“Kanuna göre doğru, kanunun kendisi yanlıştır”
Kıvanç, SGK’nin hastalık halinde emekli işçilere rapor vermemesi uygulamasının kanuna göre doğru göründüğünü ifade ediyor. Bununla birlikte, sorunun kaynağının kanunun kurgusu olduğunu savunuyor. Uzman, sosyal güvenlik destek priminin emekli işçinin aylığına bir etkisi olmadığını, yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında rapor parası ödenmesine imkân sağladığını söylüyor.
Değerlendirmesinde şu noktanın altını çiziyor: Emekli işçi hastalandığında rapor parası alamıyor. Kıvanç’a göre kanun yapılırken, emekli işçinin zaten aylık aldığı ve raporlu günlerde emekli aylığı ile geçinebileceği varsayımıyla hareket edilmiş. Oysa çalışmaya devam eden işçilerin, yalnızca emekli aylığıyla idare edemediği bir gerçek.
Konuyla ilgili rakam da veren Kıvanç, günümüzde 2 milyon 188 bin emeklinin SGDP’ye tabi olarak çalıştığını aktarıyor. Kısa vadeli sigorta kapsamının bu çalışanlar için daraltılmasının, emekli işçilerin hastalanma halinde ödeneklerden yararlanamaması sonucunu doğurduğunu belirtiyor.
Uzman, emekli işçilerin sigortasız çalışmasını teşvik edici bu uygulamadan dönülmesi gerektiğini vurguluyor. Kıvanç’ın çağrısı, emekli işçinin de diğer çalışanlar gibi hastalandığı günlerde rapor parası verilmesi yönünde şekilleniyor.