ABD’nin Çin’e uyguladığı yapay zekâ çipi ihracat kısıtlamaları beklenen etkiyi yaratmadı. Tam tersine, Nvidia’nın gelişmiş donanımlarına erişimin zorlaşması karaborsa fiyatlarını yukarı çekti. Özellikle Çin’de yapay zekâ alanında çalışan şirketlerin yüksek performanslı çiplere yönelik talebi sürerken, yasaklı ürünlerin piyasadaki bulunurluğu azaldı.
Karaborsada Fiyatlar Yükseğe Tırmandı
Financial Times’ın Çinli çip tüccarlarına dayandırdığı habere göre, Nvidia’nın Çin’e doğrudan satışı izin verilmeyen yapay zekâ çiplerinin karaborsa fiyatı son altı ayda iki katın üzerine çıktı. Ancak Reuters, bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadığını belirtti.
Haberde, fiyata yansıyan artışın sadece çiplerle sınırlı olmadığı vurgulanıyor. Nvidia’nın DGX B300 yapay zekâ sunucusunun Çin’deki satış fiyatı, son altı ayda 4 milyon yuan seviyesinden 8 milyon yuanın üzerine yükseldi.
Yaklaşık 1,1 milyon dolara denk gelen bu düzeyin, ürünün ABD’deki satış fiyatının yaklaşık üç katına karşılık geldiği ifade ediliyor. Böylece ihracat kısıtlamaları, resmi satış kanallarındaki erişimi daraltırken karaborsada fiyat dinamiklerini sert şekilde değiştirmiş oldu.
Sunucu ve Çiplerde Uçuş: Talep, Denetim ve Kaçak Arz
Yükselişin başka ürün gruplarında da görüldüğü aktarılıyor. Nvidia’nın RTX 6000 Pro iş istasyonu çiplerinde benzer bir fiyat artışı yaşandığı kaydedildi. Özellikle büyük dil modeli geliştiren girişimlerin yoğun talep gösterdiği çiplerin fiyatı 50 bin yuan seviyesinden 130 bin yuana çıktı.
Fiyatların bu kadar hızlı yükselmesinde iki unsurun öne çıktığı belirtiliyor: Çin’de yapay zekâ şirketlerinin gelişmiş donanımlara olan talebinin devam etmesi ve ABD’nin yaptırımları aşmaya yönelik kanallara karşı denetimlerini sıkılaştırması. Bu iki faktör birlikte çalışınca, yasaklı ürünlerin piyasaya kaçak şekilde girmesi zorlaşırken fiyatlar da yukarı yönlü hareket ediyor.
ABD’nin ihracat kontrolleri nedeniyle Nvidia’nın gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e doğrudan satışı yasak durumda. Buna rağmen Çinli şirketlerin, özellikle büyük yapay zekâ modellerinin eğitim ve çıkarım süreçlerinde Nvidia donanımlarına erişim arayışını sürdürdüğü ifade ediliyor. Talep yüksek kalırken arzın denetimler nedeniyle daralması, karaborsa primini büyütüyor.
ABD Operasyonları ve 2,5 Milyar Dolarlık İddia
ABD makamları da yaptırımları delmeye dönük girişimlere karşı operasyonlarını artırıyor. Mart ayında, Super Micro Computer ile bağlantılı üç kişi, Nvidia çipleri içeren yaklaşık 2,5 milyar dolar değerindeki yapay zekâ sunucularını Çin’e yasa dışı yollarla göndermekle suçlandı.
ABD Adalet Bakanlığı’na göre, söz konusu sunucuların ihracat kontrollerini aşmak amacıyla Tayvan ve Güneydoğu Asya üzerinden Çinli müşterilere ulaştırıldığı öne sürüldü. Davada sanık olarak yer almayan Super Micro Computer ise yetkililerle iş birliği yaptığını açıkladı.
Çin Yerli Üreticilere Yönelim Var, Ama Yerine Tam Olamıyor
Yaptırımların etkisiyle Nvidia ürünlerine erişim zorlaşırken, Çin’de yerli çip üreticilerine ilginin arttığı belirtiliyor. Ancak sektör kaynakları, başta Huawei olmak üzere Çinli üreticilerin geliştirdiği çiplerin Nvidia’nın ileri seviye yapay zekâ donanımlarının yerini kısa vadede tam anlamıyla dolduramadığını aktarıyor.
Bu değerlendirme, yasaklı Nvidia çiplerine yönelik karaborsa priminin yüksek seviyelerde devam etmesine yol açan temel nedenlerden biri olarak görülüyor. Talep tarafı hız kesmeden güçlü kalırken, kısıtlamalar nedeniyle resmi arzın yerine ikame ürünlerin geçmesi kısa sürede mümkün olmuyor.